Kota Kinabalu: Sejarah menunjukkan bahawa mempunyai 16 Ketua Menteri dalam tempoh 60 tahun merdeka memberi kesan negatif kepada pembangunan Sabah berbanding Sarawak dalam semua bidang, kata profesor dalam Pengajian Asia Universiti Tasmania Prof Dr James Chin.
Daripada lima KM Sarawak dalam tempoh yang sama, hanya Tawi Sli dan Adenan Satem berkhidmat kurang daripada lima tahun.
Di Sabah, Donald (kemudian Fuad) Stephens, Peter Lo Su Yin, Mohammad Said Keruak, Mohd Fuad Stephens, Sakaran Dandai, Salleh Said Keruak, Yong Teck Lee, Bernard Dompok, Osu Sukam, Chong Kah Kiat dan Shafie Apdal semuanya berkhidmat kurang daripada lima tahun.
Kebanyakannya dua tahun dan dalam kes Dompok hanya sembilan bulan. Tun Mustapha, Tan Sri Harris dan Tan Sri Pairin Kitingan berkhidmat selama sembilan tahun manakala Tan Sri Musa Aman berkhidmat paling lama iaitu 14 tahun. Puratanya adalah 3.7 tahun.
“Sistem Penggiliran yang merupakan idea Mahathir untuk memenangi undi daripada Bumiputera bukan Islam dan komuniti Cina tidak pernah berfungsi secara praktikal dengan kadar kemiskinan meningkat dan ekonomi terbantut dari 1994 hingga 2003.
Beliau berkata 2023 adalah tahun penting kerana ia menandakan ulang tahun ke-60 pembentukan Malaysia. Untuk memperingati peristiwa ini, Prof Chin telah menghimpunkan dua NGO – Sabar dari Sabah, dan The Sarawak Initiatives (TSI) – untuk menganjurkan Simposium “Malaysia at 60: The Borneo States” yang pertama di Dewan Mini Tun Hamdan di Yayasan Sabah.
Kira-kira 200 orang, dengan suku pesertanya dari Sarawak, menghadiri acara tersebut.
Populasi Sabah juga telah mengatasi Sarawak kerana Projek IC, menurut Prof Chin, yang juga berpendapat dalam pembentangannya bahawa “dengan perubahan demografi Sabah; orang asal Sabah menjadi minoriti, kemungkinan Sabah akan mempunyai KM dengan latar belakang PTI tidak lama lagi.
“Politik di Sabah jauh lebih bergolak berbanding Sarawak. Tempoh lama kestabilan politik di bawah Taib Mahmud membolehkan Sarawak mencapai pertumbuhan ekonomi yang lebih baik berbanding Sabah.
“Cabaran bumiputera pribumi bukan Islam terhadap dominasi Islam di Sarawak (1987), Sabah (1985-1986), dalam kedua-dua kes kalah konfrontasi politik. Campur tangan politik yang ketara dari persekutuan diikuti untuk memastikan penguasaan umat Islam di kedua-dua negeri.
“Parti-parti Malaya memasuki Sabah dengan kejayaan lebih besar daripada Sarawak. Umno di Sabah dan DAP di Sarawak. Kebangkitan nasionalisme negara mulai 2008 dan seterusnya bukanlah fenomena baharu; tetapi ciri tetap politik negeri untuk masa hadapan dari MA63. Nasionalisme negeri jauh lebih kuat di Sarawak berbanding Sabah, sebahagiannya disebabkan oleh demografi dan kehadiran Umno, PH di Sabah.
“Cabaran utama ialah kebangkitan politik Islam di Malaya, tetapi adakah ia akan merebak ke Borneo?”
Antara rungutan politik lain adalah penggabungan Malaysia tanpa persetujuan sebenar, 20 Perkara dan proses IGC yang tidak dipenuhi, desakan model politik Malaya dengan campur tangan persekutuan dalam politik negeri, keterbelakangan dan kawalan sumber minyak dan gas, isu PTI di Sabah dan peminggiran pribumi bukan-Islam.
Prof Chin menegaskan bahawa Malaya cuba mengasimilasikan Sabah dan Sarawak dari segi politik tetapi ia tidak berhasil.
“Ideologi Ketuanan Melayu tidak pernah diterima di Sabah dan Sarawak. Lebih-lebih lagi, masyarakat Melayu di Borneo tidak betul-betul mengaitkan diri mereka dengan orang Melayu di Malaya.”
Beliau berpendapat demografi, budaya dan tradisi tempatan dalam kalangan pribumi cukup kuat untuk menentang pengaruh Malaya sejak 60 tahun lalu.
Beliau berkata masa depan Sabah dan Sarawak akan bergantung kepada pengaturan baharu dalam hubungan dan pemimpin negeri persekutuan di Kuching dan Kota Kinabalu.
Beberapa masalah politik boleh dikesan datang daripada legasi penjajah tetapi kebanyakannya berpunca daripada dasar pemusatan dan politik ‘orang kuat’ seperti semasa era Mahathir.”
* Follow us on Instagram and join our Telegram and/or WhatsApp channel(s) for the latest news you don't want to miss.
* Do you have access to the Daily Express e-paper and online exclusive news? Check out subscription plans available.
