KUCHING: Fakta bahawa tiada seorang pun hakim Sabah yang dilantik untuk duduk di Mahkamah Rayuan dan Mahkamah Persekutuan bagi mendengar kes-kes, mendapat perhatian pada simposium Negeri Borneo Kedua baru-baru ini.
Bekas Presiden Persatuan Undang-undang Sabah, Datuk Roger Chin, yang mengetengahkan isu ini berkata ini tidak sepatutnya terjadi kerana terdapat kes-kes didengar yang berkaitan dengan hal-hal atau kepentingan Sabah.
“Kita ada Datuk Ravi (Hakim Datuk Ravinthran Paramaguru), yang telah berada di Sabah untuk tempoh yang sangat lama, dan berkahwin dengan orang Sabah. Tetapi realitinya, tiada hakim dari Sabah. Jelas sekali ini tidak adil,” katanya.
Chin berkata seharusnya ada kuota untuk hakim-hakim Sabah dan Sarawak bagi mencerminkan semangat Perjanjian Malaysia (MA63).
SPONSORED CONTENT Hajiji says young business professionals' inputs needed to develop Sabah Kota Kinabalu: Chief Minister Datuk Seri Hajiji Noor said he welcomed inputs from young business professionals to assist in policy formulation. Read more Daripada 32 hakim mahkamah rayuan, satu pertiga daripada mereka sepatutnya terdiri daripada hakim-hakim Sabah dan Sarawak, dan satu pertiga itu harus dibahagikan sama rata antara Sabah dan Sarawak.
Beliau berkata ini penting kerana hakim-hakim ini akan menentukan bagaimana undang-undang yang relevan ditafsirkan dan digunakan.
Rekomendasi IGC (para 26(4), Ch 3, 1962) menyatakan bahawa apabila sesuatu rayuan melibatkan hak-hak Sabah dan Sarawak, panel Mahkamah Persekutuan mesti mempunyai sekurang-kurangnya seorang hakim dari Sabah atau Sarawak yang mempunyai pengalaman kehakiman di Borneo tetapi ini jarang sekali dihormati.
Sebelum ini dilaporkan bahawa salah seorang hakim Mahkamah Rayuan yang mendengar kes fitnah yang dibawa oleh bekas Ketua Menteri Tan Sri Harris Salleh terhadap seorang lagi bekas KM, Datuk Yong Teck Lee, malah berkata bahawa dia tidak tahu apa-apa mengenai Perjanjian Malaysia.
“Jika kita tidak tahu apa hak kita, hak itu akan terhakis,” tekan Chin.
Satu lagi bidang yang diabaikan ialah “Borneonisasi” di mana jawatan-jawatan penting sepatutnya dipegang oleh orang tempatan kerana mereka memahami isu-isu Sabah dan Sarawak serta boleh diharapkan untuk bertindak demi kepentingan terbaik kedua-dua negeri ini.
Simposium Negeri Borneo Kedua dianjurkan oleh The Sarawak Initiatives (TSI) dan Sabah Action Body Advocating Rights (Sabar).
Pada masa ini, terdapat tiga hakim dari Sarawak di Mahkamah Persekutuan, termasuk Presiden Mahkamah Rayuan Tan Sri Abang Iskandar Abang Hashim, Hakim Besar Sabah dan Sarawak Tan Sri Abdul Rahman Sebli, serta Hakim Mahkamah Persekutuan Datuk Rhodzariah Bujang.
Sebelum 1994, undang-undang menetapkan bahawa Pesuruhjaya Kehakiman di Mahkamah Tinggi Sabah dan Sarawak hendaklah dilantik oleh Yang di-Pertua Negeri atas nasihat Hakim Besar Sabah dan Sarawak.
Bagaimanapun, Perkara 122AB telah dipinda pada 1994 untuk memindahkan kuasa ini kepada Yang di-Pertuan Agong atas nasihat Perdana Menteri setelah berunding dengan Ketua Hakim Mahkamah Persekutuan.
Chin berkata, Perjanjian Malaysia 1963 (MA63) hanya mungkin kerana janji-janji yang dibuat ketika Sabah dan Sarawak dipujuk untuk bergabung membentuk Malaysia.
“Kita semua tahu ketika bercinta, kita membuat banyak janji. Apabila berkahwin, janji-janji itu mesti ditepati. Secara asasnya, ia adalah untuk memastikan bahawa Sabah dan Sarawak mengekalkan identiti mereka sendiri, sebagai kawasan yang berasingan yang membentuk Malaysia dengan hak mereka sendiri sehingga tahap tertentu,” kata Chin.
* Follow us on Instagram and join our Telegram and/or WhatsApp channel(s) for the latest news you don't want to miss.
* Do you have access to the Daily Express e-paper and online exclusive news? Check out subscription plans available.