PARTI Bersatu Sabah (PBS) berkata Parti Warisan menuntut kredit palsu kerana menuntut hak Sabah di bawah Perjanjian Malaysia 1963 (MA63) kerana ketika PBS memulakan proses itu pada 1985, Datuk Seri Mohd Shafie Apdal (Presiden Warisan) tidak terlibat dalam politik.
Timbalan Presiden PBS Datuk Dr Joachim Gunsalam berkata hanya sedikit kesedaran tentang MA63 sehingga PBS muncul.
Beliau berkata, semasa era Pertubuhan Kebangsaan Sabah Bersatu (Usno) (1963-1976), MA63 tidak digunakan sebagai wadah perjuangan parti, dan begitu juga semasa Berjaya (1977-1985) yang sebenarnya menyaksikan Sabah kehilangan Labuan, hanya memperoleh 5 peratus royalti minyak dan status Sabah dikurangkan menjadi salah satu daripada 13 negeri, bukannya satu daripada tiga rakan kongsi dalam pembentukan Malaysia.
“Pada awal 1990-an, beberapa pemimpin PBS telah ditangkap di bawah Akta Keselamatan Dalam Negeri (ISA) kerana memperjuangkan hak Sabah seperti yang termaktub dalam MA63/20 Perkara. Antaranya Datuk Seri Dr Maximus Ongkili (kini Presiden PBS) yang ditahan di bawah ISA selama 60 hari.
“Sejak penubuhan PBS pada 1985, parti itu sentiasa memperjuangkan MA63 melalui kenyataan akhbar, ucapan-ucapan dasar oleh pemimpin parti di Kongres Parti, Ulang Tahun Parti, manifesto pilihan raya dan lain-lain,” katanya sambil menambah Barisan Nasional (BN)/Umno yang diperluaskan ke Sabah pada 1991 tidak menjadikan MA63 sebagai platform perjuangan Umno.
Beliau berkata berkemungkinan, selepas pemansuhan ISA pada 2012, parti politik lain seperti DAP, Parti Keadilan Rakyat (PKR) dan lain-lain kemudiannya menyertai perjuangan itu.
“Kerajaan Gabungan Rakyat Sabah (GRS) sejak 2020 juga telah memperjuangkan MA63. Justeru, PBS mempelopori perjuangan pelaksanaan Perjanjian Malaysia 1963 yang kemudiannya diadaptasi oleh parti politik lain,” kata Dr Joachim, yang juga Timbalan Ketua Menteri.
Beliau berkata atas kegigihan PBS dan usaha oleh Sarawak, akhirnya, pada Mei 2016, Datuk Seri Najib Tun Razak sebagai Perdana Menteri di bawah Kerajaan BN bersetuju untuk melaksanakan Penurunan Kuasa kepada Sabah dan Sarawak.
“Tujuan pelaksanaan Penurunan Kuasa ini adalah untuk menyelaraskan isu-isu berkaitan tuntutan Sabah dan Sarawak terhadap hak dan kuasa autonomi seperti yang diperuntukkan di bawah Perlembagaan Persekutuan dan Perjanjian Malaysia 1963.
“Antara isu yang dimasukkan dalam proses penurunan kuasa ialah cari gali minyak dan perlombongan, Akta Laut Wilayah 2012 (Akta 750), duti setem tanah dan hasil tanah, isu semakan semula geran khususnya untuk Sabah dan Sarawak di bawah Perkara 112D Perlembagaan Persekutuan, dan isu pengagihan elektrik dan gas,” jelasnya.
Bagaimanapun, Parlimen telah dibubarkan pada April 2018 dan penyelesaian yang dicadangkan di bawah Penurunan Kuasa tidak dapat dilaksanakan. Pada masa sama, beliau berkata Kerajaan Sabah menubuhkan Jawatankuasa MA63 peringkat negeri yang dipengerusikan oleh Datuk Teo Chee Kang.
“Pada masa itu, semua parti politik di Sabah dikehendaki mengemukakan memorandum kepada Kerajaan Sabah berhubung tuntutan hak Sabah di bawah MA63. Sehubungan itu, PBS menghantar memorandum,” katanya.
Dr Joachim berkata apabila Pakatan Harapan (PH/Warisan) mengambil alih Kerajaan Persekutuan pada Mei 2018, PH (Warisan adalah anggota kerajaan PH) meneruskan pelaksanaan MA63 yang dimulakan oleh kerajaan BN.
Beliau berkata, Kerajaan PH telah menubuhkan Jawatankuasa Khas Kabinet (JKKKMA63) pada September 2018 yang bertujuan mengkaji semula pelaksanaan Perjanjian Malaysia 1963 (JKKK MA63) berikutan usaha kerajaan BN sebelum ini.
“Mengambil kira isu-isu yang telah disenaraikan di bawah Penurunan Kuasa, yang ditubuhkan pada zaman kerajaan BN, JKKKMA63 (kerajaan PH/Warisan) menyenaraikan beberapa perkara tambahan.
“Namun semasa pentadbiran PH/Warisan, hanya satu tuntutan dilaksanakan iaitu Duti Export Balak dan Hasil Hutan Sabah sehingga pembubaran JKKKMA63 pada November 2019.
“Pelaksanaan tuntutan memerlukan penyerahan atau pertukaran dokumen antara kementerian atau agensi Kerajaan Persekutuan dengan Kerajaan atau agensi Negeri Sabah atau Sarawak.
“Tiada pertukaran dokumen sedemikian diadakan untuk membuktikan PH/Warisan telah melaksanakan 17 tuntutan seperti yang didakwa oleh Warisan,” kata Dr Joachim, yang turut mengetuai Jawatankuasa Kerja Sosio-Ekonomi Majlis Khas Perjanjian Malaysia 1963 (MKMA63).
Kerajaan Perikatan Nasional (PN) pimpinan Tan Sri Muhyiddin Yassin memandang serius pelaksanaan tuntutan Sabah dan Sarawak berhubung MA63. Oleh itu, pada 10 Mac 2020, Menteri di Jabatan Perdana Menteri, Hal Ehwal Sabah dan Sarawak (HESS), telah ditubuhkan.
Dr Maximus dilantik sebagai Menteri untuk menerajui portfolio tersebut. Bahagian Hal Ehwal Sabah dan Sarawak (BHESS) adalah di bawah tanggungjawabnya untuk menjadi “titik fokus” di peringkat Persekutuan bagi menyelaraskan isu berkaitan MA63 di pelbagai kementerian dan agensi Persekutuan dengan Kerajaan Negeri Sabah dan Sarawak.
Dr Maximus menjelaskan, tujuan penubuhan MKMA63 adalah sebagai forum hubungan antara Kerajaan Persekutuan dengan Kerajaan Sabah dan Kerajaan Sarawak (forum antara kerajaan) khusus untuk membincangkan isu berkaitan pelaksanaan MA63.
Dr Joachim berkata MKMA63 diuruskan oleh BHESS, Menteri di Jabatan Perdana Menteri yang diketuai oleh Dr Maximus dan dipengerusikan oleh Perdana Menteri serta dianggotai oleh Kerajaan Persekutuan, Kerajaan Negeri Sabah yang diketuai oleh Ketua Menteri Sabah dan Sarawak yang diketuai oleh Premier Sarawak.
Di bawah MKMA63 terdapat empat lagi jawatankuasa iaitu Jawatankuasa Kerja Rakan Sekutu, Jawatankuasa Kerja Sosio-Ekonomi, Jawatankuasa Kerja Keselamatan Negeri Sabah dan Sarawak dan Jawatankuasa Perundingan Mengenai Perkara 112D. Selain itu, terdapat juga 13 jawatankuasa sedia ada di bawah kementerian dan jabatan sedia ada.
Setiap jawatankuasa ini diwakili oleh pemimpin kanan dari Sabah dan Sarawak, sambil menambahdari Sabah, Jawatankuasa Sosio-Ekonomi diketuai oleh beliau sebagai Timbalan Ketua Menteri III, Jawatankuasa Rakan Kongsi Setara diketuai oleh Datuk Seri Dr Jeffery Kitingan, yang merupakan Timbalan Menteri II, dan Jawatankuasa Keselamatan Negeri Sabah diketuai oleh Datuk Seri Bung Moktar Radin, Timbalan Menteri I, manakala Jawatankuasa Perundingan mengenai Perkara 112D diketuai oleh Datuk Seri Masidi Manjun, Menteri Kewangan Kedua Negeri.
Kesemua mereka mewakili Ketua Menteri Sabah dalam Majlis Jawatankuasa Kerja.
* Follow us on Instagram and join our Telegram and/or WhatsApp channel(s) for the latest news you don't want to miss.
* Do you have access to the Daily Express e-paper and online exclusive news? Check out subscription plans available.
