Kota Kinabalu: Pengerusi IDS Sabah, Datuk Seri Azizah Mohd Dun, berkata Sabah tidak boleh menangani krisis sisa yang semakin meruncing menerusi dasar menyeluruh yang berkesan di bandar tetapi gagal memenuhi keperluan masyarakat luar bandar, pesisir dan pulau.
Beliau menyentuh perbezaan ketara: Tapak pelupusan Kayu Madang menampung sisa daripada lima daerah sebanyak 800 tan sehari, manakala kawasan terpencil seperti Pitas, Semporna, Kunak dan Lahad Datu berdepan cabaran berbeza yang tidak dapat ditangani menerusi penyelesaian biasa.
“Sabah bukan satu tempat... Sabah terdiri daripada banyak tempat dengan pelbagai keperluan,” katanya pada seminar Trash Talk to Action baru-baru ini.
“Peraturan yang berkesan di Kota Kinabalu mungkin tidak sesuai di kampung atau pulau terpencil. Kita mesti merangka penyelesaian berdasarkan tempat sebenar penduduk tinggal.”Azizah berkata Kerangka Dasar Pengurangan Plastik IDS 2025 — yang diuji di Tuaran — merupakan model yang terbukti dalam menyesuaikan penyelesaian mengikut keperluan tempatan.
Katanya, data boleh dipercayai, kutipan konsisten, sistem kitar semula yang baik serta pembahagian tanggungjawab yang jelas merupakan asas yang tidak boleh dikompromi.
Teknologi turut memainkan peranan penting: Cadangan kemudahan biogas Kayu Madang berpotensi menukar metana tapak pelupusan kepada tenaga elektrik sehingga 2MW. Bagaimanapun, Azizah mengingatkan supaya tidak terlalu bergantung kepada teknologi semata-mata.
“Mesin tidak membentuk tabiat, komuniti yang membentuknya,” katanya, sambil menggesa penglibatan lebih mendalam menerusi jawatankuasa kemajuan dan keselamatan kampung (JKKK) serta unit komuniti.
“Teknologi ialah alat, bukan tongkat sakti.”Seminar anjuran IDS Sabah dan Konrad-Adenauer-Stiftung Malaysia itu menghimpunkan kerajaan, penyelidik, industri dan masyarakat sivil bagi mengenal pasti jurang serta membentuk pendekatan berasaskan bukti yang dikongsi bersama.
“Sisa ialah masalah semua orang, tetapi penyelesaiannya mesti sesuai dengan tempat berkenaan,” kata Azizah.
“Matlamat kita adalah untuk menghubungkan semua perkara supaya landskap pengurusan sisa Sabah dapat dilihat dengan jelas dan ditangani dengan betul.”
