Kota Kinabalu: Perintah menyah klasifikasi kertas siasatan tragedi Double Six, yang dilabelkan sulit selama hampir lima dekad, oleh Mahkamah Tinggi menjadi tumpuan di mahkamah Sabah pada 2023.
Pada 8 Mac, Mahkamah Tinggi memerintahkan supaya laporan penyiasatan oleh pihak berkuasa Malaysia terhadap nahas pesawat 1976 yang mengorbankan Ketua Menteri ketika itu Tun Fuad Donald Stephens, empat menteri negeri dan enam yang lain dinyah klasifikasi dan terbuka kepada umum dalam tempoh tiga bulan.
Hakim Mahkamah Tinggi Datuk Christopher Chin Soo Yin membuat perintah Mandamus semasa keputusan semakan kehakiman yang difailkan oleh bekas Ketua Menteri Sabah Tan Sri Harris Mohd Salleh untuk menyah klasifikasi laporan itu.
Chin mengeluarkan perintah mandamus memerintahkan Ketua Setiausaha Negara Malaysia, Menteri Pengangkutan dan Kerajaan Malaysia mengambil langkah-langkah yang perlu untuk menyah klasifikasi dan/atau membuat umum laporan siasatan oleh pihak berkuasa Malaysia ke atas nahas Nomad Aircraft 9M- ATZ di sini sebelum tamat tempoh tiga bulan iaitu 8 Jun 2023.
SPONSORED CONTENT Sabah International Convention Centre’s Big Sabah Sale a big hit Kota Kinabalu: The Sabah International Convention Centre’s (SICC) Big Sabah Sale which concluded on Sunday saw a good response with about 20,000 visitors during the three-day extravaganza. . Read more Hakim itu juga berpendapat bahawa jika pendedahan tersebut memerlukan, melalui perjanjian atau sebaliknya, tindakan serentak oleh kerajaan Australia, kerajaan Malaysia bagi mengambil langkah segera untuk mendapatkan tindakan sedemikian bagi memudahkan perintah menyah klasifikasi segera.
Chin berkata memandangkan sifat unik kes itu dan ia pada asasnya bukan perkara yang dipertikaikan, tiada perintah mengenai kos diberikan.
Nahas 6 Jun 1976 yang melibatkan pesawat Nomad 9M-ATZ buatan Australia di Kota Kinabalu mengorbankan 11 orang iaitu Ketua Menteri Sabah ketika itu Tun Fuad Stephens, Datuk Peter Mojuntin (Menteri Kerajaan Tempatan dan Perumahan), Chong Thain Vun (Menteri Komunikasi dan Kerja Raya);
Darius Binion (Pembantu kepada Ketua Menteri), Wahid Peter Andu (Setiausaha Tetap Kementerian Kewangan), Syed Hussein Wafa (Pengarah Unit Perancang Ekonomi); Johari (anak Tun Fuad), Kapten Gandhi Nathan (juruterbang), Koperal Said Mohammad (pengawal peribadi Tun Fuad) dan Ishak Atan (pembantu eksekutif Tengku Razaleigh Hamzah).
Dua hari kemudian selepas perintah Mahkamah Tinggi pada 10 Mac, Jabatan Peguam Negara memfailkan rayuan terhadap keputusan Mahkamah Tinggi.
Jabatan Peguam Negara bertindak bagi tiga perayu – Ketua Setiausaha Negara Malaysia, Menteri Pengangkutan dan Kerajaan Malaysia, yang tidak berpuas hati dengan keputusan Hakim Datuk Christopher Chin yang dibuat pada 8 Mac.
Perayu merayu kepada Mahkamah Rayuan membantah keseluruhan penghakiman yang membenarkan semakan kehakiman difailkan oleh bekas Ketua Menteri Sabah Tan Sri Harris Mohd Salleh.
Pada 12 April, laporan mengenai nahas itu yang disediakan bersama oleh jabatan penerbangan awam, Tentera Udara Diraja Malaysia dan jabatan pengangkutan Australia, dinyah klasifikasikan.
Dalam perkembangan lain, pada 24 Ogos, Mahkamah Persekutuan menolak tiga rayuan petisyen pilihan raya bagi kawasan Parlimen Putatan, Tuaran dan Tenom pada Pilihan Raya Umum ke-15.
Ahli Parlimen Tuaran Datuk Seri Wilfred Madius Tangau dan rakan sejawatannya di Tenom Riduan Rubin mengekalkan kawasan pilihan raya mereka selepas Mahkamah Persekutuan menolak permohonan untuk mengosongkan kerusi mereka.
Ketua Penerangan PBS Datuk Joniston Bangkuai memfailkan rayuan itu terhadap Wilfred dari PH manakala presiden Parti Kesejahteraan Demokratik Masyarakat Datuk Peter Anthony memfailkan rayuannya ke atas calon bebas Riduan.
Bagi Putatan, Pakatan Harapan (PH) Awang Husaini Sahari gagal dalam rayuan petisyen pilihan rayanya terhadap Shahelmey dari Barisan Nasional (BN).
Sementara itu, pada 20 Sept, Mahkamah Tinggi menolak saman yang difailkan oleh 12 wakil Pakatan Harapan (PH) Sabah berhubung hak perlembagaan negeri mengenai 40 peratus ke atas hasil yang diperoleh Kerajaan Persekutuan dari Sabah.
Hakim Mahkamah Tinggi membuat keputusan itu kerana plaintif menarik balik tindakan itu.
12 plaintif berkenaan adalah Ahli Parlimen (MP) dan Adun iaitu Datuk Ewon Benedick, Datuk Christina Liew, Datuk Frankie Poon, Datuk Seri Wilfred Madius Tangau, Awang Hussaini Sahari, Chan Foong Hin, Phoong Jin Zhe, Jannie Lasimbang, Peto Galim, Tan Lee Fatt, Vivian Wong, dan Noorita Sual.
Plaintif memfailkan Saman Pemula (OS) pada 3 Jun 2022, menamakan kerajaan persekutuan dan kerajaan negeri Sabah sebagai defendan pertama dan kedua, masing-masing.
Mereka, antara lain, memohon perintah mahkamah supaya Kerajaan Persekutuan mengiktiraf dan melaksanakan hak perlembagaan Sabah seperti yang diperuntukkan di bawah Perkara 112C dan Seksyen 2(1) Bahagian IV Jadual Kesepuluh Perlembagaan Persekutuan.
Hak perlembagaan memperuntukkan hak istimewa kepada Sabah untuk menerima geran khas berjumlah dua perlima (40 peratus formula) daripada hasil bersih Persekutuan yang diperolehi daripada Sabah.
Dalam kenyataan akhbar bersama, 12 plaintif itu berkata: “Kami bersetuju untuk menarik balik OS kami tetapi, dengan budi bicara untuk memfailkannya semula.
Sekiranya isu-isu selebihnya tidak diselesaikan, dan tidak dapat dipersetujui, kami berhak untuk membawa kes ini kembali ke mahkamah bagi menuntut sebarang hak perlembagaan yang tidak dapat diselesaikan, seperti yang diperuntukkan dalam Perjanjian Malaysia 1963.
“Selepas pembentukan kerajaan Persekutuan yang baharu selepas Pilihan Raya Umum Ke-15, kerajaan perpaduan yang diketuai oleh Perdana Menteri kita Datuk Seri Anwar Ibrahim mengumumkan penubuhan Majlis Tindakan Pelaksanaan Perjanjian Malaysia 1963 (MTPMA63) yang dipengerusikan oleh Perdana Menteri sendiri dan sebuah Jawatankuasa Teknikal untuk MTPM63 (Jawatankuasa Teknikal) yang dipengerusikan oleh Timbalan Perdana Menteri II.
Tujuan jawatankuasa tersebut adalah untuk akhirnya melaksanakan hak-hak perlembagaan Sabah dan Sarawak seperti yang termaktub dalam Perjanjian Malaysia 1963 (MA63).
“Salah seorang plaintif dalam Saman Pemula kami, Datuk Ewon Benedick telah dilantik sebagai ahli tetap MTPMA63 dan Jawatankuasa Teknikal bersama ahli lain daripada Kerajaan Negeri Sabah.
“Dengan perkembangan ini, dua daripada tiga perisytiharan yang kami tuntut dalam OS kami telah dipersetujui dan akan dilaksanakan tidak lama lagi,” kata mereka.
Tidak kurang sensasi adalah kes 10 warden penjara yang didakwa membunuh seorang banduan di Penjara Kepayan, empat tahun lalu. 10 kakitangan penjara bersama peguam mereka di luar bilik mahkamah selepas prosiding.
Pada 26 Okt, lima daripada 10 anggota penjara itu dibebaskan daripada pertuduhan membunuh manakala lima lagi masing-masing didenda RM1,500 atau penjara sebulan atas pertuduhan yang dikurangkan kerana secara cuai menyebabkan kematian.
Warden Barry Jipmon, 34, Inspektor Mohd Dzulfikri Mohd Safri, 32, Sarjan Ab Mutalib @ Talib Ab Rasul, 44, Koperal Zerry Maidin, 37, dan Warden Shahryll Nazry Wan Sofian, 29, dilepas dan dibebaskan daripada pertuduhan membunuh oleh Mahkamah Tinggi Hakim Datuk Christopher Chin Soo Yin di hujung peringkat pendakwaan.
Lima yang lain – Sarjan Farizan Mokri, 45, Koperal Mohd Saiful Saidin, 38, warden Amran Yasik, 29, Koperal Tomy Momoh, 40 dan Koperal Muhammad Fazi Lakui, 36, diperintahkan membela diri atas pertuduhan yang diringankan kerana secara cuai menyebabkan kematian mengikut Seksyen 304A Kanun Keseksaan, yang membawa hukuman penjara sehingga dua tahun atau denda atau kedua-duanya jika sabit kesalahan.
Bagaimanapun, mereka mengaku bersalah terhadap pertuduhan itu dan diperintah membayar denda RM1,500 atau penjara sebulan setiap seorang.
Kesemua 10 mereka didakwa bersama membunuh Shainal Mukhtar, 36, di sel nombor 11, Blok Gemilang, di Penjara Pusat Kota Kinabalu, Jalan Kepayan dekat sini pada 4.20 petang, antara 2 Okt dan 4 Okt 2019.
Pertuduhan di bawah Seksyen 302 Kanun Keseksaan itu membawa hukuman mati jika sabit kesalahan.
Terdahulu, pada 31 Jan, salah seorang tertuduh dalam kes pembunuhan pemandu Grab di Tuaran empat tahun lalu dilepaskan tanpa dibebaskan (DNAA) daripada pertuduhan itu.
Hakim Mahkamah Tinggi membuat keputusan itu selepas pendakwaan memohon untuk penduduk tempatan Amru Al Asy Japri, 30, yang merupakan tertuduh kedua, diberikan DNAA.
Amru didakwa bersama tertuduh pertama, seorang warga Filipina tanpa dokumen Arsit Indanan, 26, membunuh Mohammad Hanafiee Jaffar, 27, di dalam kereta Proton Saga FLX antara pukul 4 pagi dan 5 pagi pada 25 Mei 2019 di tepi jalan Jalan Marabahai di Tuaran.
Amru kemudian dipanggil untuk memberi keterangan dalam perbicaraan Arsit sebagai saksi pendakwaan pada 8 Mei.
Sementara itu, seorang lelaki yang didakwa dengan jenayah berat dijatuhi hukuman mati oleh Mahkamah Tinggi.
Pada 6 Feb, seorang lelaki berusia 39 tahun dijatuhi hukuman mati kerana mengedar 1,746.8gm syabu lima tahun lalu.
Pertuduhan mengikut Seksyen 39B(1)(a) Akta Dadah Berbahaya, membawa hukuman mati atau penjara seumur hidup dan tidak kurang 15 sebatan jika tidak dijatuhkan hukuman mati, jika sabit kesalahan.
Negeri juga digemparkan dengan tiga kes pembunuhan berprofil tinggi yang dihadapkan ke mahkamah pada 2023.
Pada 18 April, seorang lelaki rakyat Indonesia, didakwa di Mahkamah Majistret atas tuduhan membunuh isterinya yang juga warga Indonesia di gerai sayur Kepayan dekat sini.
Pemotong rumput Jedu Rudu, 42, didakwa membunuh isterinya Suria Woade, 38, seorang pekerja kedai kopi antara jam 1 petang dan 2.21 petang pada 8 April.
Tiada pengakuan diambil daripada Jedu, yang didakwa mengikut Seksyen 302 Kanun Keseksaan.
Pada 12 Mei, bekas pemain ragbi Sabah Arden Mattson Maturin, 26, didakwa membunuh adik perempuannya Audrey Maturin, 24, antara jam 3.30 petang dan 4.30 petang pada 4 Mei, di sebuah rumah, di Taman Prestij, Jalan Signal Hill. Tiada pengakuan direkodkan daripadanya.
Pada 21 Ogos, Arden, yang dirujuk ke Hospital Mesra di sini pada 23 Mei berikutan permohonan peguamnya untuk pemerhatian mental, layak untuk membuat pengakuan dan dibicarakan.
Mahkamah Majistret dimaklumkan oleh pendakwaan bahawa laporan psikiatri tertuduh telah diperoleh, yang menyatakan dia tidak mempunyai penyakit mental, layak untuk membuat pengakuan dan dibicarakan.
Terdahulu, pada 12 Jun lalu, seorang lelaki berusia 31 tahun didakwa di Mahkamah Majistret atas tuduhan membunuh bekas teman wanitanya di sebuah pusat beli-belah di sini.
Chung King Fung @ Haider Daniel Chung Abdullah, pembantu peribadi sebuah syarikat, dituduh melakukan kesalahan itu terhadap Nurul Ain Silien, 21, antara 12 tengah hari dan 12.20 tengah hari pada 29 Mei, di kedai Polar Ice Cream di Jesselton Mall, Jalan Haji Saman di sini.
Tiada pengakuan diambil daripadanya.
Ketiga-tiga pengakuan tertuduh pembunuhan itu hanya akan direkodkan di Mahkamah Tinggi sebaik sahaja kes mereka dipindahkan ke Mahkamah Tinggi.
* Follow us on Instagram and join our Telegram and/or WhatsApp channel(s) for the latest news you don't want to miss.
* Do you have access to the Daily Express e-paper and online exclusive news? Check out subscription plans available.
