johardy29/04/2026 - 08:00 Oleh Dr. Shathees Baskaran suratpembaca@dagangnews.com Sistem kesihatan awam Malaysia sering dipuji kerana sifatnya yang mampu milik dan mudah diakses. Namun di sebalik naratif ini, wujud tekanan struktur yang semakin meningkat dan tidak lagi boleh ditangani melalui pembaikan secara berperingkat.
Kekurangan doktor, kesesakan pakar, ketidakpastian status kontrak, peningkatan penyakit kronik serta jurang yang melebar antara sektor awam dan swasta bukan sekadar masalah operasi terpencil. Ia mencerminkan ketidakselarasan strategik yang lebih mendalam.
Jika lebuh raya dan rangkaian digital dianggap sebagai infrastruktur ekonomi, maka kesihatan awam juga wajar diberikan keutamaan strategik yang sama. Sistem kesihatan yang lemah akan menjejaskan produktiviti tenaga kerja, mempercepatkan penghijrahan bakat, serta melemahkan keyakinan pelabur.
Persoalannya bukan lagi sama ada reformasi diperlukan, tetapi sama ada Malaysia bersedia untuk mereka bentuk semula sistem sebelum hakisan daya saing menjadi tidak boleh dipulihkan.
Penghijrahan Bakat: Titik Kelemahan Strategik
Kelemahan paling kritikal ialah kehilangan modal insan. Penghijrahan pakar dari hospital awam ke sektor swasta atau pasaran antarabangsa bukan sekadar isu gaji. Ia mencerminkan ketidakpuasan terhadap laluan kerjaya, beban kerja, ketelusan tadbir urus dan kestabilan profesional jangka panjang.
Malaysia melabur besar dalam melatih doktor, tetapi sebahagian daripadanya meninggalkan sistem pada fasa produktiviti tertinggi. Ini bukan sahaja kebocoran kewangan, tetapi kehilangan keupayaan negara. Setiap pakar yang berhijrah mengurangkan kapasiti bimbingan, kualiti latihan doktor muda dan ketahanan sistem.
Pelanjutan kontrak sementara serta pelarasan gaji berkala tidak mencukupi. Reformasi struktur diperlukan, khususnya dalam seni bina kerjaya perubatan. Laluan pakar yang jelas, kenaikan pangkat berasaskan merit, peluang penyelidikan dan pengurangan beban pentadbiran adalah elemen penting untuk pengekalan bakat.
Tanpa menangani punca asas ini, sistem kesihatan awam akan terus berfungsi sebagai pusat latihan untuk pasaran buruh global.
Penghijrahan bakat bukan lagi isu sumber manusia. Ia adalah risiko daya saing negara.
Perancangan Tenaga Kerja Perlu Bersifat Ramalan, Bukan Reaktif
Perancangan tenaga kerja kesihatan di Malaysia sering bertindak balas terhadap tekanan semasa, bukannya berdasarkan model jangka panjang.
Penambahan pengambilan pelajar perubatan tidak sentiasa selari dengan kapasiti latihan pakar. Penempatan di kawasan luar bandar masih tidak seimbang. Ketidakpastian status doktor kontrak pula menjejaskan moral sistem.
Reka bentuk semula strategik memerlukan model ramalan sehingga tahun 2035. Ini termasuk unjuran permintaan pakar mengikut disiplin, faktor penuaan populasi, peningkatan penyakit tidak berjangkit serta pertumbuhan penduduk mengikut wilayah. Kuota latihan perlu diselaraskan dengan unjuran ini, bukan kitaran belanjawan tahunan.
Selain itu, autonomi hospital secara terdesentralisasi boleh meningkatkan kecekapan pengurusan sumber serta mengurangkan kekakuan birokrasi.
Pemberian kuasa kepada pentadbir hospital dengan akauntabiliti berasaskan prestasi berpotensi meningkatkan kecekapan dan pengekalan tenaga kerja.
Memikir Semula Jurang Awam–Swasta
Sistem kesihatan dwi-struktur Malaysia semakin menunjukkan polarisasi.
Sektor swasta menarik pakar dengan ganjaran lebih tinggi dan persekitaran kerja lebih fleksibel, manakala sektor awam menanggung jumlah pesakit yang tinggi dengan ruang fleksibiliti yang terhad.
Daripada mengekalkan jurang ini, reformasi dasar perlu mewujudkan kerjasama yang lebih tersusun. Salah satu pendekatan ialah skim perkongsian pakar yang dikawal selia, di mana pakar swasta diperuntukkan jam kerja tertentu di hospital awam dengan bayaran yang telus.
Model lain ialah perkongsian latihan bersama yang dibiayai secara bersama bagi memastikan pakar yang dilatih menggunakan dana awam turut memberi khidmat secara terstruktur.
Reformasi ini memerlukan keberanian kerana ia mencabar sempadan sedia ada serta melibatkan rundingan dengan badan profesional. Namun tanpa integrasi, jurang kapasiti akan terus melebar dan ketidaksamaan akan semakin ketara.
Reformasi Pembiayaan: Daripada Subsidi kepada Kelestarian
Model kesihatan Malaysia yang sangat bersubsidi telah menyokong kesaksamaan akses, tetapi kini semakin tertekan dari segi fiskal.
Dengan peningkatan kos teknologi perubatan yang semakin kompleks, reformasi pembiayaan menjadi tidak dapat dielakkan.
Perbincangan sensitif tetapi penting melibatkan kepelbagaian mekanisme pembiayaan. Ini termasuk peluasan insurans kesihatan nasional, model perkongsian kos berperingkat untuk kumpulan berpendapatan tinggi, serta skim insentif pencegahan. Namun sebarang reformasi mesti melindungi golongan rentan.
Reformasi pembiayaan juga perlu disertai reformasi tadbir urus. Keyakinan awam bergantung kepada ketelusan kos, prestasi yang boleh diukur serta mekanisme anti-pembaziran. Tanpa akauntabiliti, dana tambahan hanya meningkatkan ketidakcekapan.
Pencegahan sebagai Strategi Ekonomi
Beban penyakit seperti diabetes, kardiovaskular dan obesiti terus meningkat, memberi tekanan besar kepada sistem rawatan hospital. Namun pelaburan dalam pencegahan masih rendah berbanding kos rawatan.
Strategi 2035 perlu mengutamakan pengesanan awal, sistem pemantauan digital, insentif kesihatan di tempat kerja serta kerjasama rentas kementerian.
Kesihatan dipengaruhi oleh perancangan bandar, dasar makanan dan pendidikan. Oleh itu, pendekatan satu kementerian tidak mencukupi.
Pencegahan bukan sekadar dasar sosial, tetapi strategi ekonomi yang mengukuhkan produktiviti tenaga kerja dan mengurangkan beban fiskal jangka panjang.
Transformasi Digital Tanpa Fragmentasi
Inisiatif kesihatan digital semakin berkembang, namun cabaran integrasi masih ketara.
Sistem rekod perubatan elektronik sering tidak saling berhubung. Data yang berpecah mengganggu kesinambungan rawatan. Teknologi kecerdasan buatan masih terhad kepada fasa percubaan.
Malaysia memerlukan seni bina digital kesihatan nasional yang bersatu. Standard platform, protokol keselamatan siber dan kebolehgunaan data oleh pesakit perlu menjadi keutamaan. Pendigitalan seharusnya mengurangkan beban pentadbiran doktor, bukan menambah lapisan pelaporan.
Teknologi ialah pemudah cara, bukan pengganti kepada reformasi struktur.
Reformasi atau Hanyut
Malaysia berada di persimpangan penting dalam sistem kesihatan awam. Pendekatan berperingkat mungkin menstabilkan tekanan jangka pendek, tetapi tidak menyelesaikan kelemahan struktur.
Menjelang 2035, penuaan populasi dan penyakit kronik akan meningkatkan permintaan secara ketara.
Tanpa tindakan bersepadu sekarang, tekanan ini boleh berkembang menjadi kemerosotan sistemik. Malaysia memerlukan kerangka kesihatan nasional yang menyeluruh merangkumi perancangan tenaga kerja, pembiayaan, pencegahan, transformasi digital dan penyusunan semula awam–swasta.
Kesihatan awam bukan sekadar perbelanjaan kebajikan. Ia adalah infrastruktur strategik yang menyokong produktiviti, kestabilan sosial dan kredibiliti ekonomi negara. Negara yang gagal mengukuhkan sistem kesihatannya bukan sahaja kehilangan doktor, tetapi juga kelebihan daya saing.
Perdebatan yang perlu dihadapi Malaysia kini tidak selesa tetapi tidak boleh dielakkan: melaksanakan reformasi secara berani hari ini, atau menanggung kos ekonomi dan sosial yang lebih tinggi pada masa hadapan. Tetingkap masa untuk reka bentuk semula strategik semakin mengecil. - DagangNews.com
