Kota Kinabalu: Tinjauan Kod Biru yang dijalankan secara dalam talian bertajuk “Ketidakpuasan Dalam Kalangan Profesional dan Pekerja Kesihatan di Perkhidmatan Kesihatan Kerajaan Malaysia dijalankan dari 11 hingga 24 Januari 2023, dan diterbitkan pada 2023.
Tinjauan yang melibatkan doktor, ahli farmasi, doktor gigi, pembantu perubatan, jururawat dan pekerja penjagaan kesihatan bersekutu di seluruh negara ini menunjukkan lebih separuh bersedia untuk mogok, manakala tujuh daripada 10 sedang mempertimbangkan untuk berhenti kerja.
Profesional kesihatan kerajaan di seluruh Malaysia, bukan hanya doktor, melaporkan tahap kemarahan dan ketidakpuasan yang tinggi terhadap keadaan sistem penjagaan kesihatan awam.
Walaupun pentadbiran Perdana Menteri Datuk Seri Anwar Ibrahim dilihat menganggap kesihatan sebagai status quo, sebanyak 95 peratus daripada responden percaya bahawa sistem kesihatan awam Malaysia berada dalam keadaan “krisis”.
Sebanyak 73 peratus responden menyatakan mereka sedang mempertimbangkan untuk berhenti daripada perkhidmatan kesihatan kerajaan.
Lebih separuh (52 peratus) berkata mereka akan menyertai mogok jika ia dianjurkan untuk pekerja kesihatan awam, manakala sepertiga (34 peratus) tidak pasti tentang penyertaan mereka.
Secara keseluruhan, ramai profesional penjagaan kesihatan kerajaan sama ada bersedia atau tidak pasti untuk meninggalkan pekerjaan mereka. Hanya 14 peratus menentang tindakan mogok.
Hakikat bahawa lebih ramai responden bersedia untuk berhenti kerja berbanding menyertai mogok menunjukkan cabaran besar bagi kerajaan untuk mengekalkan tenaga profesional dalam perkhidmatan kesihatan awam. Tindakan mogok membolehkan pekerja kekal dalam perkhidmatan sekiranya tuntutan mereka dipenuhi, berbanding mereka yang berhenti diam-diam tanpa menyatakan apa yang boleh dilakukan untuk memastikan mereka kekal.
Pada skala dari sifar (“tidak marah”) hingga empat (“amat marah”), lebih separuh (53 peratus) responden berkata mereka “amat marah” – tahap kemarahan tertinggi – terhadap keadaan semasa sistem kesihatan awam.
Lebih suku (27 peratus) “sangat marah”, manakala 13 peratus “marah”. Hanya dua peratus menyatakan mereka tidak marah.
Sebanyak 83 peratus merasakan kerajaan tidak serius dalam menangani isu-isu dalam penjagaan kesihatan awam. Dr Zaliha Mustafa, seorang ahli Parlimen baharu dari PKR, merupakan Menteri Kesihatan dalam kerajaan perpaduan, menggantikan Khairy Jamaluddin.
Kira-kira lapan daripada 10 responden dalam tinjauan Kod Biru berkata mereka terlalu banyak bekerja dan menerima bayaran tidak setimpal. Hampir tiga perempat (74 peratus) berkata mereka mengalami keletihan melampau (burnout), dan enam daripada 10 menyatakan rasa tidak selamat terhadap hala tuju kerjaya mereka.
Selepas isu ini menjadi tajuk utama berita, satu perempat (25 peratus) responden berkata mereka mengalami buli di tempat kerja, manakala dua peratus menyatakan mereka menghadapi gangguan seksual di tempat kerja.
Apa yang menarik tentang penemuan tinjauan Kod Biru ialah perwakilan hampir seimbang antara kakitangan kontrak dan tetap, penyertaan doktor kanan hingga ke tahap subkepakaran, serta penyertaan (walaupun kecil) daripada ahli farmasi, doktor gigi, pembantu perubatan, jururawat dan pekerja kesihatan bersekutu.
Ini menunjukkan bahawa rasa tidak puas hati di tempat kerja dalam perkhidmatan kesihatan awam, khususnya di KKM, dikongsi merentas tahap senioriti dan profesion – bukan terhad kepada doktor kontrak atau junior yang pernah mengadakan mogok satu hari pada pertengahan 2021.
Kegagalan berpanjangan Malaysia bagi melabur dalam infrastruktur dan tenaga kerja kesihatan awam – walaupun selepas Covid-19 mendedahkan kesan buruk daripada sistem kesihatan yang kekurangan dana kronik – telah membebankan petugas kesihatan ke tahap maksimum.
Pandemik nampaknya memburukkan lagi keletihan, kekurangan tenaga kerja dan kadar keluar masuk kakitangan, dengan lebih ramai individu berkemungkinan jatuh sakit selepas perkhidmatan rawatan terganggu dalam tempoh tiga tahun lepas, walaupun KKM belum mengeluarkan data tentang beban pesakit dan trend sumber manusia dalam kesihatan.
Kira-kira 17 peratus responden menulis ulasan secara verbatim tentang isu-isu yang mereka hadapi di tempat kerja. Aduan mereka secara umum berkaitan beban kerja yang melampau, kekurangan kakitangan, bayaran yang tidak adil, serta kekurangan kemudahan dan peralatan di fasiliti kesihatan awam.
Seorang pegawai perubatan (MO) kontrak yang bekerja di hospital awam menyuarakan tentang jurang bayaran dan faedah antara MO tetap sedia ada dan mereka yang baru sahaja dilantik ke jawatan tetap. Bagi kumpulan kedua, gred gaji mereka tidak mencerminkan tahun-tahun perkhidmatan ketika mereka berstatus kontrak.
“Ia bermula dari kosong. Maksudnya, jika anda menjadi MO kontrak, katakan dari tahun 2018 dan kemudian anda dapat jawatan tetap pada 2022, anda masih menerima gaji asas yang sama, dan (ia) hanya meningkat selepas empat tahun dalam jawatan tetap. Itu lapan tahun perkhidmatan.
“Kenapa? Adakah pegawai kontrak tidak melakukan kerja yang sama? Tidak memikul tanggungjawab yang sama? Kenapa ada diskriminasi dari segi tahun perkhidmatan? Kerja tetap kerja,” tulis MO tersebut.
“Saya sedang aktif mencari pekerjaan di luar negara. Saya tidak mahu terus bekerja dan terperangkap dalam sistem yang tidak menghargai kerja saya, yang tidak peduli tentang kebajikan pegawai. Dan sudah tentu, bayaran ‘on-call’ yang sangat teruk, saya pasti anda pernah baca mengenainya.
“Jadi, kalau sesiapa ada peluang untuk keluar, mereka akan keluar. Dan apabila kementerian sedar mereka sudah terlalu lama tutup mata, segalanya akan sudah terlambat,” tulis MO itu.