Kota Kinabalu: Pertimbangan khas akan diberikan kepada Sabah dalam pelaksanaan pindaan perlembagaan berkaitan kewarganegaraan kontroversi yang diluluskan oleh Parlimen tahun lepas, kata Timbalan Ketua Menteri Datuk Seri Jeffrey Kitingan.
Ahli Parlimen Keningau itu berkata, sokongan terhadap pindaan itu adalah bersyarat kepada jaminan daripada Kementerian Dalam Negeri, yang mendorong pelulusannya biarpun mendapat bantahan daripada kumpulan yang bimbang mengenai kesannya terhadap komuniti terpinggir.
“Mereka memberi jaminan kepada saya bahawa mereka akan memberi perhatian khas kepada Sabah Mereka tidak akan memutuskan apa-apa dengan sendiri tanpa input kita, itu yang dijanjikan. Oleh kerana itu, kebimbangan kami diambil kira dan pindaan itu diluluskan,” katanya.
Presiden Parti Solidariti Tanah Airku (Star) itu berkata, beliau menyedari kesukaran yang dihadapi ramai penduduk luar bandar Sabah untuk mendapatkan kewarganegaraan.
“Kita tahu ramai daripada mereka tidak pergi ke hospital, tidak mempunyai sijil kelahiran, tetapi mereka warganegara yang sah, sebab itu saya mahu Sabah dikecualikan daripada ini kerana keadaan itu,” katanya.
Pemimpin Sabah telah membangkitkan kebimbangan mereka dalam taklimat khas dengan Menteri Dalam Negeri Datuk Saifuddin Nasution Ismail dan dijanjikan perbincangan sebelum pindaan itu berkuat kuasa sepenuhnya, tambahnya.
“Kami masih mengusahakan perkara ini, tetapi kami perlu membuat susulan, mungkin secara bertulis. Minit mesyuarat itu direkodkan, jadi kami mempunyai janji mereka mengenai perkara ini. Tiada peruntukan untuk mengecualikan Sabah, tetapi satu jawatankuasa bersama di Negeri kini memastikan kami adalah sebahagian daripada proses membuat keputusan itu.
“Mereka faham perlunya ada pertimbangan khas untuk kita,” katanya.
Parlimen meluluskan beberapa pindaan pada Disember lalu yang mengubah cara kewarganegaraan diberikan dalam kes tertentu. Walaupun sesetengahnya dilihat sebagai progresif, aktivis berpendapat sebahagian lagi adalah regresif dan boleh memburukkan keadaan bagi komuniti terpinggir.
Jeffrey sebelum ini menggelar perubahan-perubahan itu sebagai “pedang bermata dua,” mengatakan ia mempunyai kebaikan dan keburukan tetapi juga boleh membuka semula Sabah kepada pendatang tanpa izin. Beliau telah menggesa agar Sabah dikecualikan.
Satu pindaan menghapuskan kewarganegaraan automatik untuk kanak-kanak yang dilahirkan di negara ini kepada pemastautin tetap Malaysia. Aktivis memberi amaran ini boleh meningkatkan individu tanpa kewarganegaraan, mengehadkan akses kepada pendidikan, penjagaan kesihatan dan pekerjaan.
Penduduk luar bandar dan anak-anak berketurunan campuran khususnya terdedah. Penyokong golongan ini mengkritik Kerajaan kerana tidak berunding dengan mereka walaupun mereka berpengalaman dalam berurusan dengan komuniti terjejas.
Jeffrey turut menekankan usaha pendaftaran pekerja asing di Sabah yang kini memasuki tahun kedua, yang telah mendedahkan kebergantungan besar terhadap pekerja tanpa dokumen, terutamanya dalam sektor perladangan.
Puluhan ribu pekerja diperlukan dalam industri kelapa sawit di Sabah, tetapi satu projek perintis mendapati lebih separuh, termasuk di syarikat berkaitan kerajaan, bekerja secara tidak sah.
Menurut Jeffrey, rancangannya adalah untuk mendaftarkan semua pekerja terlebih dahulu bagi menilai situasi sebelum mengambil langkah seterusnya.
“Kami merancang untuk menjemput semua orang, tanpa mengira status, untuk mendaftar terlebih dahulu secara percuma bagi menggalakkan mereka tampil secara sukarela,” katanya.
Bagaimanapun, beliau baru-baru ini mendapati proses sudah berubah, dan pihak yang menguruskan data kini juga mengendalikan pendaftaran serta mengenakan bayaran.
“Mereka sepatutnya tidak mengenakan bayaran untuk pendaftaran awal bagi memastikan tiada halangan pada peringkat ini. Kita sudah nyatakan dari awal bahawa proses ini adalah secara sukarela, tetapi tiba-tiba saya baca bahawa mereka mengenakan bayaran yang tinggi untuk pendaftaran—ini bukan apa yang saya kehendaki,” katanya.
“Saya kecewa kerana caj dikenakan begitu tinggi. Saya dengar bayaran itu telah dikurangkan sekarang, tetapi saya tidak pasti berapa banyak. Dalam mesyuarat sebelum ini, pendirian saya jelas—kita perlu mengumpul data terlebih dahulu, walaupun terpaksa menanggung kosnya sendiri, kerana kita perlu mendaftarkan semua pekerja,” katanya.
Jeffrey berkata beliau mahukan sistem dengan pembaharuan tahunan sebaik sahaja pengumpulan data selesai.
“Data ini adalah asas bagi keputusan kita. Saya akan membangkitkan perkara ini dalam mesyuarat akan datang supaya kita boleh merangka struktur yang lebih baik untuk mereka,” katanya.
“Kami ingin menyelesaikan isu ini dengan membantu mereka mendapatkan dokumen supaya mereka boleh bekerja secara sah. Terlalu ramai pekerja yang tidak mempunyai akaun bank, tiada akses kepada penjagaan kesihatan, malah anak-anak mereka tidak dapat bersekolah... Kita sebenarnya sama-sama kehilangan peluang di sini.
“Saya yakin mereka juga mahu menjadi pekerja yang sah. Satu-satunya cara adalah dengan memiliki dokumen yang sah,” katanya.
Sehingga April 2024, Sistem Pengurusan Bersepadu Pekerja Asing dan Bukan Pemastautin Sabah (SWIMS) di bawah GLC Smart Sabah merekodkan data 39,276 individu sejak inisiatif ini bermula pada September 2022.
Daripada jumlah itu, 21,994 adalah pekerja dalam sektor pertanian dan pembinaan, manakala 17,282 merupakan tanggungan mereka.
Sistem ini secara digital memprofil pekerja asing melalui pengumpulan maklumat peribadi, pengecaman wajah, dan biometrik.
