Pemansuhan Rule of 78: Langkah progresif ke arah pembiayaan yang lebih adil dan mesra pelanggan

Dalam usaha memperkukuh perlindungan pengguna kewangan, langkah untuk memansuhkan kaedah pengiraan Rule of 78 dan menggantikannya dengan kaedah pengiraan yang lebih adil, seperti kaedah daily rest, wajar diberikan penghargaan.

Inisiatif ini mencerminkan kesediaan industri kewangan untuk menilai semula amalan sedia ada, memperbaiki struktur pembiayaan dan memastikan kepentingan pelanggan diberikan perhatian sewajarnya.

Lebih daripada sekadar perubahan teknikal dalam pengiraan caj pembiayaan, usaha ini merupakan satu langkah penting ke arah membina hubungan yang lebih seimbang antara institusi kewangan dengan pelanggan.

Rule of 78 ialah kaedah pengiraan yang secara tradisinya digunakan dalam sesetengah pembiayaan, khususnya pembiayaan sewa beli.

Kaedah ini memperuntukkan caj pembiayaan secara tidak sekata sepanjang tempoh pembiayaan, dengan bahagian caj yang lebih besar diperuntukkan pada peringkat awal.

Oleh itu, pelanggan yang menyelesaikan pembiayaan lebih awal berpotensi menikmati rebat yang lebih rendah berbanding dengan apa yang mungkin dijangkakan berdasarkan baki tempoh pembiayaan yang masih belum berlalu.

Keadilan kepada pelanggan

Keadaan ini boleh menimbulkan persoalan tentang keadilan kepada pelanggan, khususnya mereka yang mempunyai kemampuan untuk melangsaikan pembiayaan sebelum tamat tempoh kontrak.

Apabila sebahagian besar caj pembiayaan telah diperuntukkan pada peringkat awal, manfaat kewangan daripada penyelesaian awal mungkin tidak sebesar yang diharapkan.

Bagi penulis, kaedah tersebut boleh menimbulkan persepsi bahawa pelanggan tidak menerima manfaat yang setimpal dengan tindakan mereka melangsaikan pembiayaan lebih awal.

Kaedah daily rest menawarkan pendekatan yang lebih berkait secara langsung dengan baki pembiayaan yang masih belum dijelaskan.

Secara umumnya, caj pembiayaan dikira berdasarkan baki tertunggak sebenar mengikut tempoh yang berkenaan, tertakluk pada kadar, struktur kontrak dan kaedah pengiraan yang ditetapkan.

Kaedah pengiraan yang lebih mudah difahami

Melalui pendekatan ini, apabila pelanggan membuat pembayaran yang mengurangkan prinsipal atau baki pembiayaan, asas pengiraan caj bagi tempoh berikutnya juga boleh berkurang.

Sekiranya pelanggan membuat pembayaran tambahan yang dibenarkan atau menyelesaikan pembiayaan lebih awal, mereka berpotensi menikmati penjimatan caj pembiayaan, bergantung pada terma kontrak dan cara pembayaran tersebut diperuntukkan.

Kelebihan utama pendekatan ini ialah hubungan antara baki pembiayaan dengan caj yang dikenakan menjadi lebih mudah difahami. Pelanggan mempunyai gambaran yang lebih jelas tentang bagaimana pengurangan baki pembiayaan boleh mempengaruhi jumlah caj yang perlu ditanggung.

Walau bagaimanapun, perlu difahami bahawa kaedah daily rest tidak semestinya bermaksud setiap pembayaran tambahan akan mengurangkan jumlah keseluruhan kos secara automatik dalam semua keadaan. Kesan sebenar bergantung pada struktur pembiayaan, kadar yang dikenakan, jadual pembayaran dan syarat kontrak.

Oleh itu, institusi kewangan perlu memastikan penerangan mengenai kaedah pengiraan dan manfaat pembayaran awal disampaikan secara telus kepada pelanggan.

Antara prinsip penting dalam perkhidmatan kewangan ialah pelanggan perlu memahami tanggungjawab dan hak mereka sebelum membuat keputusan untuk mendapatkan pembiayaan. Maklumat mengenai jumlah pembiayaan, kadar caj, tempoh pembayaran, jumlah keseluruhan yang perlu dibayar serta kaedah penyelesaian awal hendaklah diterangkan dengan jelas.

Ketelusan penting untuk membina keyakinan pelanggan

Dalam hal ini, penggantian Rule of 78 dengan kaedah pengiraan yang lebih responsif terhadap baki pembiayaan merupakan perkembangan yang positif. Ia berpotensi mengurangkan jurang antara kefahaman pelanggan dengan mekanisme pengiraan yang digunakan oleh institusi kewangan.

Keyakinan pelanggan merupakan aset penting kepada industri kewangan. Institusi yang bersedia menambah baik amalan apabila terdapat pendekatan yang lebih baik akan dilihat sebagai organisasi yang peka terhadap perubahan keperluan masyarakat dan perkembangan prinsip perlindungan pengguna.

Dari perspektif kewangan Islam, perkembangan ini turut membuka ruang untuk kita meneliti dengan lebih mendalam hubungan antara kaedah pengiraan, struktur kontrak dan keadilan kepada pihak yang berakad.

Islam menekankan prinsip keadilan, amanah, ketelusan dan larangan melakukan kezaliman dalam urusan muamalat. Prinsip-prinsip ini menuntut supaya hak dan tanggungjawab pihak yang terlibat ditentukan dengan jelas, manakala pelaksanaan kontrak hendaklah selaras dengan akad yang dipersetujui serta kehendak Syariah.

Walau bagaimanapun, penting untuk ditegaskan bahawa penggunaan kaedah daily rest dengan sendirinya tidak menentukan status pematuhan Syariah sesuatu produk. Penilaian tersebut perlu mengambil kira jenis akad, struktur transaksi, sifat caj yang dikenakan, peruntukan kontrak serta keputusan pihak berkuasa dan jawatankuasa Syariah yang berkenaan.

Bagi pembiayaan Islam berasaskan jual beli, sebagai contoh, harga jualan yang dipersetujui dan kaedah penyelesaian awal perlu dinilai berdasarkan struktur akad serta peraturan yang terpakai. Bagi produk berasaskan sewaan pula, asas pengiraan dan tanggungjawab pihak yang terlibat hendaklah konsisten dengan kontrak sewaan berkenaan.

Keadilan bukan sekadar menukar formula pengiraan

Oleh itu, pendekatan yang lebih adil bukan sekadar soal memilih formula matematik yang berbeza. Ia turut memerlukan kefahaman yang menyeluruh terhadap kontrak, hak pelanggan, ketelusan pendedahan maklumat dan kesan sebenar sesuatu kaedah terhadap pengguna.

Usaha memansuhkan Rule of 78 sewajarnya disusuli dengan pelaksanaan yang terancang. Institusi kewangan perlu menyediakan sistem pengiraan yang tepat, melatih kakitangan, menyemak dokumen kontrak serta memastikan maklumat kepada pelanggan dikemas kini.

Peralihan kaedah juga perlu dilaksanakan mengikut kehendak undang-undang, garis panduan dan aturan peralihan yang ditetapkan oleh pihak berkuasa.

Selain itu, pelanggan perlu diberikan penerangan yang mudah difahami mengenai perbezaan antara kaedah lama dengan kaedah baharu, khususnya berkaitan pengiraan baki penyelesaian awal dan penjimatan yang mungkin diperoleh.

Simulasi pengiraan bagi beberapa situasi pembiayaan boleh membantu pelanggan memahami kesan perubahan tersebut dengan lebih baik.

Pihak berkuasa pula wajar terus memantau pelaksanaan supaya matlamat perlindungan pengguna benar-benar tercapai. Penilaian berkala terhadap aduan pelanggan, ketepatan pengiraan dan keberkesanan pendedahan maklumat boleh membantu mengenal pasti ruang penambahbaikan seterusnya.

Kepentingan pelanggan mesti menjadi keutamaan

Penulis yakin bahawa usaha memansuhkan Rule of 78 dan beralih kepada kaedah pengiraan yang lebih mencerminkan baki pembiayaan sebenar merupakan langkah yang wajar dipuji. Ia menunjukkan bahawa amalan kewangan boleh dan perlu ditambah baik apabila terdapat keperluan untuk memperkukuh keadilan, ketelusan dan perlindungan pelanggan.

Kejayaan perubahan ini tidak seharusnya diukur berdasarkan pertukaran formula semata-mata. Sebaliknya, ukuran yang lebih bermakna ialah sejauh mana pelanggan memahami hak mereka, dapat membuat keputusan kewangan dengan lebih baik dan menerima layanan yang saksama apabila memilih untuk menyelesaikan pembiayaan lebih awal.

Industri kewangan yang kukuh bukan hanya industri yang mampu menawarkan pelbagai produk atau mencatat pertumbuhan perniagaan. Industri yang benar-benar mampan ialah industri yang membina kepercayaan melalui amalan yang bertanggungjawab, kontrak yang jelas dan kesediaan untuk meletakkan kepentingan pelanggan sebagai salah satu pertimbangan utama.

Semoga langkah progresif ini menjadi pemangkin kepada budaya kewangan yang lebih adil, beretika dan berorientasikan kesejahteraan masyarakat, selaras dengan aspirasi untuk membangunkan sistem kewangan yang bukan sahaja cekap dari sudut ekonomi, tetapi juga bertanggungjawab dari sudut sosial dan kemanusiaan. - DagangNews.com

Dr Razli Ramli merupakan Ketua Strategi dan Pengurusan Risiko serta Pensyarah Kanan di Sekolah Perniagaan Antarabangsa Azman Hashim (AHIBS), Universiti Teknologi Malaysia. Beliau juga merupakan Felo Adjung Institut Perbankan dan Kewangan Islam (IIiBF), Universiti Islam Antarabangsa Malaysia.