Kota Kinabalu: Kerajaan Negeri harus memberi mandat agar semua syarikat yang beroperasi di negeri ini – tetapi tidak membayar cukai dan duti persekutuan di Sabah, termasuk Petronas, Petron, Shell, pengeluar minyak luar pesisir, dan syarikat perladangan – untuk menyerahkan penyata kewangan tahunan mereka yang telah diaudit sebagai syarat pembaharuan lesen dagangan mereka.
Selain itu, semua jabatan, agensi dan Syarikat Berkaitan Kerajaan (GLC) Persekutuan yang beroperasi di Sabah mesti dikehendaki mengisytiharkan kutipan hasil bulanan mereka.
Ketua Wanita Bersatu Sabah Rahimah Majid berkata, Ordinan Pelesenan Perdagangan mesti dipinda untuk mewajibkan penyerahan laporan kewangan yang telah diaudit, dan syarikat yang gagal mematuhi harus berdepan hukuman berat, termasuk penggantungan lesen perdagangan mereka dan larangan beroperasi di Sabah.
“Dasar sedemikian akan memberi kuasa kepada Kerajaan Negeri untuk mengesan dan mengesahkan kutipan hasil sebenar secara bebas, mengurangkan pergantungan pada data persekutuan dan menghapuskan risiko manipulasi atau kurang pelaporan – terutamanya berkaitan isu 40 peratus hak hasil bersih untuk Sabah,” katanya.
Rahimah mengulas Pembantu Menteri Kewangan Datuk Julita Mojungki yang mendedahkan di Dewan Undangan Negeri bahawa, biarpun dengan 13 permohonan rasmi, Kerajaan Persekutuan masih belum menyediakan data mengenai hasil kutipan dari Sabah.
“Kekurangan ketelusan yang berterusan ini menjejaskan keupayaan Kerajaan Negeri untuk menentukan hasil sebenar persekutuan yang diperolehi dari Sabah,” kata Julita.
Rahimah berkata tindakan Kerajaan Persekutuan menjejaskan hak Sabah untuk mengesahkan hasil yang sepatutnya miliknya – dianggarkan bernilai berbilion-bilion setiap tahun – di bawah Perjanjian Malaysia 1963 (MA63) dan Perkara 112C Perlembagaan Persekutuan.
“Sudah tiba masanya untuk Kerajaan Sabah mengambil langkah tegas dan proaktif untuk melindungi hak kewangan Negeri. Mengetahui dengan tepat jumlah pendapatan Kerajaan Persekutuan daripada Sabah – dan mendapat semula 40 peratus hasil bersih yang perlu dibayar – akan membolehkan Negeri ini melaksanakan projek pembangunan yang sudah lama tertangguh dan amat diperlukan untuk meningkatkan kesejahteraan semua rakyat Sabah,” katanya.
“Saya mencadangkan penubuhan Jawatankuasa Audit Bersama yang merangkumi juruaudit pihak ketiga yang bebas untuk memastikan ketelusan penuh dalam mengaudit kutipan hasil persekutuan yang berasal dari Sabah,” katanya.
Beliau berkata Sabah sudah lama mempertikaikan percanggahan dalam hasil persekutuan yang diperoleh daripada cukai pendapatan, cukai pendapatan petroleum, duti kastam dan eksais, pendapatan dan kutipan Petronas oleh badan persekutuan dan GLC, terutamanya apabila pembayaran sedemikian dibuat di luar Sabah, di Semenanjung Malaysia atau Sarawak.
“Audit bebas akan menyediakan data yang disahkan mengenai volum pengeluaran, keuntungan dan pembayaran cukai – membolehkan Sabah menilai dengan tepat sama ada ia menerima bahagian hasil 40 peratus yang sah di bawah MA63 dan Perlembagaan,” kata Rahimah.
Rahimah, seorang peguam, yakin bahawa syarat pelesenan akan mewujudkan kaedah sah untuk Sabah mendapatkan data kewangan secara langsung daripada syarikat – tanpa perlu bergantung kepada perantara persekutuan.
“Sarawak telah pun menguasai sumber minyak dan gasnya melalui syarikat milik kerajaan Petros dan telah menguatkuasakan syarat pelesenan yang ketat. Sabah boleh dan harus mengikutinya,” katanya.
