Klon suara AI semakin realistik, benteng keselamatan siber Malaysia berdepan ancaman baharu

Penjenayah siber kini hanya memerlukan rakaman suara beberapa saat daripada media sosial untuk menghasilkan klon suara AI yang hampir menyerupai suara sebenar seseorang.

Kemajuan teknologi ini mengubah wajah penipuan dalam talian. Jika dahulu sindiket bergantung kepada pesanan teks atau panggilan telefon konvensional, kini mereka mampu meniru nada, intonasi dan corak percakapan mangsa untuk memperdaya ahli keluarga, pelanggan atau organisasi.

Dengan kemajuan algoritma pembelajaran mendalam (deep learning), garis pemisah antara suara sebenar dengan suara palsu semakin sukar dikenal pasti.

Ancaman ini mewujudkan cabaran baharu kepada keselamatan siber negara ketika penggunaan AI berkembang pesat dalam ekonomi digital.

Kepercayaan semakin terhakis

Ancaman klon suara ini bukan lagi sekadar naratif dalam filem sains fiksyen, sebaliknya telah menjadi realiti yang mengancam keselamatan orang ramai dan organisasi korporat.

Keupayaan AI memanipulasi identiti dengan begitu meyakinkan telah menghakis satu daripada prinsip asas keselamatan siber, iaitu “sahkan sebelum percaya”.

Dalam konteks transaksi kewangan dan perniagaan, risiko ini amat kritikal. Kebanyakan institusi perbankan dan perkhidmatan awam mula menggunakan sistem pengesahan biometrik suara untuk memproses urusan pelanggan.

Apabila teknologi AI mampu meniru suara manusia dengan ketepatan tinggi, garis pemisah antara komunikasi tulen dengan palsu menjadi semakin kabur.

Lebih memburukkan keadaan, masyarakat yang kurang pendedahan mengenai evolusi AI berisiko tinggi menjadi mangsa manipulasi emosi.

Sindiket jenayah kini menggunakan taktik menyamar sebagai ahli keluarga yang kononnya berada dalam kesusahan atau kecemasan, lalu meminta wang dipindahkan dengan segera.

Faktor kejutan serta suara yang kedengaran amat serupa menyebabkan mangsa bertindak terburu-buru tanpa membuat semakan lanjut.

Jurang literasi digital

Satu daripada cabaran utama dalam mendepani isu ini ialah jurang literasi digital yang masih lebar dalam kalangan masyarakat.

Sebahagian besar pengguna internet di Malaysia masih belum menyedari betapa mudahnya data suara, video dan maklumat peribadi yang dimuat naik ke platform media sosial diekstrak oleh algoritma pihak ketiga.

Sikap gemar berkongsi kandungan secara terbuka tanpa tetapan keselamatan yang ketat telah menyediakan “bahan mentah” secara percuma kepada penjenayah siber.

Dari sudut perundangan dan kawal selia pula, kepantasan evolusi teknologi AI sering mendahului kerangka undang-undang sedia ada.

Walaupun pihak berkuasa melaksanakan penguatkuasaan keselamatan siber secara berterusan, taktik penjenayah yang beroperasi merentasi sempadan menjadikan proses penyiasatan, pengesanan dan pendakwaan semakin rumit.

Kebanyakan perisian untuk menghasilkan klon suara juga mudah diakses secara dalam talian tanpa tapisan keselamatan yang ketat daripada penyedia platform global.

Benteng pertahanan mesti diperkukuh

Malaysia tidak seharusnya terus berada dalam kedudukan reaktif.

Bagi mendepani ancaman yang semakin licik ini, pendekatan holistik yang menggabungkan teknologi, perundangan dan kesedaran awam perlu dilaksanakan secara agresif.

Pertama, dari sudut prasarana teknologi, sektor perbankan dan perkhidmatan kritikal negara perlu mengurangkan kebergantungan kepada biometrik suara sebagai satu-satunya kaedah pengesahan.

Penggunaan sistem pengesahan pelbagai faktor (Multi-Factor Authentication atau MFA) yang mengandungi elemen fizikal atau kaedah penyulitan lebih kompleks perlu diperluaskan.

Selain itu, kempen pendidikan literasi digital dan kesedaran awam perlu dipergiatkan. Masyarakat perlu didedahkan secara berterusan kepada amalan terbaik bagi mematahkan taktik penipuan sedemikian.

Antara langkah praktikal yang boleh diamalkan termasuk mewujudkan “kata laluan keluarga” atau soalan pengesahan peribadi yang hanya diketahui ahli keluarga terdekat bagi mengesahkan identiti sekiranya menerima panggilan kecemasan yang mencurigakan.

Kawal selia AI perlu diperkasa

Pada masa sama, penguatkuasaan kerangka kawal selia AI yang tegas serta penggunaan penanda digital amat diperlukan.

Kerajaan perlu menetapkan garis panduan etika AI dengan mewajibkan penyedia teknologi tempatan dan antarabangsa meletakkan penanda digital (watermark) atau cap jari kriptografi pada kandungan suara dan video yang dijana AI.

Langkah ini penting bagi memudahkan proses pengesahan serta mengenal pasti bahan yang telah dimanipulasi dalam ruang digital.

Memandangkan ancaman siber bersifat rentas sempadan, pihak berkuasa keselamatan siber tempatan juga perlu meningkatkan kerjasama strategik dengan agensi antarabangsa serta syarikat teknologi global.

Kerjasama ini penting bukan sahaja untuk menyekat perisian AI yang kerap disalahgunakan oleh sindiket, malah bagi membangunkan alat pengesan deepfake dan klon suara yang lebih canggih serta berkeupayaan tinggi.

Keselamatan tidak boleh diketepikan

Teknologi AI pada hakikatnya merupakan alat neutral yang penggunaannya bergantung kepada niat dan etika penggunanya.

Dalam usaha negara memacu agenda ekonomi digital dan menarik pelaburan teknologi antarabangsa, aspek keselamatan siber tidak boleh dijadikan pertimbangan sekunder.

Sebarang kemajuan yang dicapai dalam ruang digital akan hilang nilainya sekiranya kebolehpercayaan ekosistem tersebut terancam.

Melalui pengukuhan kerangka undang-undang, peningkatan kesedaran awam serta kerjasama strategik antara pihak berkuasa dengan penyedia teknologi, Malaysia mampu membina ekosistem digital yang bukan sahaja maju dan berdaya saing, malah selamat serta berintegriti untuk seluruh rakyat. - DagangNews.com

Muhammad Hafiz Suhaimi merupakan Pensyarah di Pusat Pengajian Pengurusan Teknologi (PPPT), Fakulti Pengurusan dan Perniagaan, Universiti Teknologi MARA (UiTM) Cawangan Pahang Kampus Jengka.