Kota Kinabalu: Skandal Jabatan Air membabitkan pegawai yang diamanahkan untuk memastikan bekalan air, tetapi sebaliknya mengaut jutaan ringgit melalui satu skim, merupakan kajian kes yang baik mengenai rasuah di Sabah.
Rampasan oleh Suruhanjaya Pencegahan Rasuah Malaysia (SPRM) sebanyak separuh daripada RM114.5 juta yang disembunyikan di dalam kereta mewah, pejabat dan rumah pegawai awam terbabit, adalah yang kedua terbesar dalam sejarah SPRM.
Ketua SPRM Azam Baki berkata rampasan itu dibuat selepas penahanan seorang pengarah dan timbalan pengarah jabatan terbabit yang turut membawa kepada rampasan aset termasuk milik wanita simpanan yang diperoleh daripada wang haram, manakala rakyat Sabah pula terpaksa menanggung masalah kekurangan bekalan air.
window.googletag = window.googletag || {cmd: []};googletag.cmd.push(function() {googletag.defineSlot('/22826383987/dailyexpress_inline', [1, 1], 'gpt-passback').addService(googletag.pubads());googletag.enableServices();googletag.display('gpt-passback');});“Kes rasuah Jabatan Air Sabah berlaku sekitar 2016. SPRM telah merampas lebih RM114.5 juta dalam bentuk wang tunai, termasuk kereta mewah, barang kemas dan hartanah daripada suspek,” kata Datuk Roger Chin, bekas Presiden Persatuan Undang-Undang Sabah.
Beliau berkata demikian dalam podcast Majlis Kopitiam NGO Sabar bertajuk Kenapa Sabah Bergelut? Mengupas isu GLC, Rasuah & Berbilion Ringgit yang Hilang”* baru-baru ini.
“Kes 1MDB juga membabitkan rampasan sejumlah wang yang amat besar. Apa yang menakutkan ialah betapa rasuah telah menjadi sesuatu yang dianggap normal. Kita semua sepatutnya marah.
“Dalam kes Jabatan Air Sabah, RM114.5 juta itu bersama kereta mewah, barang kemas dan hartanah adalah bayaran sogokan untuk pemberian kontrak dan projek.
“Kenapa perkara ini buruk? Kerana ia adalah penyelewengan dana awam. Bagaimana ia berlaku? Secara mudah, semua kontraktor ini adalah ahli perniagaan. Mereka tidak akan membayar sogokan itu daripada keuntungan mereka sendiri.
“Apa yang mereka lakukan ialah memasukkan jumlah sogokan itu ke dalam nilai kontrak. Ini menyebabkan harga kontrak meningkat.
“Sebagai contoh, kos sebenar bersama keuntungan munasabah adalah RM150. Tiba-tiba, anda perlu tambah RM30 sebagai sogokan.
“Jadi, bukannya bidaan RM150, mereka tawarkan RM180. Akibatnya, kerajaan membelanjakan RM30 tambahan daripada wang pembayar cukai untuk projek yang dibesarkan itu — sedangkan ia tidak sepatutnya berlaku.
“Ini bermakna RM30 yang sepatutnya digunakan untuk keperluan rakyat kini lesap.
Chin berkata, sebab kedua mengapa ia sangat buruk ialah kerana kontrak-kontrak itu diberikan kepada individu yang ada kaitan dengan penerima sogokan.
“Jadi, sama ada individu yang paling layak menjalankan kontrak itu sangat boleh dipertikai dan mungkin tidak. Maka, jika mereka yang mendapat kontrak bukan yang terbaik untuk kerja itu, besar kemungkinan banyak kontrak dilaksanakan secara tidak sempurna atau berkualiti rendah.
“Sebab itulah sistem air kita sangat teruk.
“Bayangkan RM30 sogokan itu didarabkan dengan beberapa ribu kontrak dan kita bercakap tentang ratusan juta ringgit. Dan mereka yang mendapat kerja itu pula hanya menghasilkan kerja yang tidak berkualiti.
“Akses kepada air bersih adalah antara masalah utama di Sabah.
“Apa yang berlaku ialah wang yang sepatutnya untuk air bersih dikeluarkan daripada sistem. Itulah sebabnya kita kekurangan air bersih.
“Bukan sahaja air bersih, fikirkan juga ratusan juta ringgit yang sepatutnya digunakan untuk pembangunan infrastruktur sama ada air atau elektrik.
“RM114 juta telah dikeluarkan daripada sistem dan ini hanya membabitkan Jabatan Air. Bagaimana pula dengan kes-kes rasuah lain? Mungkin ada beberapa lagi. Mungkin sekitar setengah bilion ringgit atau lebih telah dikeluarkan daripada sistem.
“Jika wang itu kekal dalam sistem dan digunakan untuk membina infrastruktur yang diperlukan, kita akan mempunyai kemudahan infrastruktur yang jauh lebih baik hari ini,” katanya, sambil menegaskan inilah sebab mengapa rasuah adalah masalah besar.
“Kerana wang telah dikeluarkan daripada sistem, anda dan saya kini terpaksa menanggung akibat kekurangan air dan elektrik.”
Perlu ada undang-undang perolehan
Chin menyeru agar diwujudkan satu undang-undang perolehan.
“Malaysia tidak mempunyai undang-undang perolehan. Dengan adanya undang-undang ini, garis panduan yang jelas akan tersedia untuk pemberian kontrak.
“Ia memerlukan tender terbuka, ketelusan dalam kriteria pemilihan dan mekanisme audit yang ketat. Ini akan menghapuskan kuasa budi bicara dalam pemberian kontrak.
“Apa yang dilakukan oleh undang-undang perolehan ialah mencegah pilih kasih, kos yang melambung dan sogokan haram.
“Sudah tiba masanya untuk melaksanakan undang-undang perolehan. Dan hukuman ke atas pelanggaran mesti berat. Ia mesti menyakitkan supaya orang akan berfikir berkali-kali sebelum melanggarnya.”
“Undang-undang perolehan ini pasti akan membantu, selain daripada undang-undang pembiayaan politik.
“Ia akan menunjukkan dari mana datangnya dana untuk parti politik dan calon. Ia juga akan menunjukkan bagaimana mereka membelanjakan wang itu. Contohnya, jika Encik Y memberi sumbangan kepada Parti Z dan Parti Z menang pilihan raya.
“Kemudian, semua kontrak diberikan kepada orang-orang Encik Y dan syarikat-syarikat beliau. Secara langsung kita tahu ada unsur timbal balik.
“Ini akan menghalang ahli politik daripada memberi ganjaran kepada orang yang membantu mereka. Inilah piawaian ketelusan yang akan menjadi faktor perubahan.
Tetapi mungkin ia tidak akan dibawa ke Parlimen. Kerana mereka tahu ia akan memutuskan banyak sumber sokongan mereka.
“Kedua-dua undang-undang ini – perolehan dan pembiayaan politik – akan membantu Sabah dan Malaysia mengurangkan banyak kes rasuah,” katanya.