Hantavirus: Virus Bahaya Dari Tikus Yang Ramai Masih Tak Tahu

Hantavirus: Virus Bahaya Dari Tikus Yang Ramai Masih Tak Tahu

Sejak kebelakangan ini, istilah “hantavirus” mula kembali menjadi perhatian ramai selepas beberapa laporan kes kematian dikaitkan dengan jangkitan tersebut di luar negara. Walaupun ia bukan penyakit yang biasa didengar seperti selesema atau COVID-19, hantavirus sebenarnya merupakan jangkitan serius yang boleh memberi kesan besar kepada sistem pernafasan manusia sekiranya tidak dikesan lebih awal.

Ramai yang tidak menyedari bahawa persekitaran yang dipenuhi tikus, kawasan stor lama yang berdebu atau tempat yang tercemar dengan najis haiwan pengerat boleh menjadi punca kepada penyebaran virus ini. Apa yang lebih membimbangkan, simptom awalnya sering kelihatan seperti demam biasa sehingga menyebabkan ramai pesakit terlepas pandang tanda-tanda awal jangkitan.

Jadi, apakah sebenarnya hantavirus, bagaimana ia merebak dan mengapa orang ramai perlu lebih berhati-hati terhadap virus ini?

Apa itu Hantavirus?

Hantavirus ialah kumpulan virus yang dibawa oleh haiwan pengerat seperti tikus liar. Virus ini boleh menjangkiti manusia melalui pendedahan kepada air kencing, najis atau air liur tikus yang telah tercemar. Dalam kebanyakan kes, jangkitan berlaku apabila seseorang menghidu udara yang mengandungi partikel halus daripada sisa tikus yang telah kering dan berterbangan di udara.

Virus ini tergolong dalam penyakit zoonotik iaitu penyakit yang boleh berpindah daripada haiwan kepada manusia. Walaupun kes jangkitan manusia tidak terlalu tinggi di kebanyakan negara, kesannya boleh menjadi sangat serius kerana ia berpotensi menyerang paru-paru dan menyebabkan gangguan pernafasan yang kritikal.

Antara komplikasi paling berbahaya ialah Hantavirus Pulmonary Syndrome (HPS) iaitu keadaan di mana paru-paru mula dipenuhi cecair sehingga menyukarkan pesakit untuk bernafas. Dalam situasi tertentu, pesakit boleh mengalami kegagalan pernafasan dalam tempoh yang singkat jika tidak menerima rawatan segera.

Kes Hantavirus yang mencetuskan kebimbangan dunia

Kebimbangan mengenai hantavirus kembali meningkat selepas laporan mengenai beberapa kematian yang dikaitkan dengan virus tersebut di atas sebuah kapal persiaran di Lautan Atlantik. Kapal MV Hondius yang sedang belayar dari Argentina ke Cape Verde dilaporkan terlibat dalam insiden tersebut apabila beberapa individu mengalami simptom mencurigakan yang dipercayai berkaitan dengan jangkitan hantavirus.

Menurut laporan awal daripada World Health Organization, satu kes telah disahkan manakala beberapa lagi masih dalam siasatan lanjut. Ujian makmal dan pemeriksaan kesihatan tambahan dijalankan bagi mengenal pasti punca sebenar jangkitan.

Kejadian ini sekali gus menunjukkan bahawa walaupun hantavirus dianggap jarang berlaku, risiko penyebaran tetap wujud terutama di kawasan tertutup atau lokasi yang mempunyai masalah kebersihan dan kehadiran tikus.

Bagaimana Hantavirus merebak?

Ramai menyangka jangkitan ini hanya berlaku melalui gigitan tikus namun hakikatnya cara penyebaran paling utama ialah melalui udara yang tercemar dengan partikel virus.

Apabila najis atau air kencing tikus mengering, virus boleh bercampur dengan habuk di sekeliling kawasan tersebut. Sewaktu seseorang menyapu, membersih atau mengalihkan barang lama tanpa perlindungan yang sesuai, habuk berkenaan boleh dihidu lalu memasuki sistem pernafasan.

Selain itu, jangkitan juga boleh berlaku apabila seseorang menyentuh permukaan yang tercemar dan kemudian menyentuh hidung, mata atau mulut tanpa mencuci tangan terlebih dahulu. Dalam kes tertentu, gigitan tikus yang dijangkiti juga boleh menyebabkan penularan virus, walaupun situasi itu jarang berlaku.

Apa yang penting untuk difahami ialah virus ini biasanya tidak merebak dengan mudah daripada manusia kepada manusia seperti penyakit pernafasan lain. Oleh sebab itu, kawalan terhadap populasi tikus dan kebersihan persekitaran menjadi langkah utama dalam mencegah jangkitan.

Gejala awal yang selalu disalah anggap sebagai demam biasa

Salah satu sebab hantavirus dianggap berbahaya ialah kerana simptom awalnya kelihatan hampir sama seperti demam biasa, selesema atau jangkitan virus bermusim. Keadaan ini menyebabkan ramai individu tidak menyedari mereka sebenarnya sedang mengalami jangkitan yang lebih serius.

Antara gejala awal yang sering muncul termasuk:

• Demam secara tiba-tiba
  Pesakit biasanya mengalami suhu badan tinggi secara mendadak dan disertai rasa menggigil seperti demam biasa.

• Sakit kepala dan pening
  Rasa sakit kepala boleh berlaku berterusan dan kadangkala menyebabkan badan menjadi lemah serta tidak bermaya.

• Keletihan melampau
  Individu yang dijangkiti sering merasa terlalu letih walaupun tidak melakukan aktiviti berat. Badan juga terasa lesu sepanjang hari.

• Sakit otot yang kuat
  Kesakitan otot merupakan antara simptom paling ketara, terutama di bahagian paha, pinggul dan belakang badan sehingga boleh mengganggu pergerakan harian.

Apabila jangkitan menjadi lebih serius

Sekiranya keadaan bertambah buruk, pesakit boleh mula mengalami gangguan pernafasan yang lebih serius. Batuk kering akan menjadi semakin teruk dan pesakit mula merasa sukar untuk bernafas seperti dada ditekan atau dipenuhi beban berat.

Dalam keadaan yang lebih kritikal, paru-paru boleh dipenuhi cecair sehingga mengganggu fungsi pernafasan secara normal. Tekanan darah juga boleh menurun secara mendadak dan pesakit memerlukan rawatan intensif di hospital.

Keadaan inilah yang dikenali sebagai Hantavirus Pulmonary Syndrome dan ia boleh mengancam nyawa sekiranya rawatan lewat diberikan.

Adakah Hantavirus wujud di Malaysia?

Setakat ini, kes hantavirus di Malaysia dilaporkan sangat jarang berlaku jika dibandingkan dengan beberapa negara lain seperti Amerika Syarikat, China atau negara di Amerika Selatan. Namun begitu, risiko jangkitan tetap wujud terutama di kawasan yang mempunyai populasi tikus yang tinggi atau tahap kebersihan yang kurang memuaskan.

Mereka yang tinggal berhampiran kawasan stor lama, gudang, ladang atau tempat yang mudah menjadi sarang tikus perlu lebih berhati-hati.

Aktiviti seperti membersihkan rumah lama, mengemas kawasan berdebu atau berkhemah di kawasan tertentu juga boleh meningkatkan risiko pendedahan kepada virus sekiranya langkah perlindungan tidak diambil.

Walaupun tiada penularan besar-besaran dilaporkan di Malaysia, kesedaran awal masih penting supaya orang ramai memahami cara jangkitan berlaku dan tidak memandang ringan masalah infestasi tikus di rumah atau tempat kerja.

Langkah pencegahan yang perlu diambil

Tiada vaksin khusus untuk hantavirus buat masa ini, jadi langkah pencegahan menjadi perlindungan paling penting bagi mengurangkan risiko jangkitan.

Berikut antara langkah yang disarankan:

• Pastikan rumah bebas daripada tikus
  Kawal kehadiran tikus di dalam rumah dan kawasan sekeliling kerana haiwan ini merupakan pembawa utama virus hantavirus.

• Tutup semua laluan tikus
  Periksa dan tutup lubang kecil, rekahan dinding atau ruang sempit yang boleh menjadi laluan tikus masuk ke dalam rumah atau stor.

• Simpan makanan dalam bekas bertutup rapat
  Makanan yang terdedah boleh menarik perhatian tikus. Gunakan bekas kedap udara untuk mengelakkan pencemaran dan mengurangkan risiko kehadiran haiwan perosak.

Adakah Hantavirus boleh dirawat?

Walaupun tiada ubat antivirus khusus untuk membunuh hantavirus, rawatan awal di hospital boleh membantu meningkatkan peluang pesakit untuk sembuh.

Kebanyakan rawatan tertumpu kepada membantu sistem pernafasan pesakit, termasuk pemberian oksigen atau bantuan alat pernafasan sekiranya paru-paru mula gagal berfungsi dengan baik.

Disebabkan itu, pengesanan awal memainkan peranan yang sangat penting. Jika seseorang mengalami demam, sakit otot dan sesak nafas selepas terdedah kepada kawasan yang mempunyai tikus atau najis tikus, pemeriksaan kesihatan perlu dilakukan dengan segera.

• 7 Cara Halau Tikus Dengan Bahan Semula Jadi Yang Berkesan
• Rare Tapi Berkesan: Cara Halau Semut Tanpa Racun di Rumah

Kesimpulannya, hantavirus mungkin bukan penyakit yang sering diperkatakan di Malaysia namun ia tetap satu ancaman kesihatan yang tidak boleh dipandang ringan. Virus ini boleh menyerang manusia melalui pendedahan kepada sisa tikus dan dalam keadaan tertentu mampu menyebabkan komplikasi paru-paru yang serius.

Apa yang lebih penting ialah memahami bahawa langkah pencegahan sebenarnya boleh dilakukan dengan mudah melalui penjagaan kebersihan, kawalan populasi tikus dan amalan keselamatan ketika membersihkan kawasan berisiko.

Kesedaran awal dan tindakan pantas mampu menjadi perbezaan besar dalam melindungi diri serta keluarga daripada jangkitan virus berbahaya ini.