DARIPADA gas memasak dan minyak mentah hinggalah plastik yang digunakan untuk botol susu serta pembungkusan makanan bungkus, produk import yang memasuki Malaysia melalui Selat Hormuz berdepan tahap gangguan berbeza sekiranya laluan perkapalan utama itu terus ditutup.
Data daripada badan pemikir Southeast Asian Futures Initiative Centre (SEAFIC) mengenal pasti 106 produk import yang melalui laluan perkapalan berkaitan Hormuz dan mengklasifikasikannya kepada empat kategori risiko bekalan.
Walaupun hanya segelintir produk berdepan kekurangan kritikal, beberapa import penting termasuk gas memasak, minyak mentah dan plastik yang digunakan dalam pembungkusan harian berkemungkinan menjadi lebih mahal.
Hanya satu produk yang diimport Malaysia melalui Selat Hormuz tergolong dalam kategori berisiko tertinggi S1 iaitu petroleum sulfonat yang digunakan dalam pengeluaran minyak enjin dan bahan tambahan pelincir industri.
Di bawah klasifikasi S1, produk tersebut berdepan senario yang digambarkan SEAFIC sebagai ‘kekurangan fizikal’, bermaksud bekalan global produk itu sendiri menjadi terhad sekiranya berlaku gangguan di Hormuz.
Analisis SEAFIC mendapati bekalan global produk ini sangat tertumpu, dengan 75.8 peratus bekalan dunia secara fizikal melalui Selat Hormuz.
Malaysia lebih terdedah apabila 97.9 peratus import produk tersebut memasuki negara ini melalui laluan perairan strategik itu.
Kuwait merupakan pembekal utama Malaysia bagi kategori berkenaan.
Dua produk tergolong dalam kategori S2 iaitu propana cecair dan butana cecair, yang kedua-duanya berkait rapat dengan rantaian bekalan gas memasak Malaysia.
Kebergantungan Malaysia terhadap import berkaitan Hormuz adalah tinggi, dengan 83.9 peratus propana cecair dan 54.8 peratus butana cecair melalui selat itu.
Kuwait merupakan pembekal utama bagi kedua-dua produk tersebut.
Kedua-dua bahan api ini digunakan secara meluas dalam gas memasak, cecair pemetik api dan bahan pendorong aerosol.
SEAFIC menyatakan kira-kira separuh daripada gas memasak isi rumah di Malaysia terdiri daripada propana, manakala butana turut menjadi sebahagian daripada ekosistem rantaian bekalan yang sama.
Sembilan produk tergolong dalam kategori S3, iaitu apabila bekalan global masih wujud di luar Selat Hormuz tetapi kekal cukup terhad sehingga gangguan boleh dengan cepat menyebabkan kenaikan harga berbanding kekurangan bekalan secara langsung.
Produk paling penting dalam kumpulan ini ialah minyak mentah, bahan suapan utama penapisan yang digunakan untuk menghasilkan petrol, diesel dan bahan api jet.
Hampir separuh daripada import Malaysia bagi kategori minyak mentah ini sebanyak 48.5 peratus melalui Selat Hormuz.
Walaupun sumber bekalan alternatif wujud, SEAFIC menyatakan bekalan global produk ini tertumpu di Selat Hormuz, bermakna pengalihan laluan bekalan lazimnya mencetuskan kenaikan harga.
Selain minyak mentah, kategori S3 turut merangkumi input petrokimia penting seperti polietilena berketumpatan tinggi (HDPE) dan polietilena berketumpatan rendah (LDPE).
HDPE digunakan secara meluas dalam penghasilan botol susu, botol pencuci dan paip, manakala LDPE lazim digunakan untuk filem plastik, pembalut pengecut, beg plastik dan pembungkusan makanan.
Secara keseluruhan, bahan-bahan ini membentuk sebahagian besar pembungkusan pengguna harian di Malaysia.
Sebanyak 94 produk tergolong dalam kategori S4, mewakili kumpulan terbesar dari segi jumlah tetapi tahap gangguan paling rendah.
SEAFIC mengklasifikasikan produk S4 sebagai produk yang masih boleh diganti atau dialihkan laluan bekalannya.
Gangguan terhadap produk ini lebih cenderung menyebabkan pelarasan logistik atau turun naik harga secara sederhana, berbanding kekurangan bekalan atau kejutan bekalan yang serius.
Produk-produk ini merangkumi kira-kira AS$1.8 bilion nilai import Malaysia yang melalui Selat Hormuz pada 2024.
Antara barangan bernilai tertinggi ialah emas separa siap yang digunakan dalam pembuatan barang kemas dan aplikasi elektronik tertentu, serta jongkong emas bernilai AS$225.22 juta yang turut berkait dengan industri barang kemas.
Walaupun merupakan import bernilai tinggi, bekalan emas global diedarkan secara meluas, menjadikannya lebih mudah menyesuaikan diri dengan perubahan perdagangan meskipun berpotensi mengalami turun naik harga.
Kategori ini juga merangkumi barangan pengguna harian seperti kurma, makanan ruji khususnya ketika Ramadan dan digunakan secara meluas dalam pencuci mulut.
Malaysia mengimport kurma bernilai AS$19.68 juta melalui Hormuz, mewakili 34.7 peratus daripada keseluruhan import kurma negara.
Kebanyakan import Malaysia yang melalui Selat Hormuz datang daripada beberapa negara Teluk seperti Oman, Kuwait, Arab Saudi, Bahrain dan Emiriah Arab Bersatu.
Negara-negara ini merupakan antara pembekal utama Malaysia merentasi pelbagai kategori produk seperti produk tenaga, input petrokimia dan komoditi bernilai tinggi tertentu.