25 Makanan Sabah Yang Unik dan Popular di Malaysia

Malaysia adalah negara yang kaya dengan tradisi warisan daripada pelbagai suku kaum.

Selain kaum majoriti iaitu Melayu, Cina dan India, terdapat pelbagai lagi suku kaum dengan tradisi yang unik di Sabah dan Sarawak.

Dalam artikel kali ini, kami ingin berkongsikan kepelbagaian makanan Sabah yang cukup menarik dan wajib dicuba jika anda ke Negeri di Bawah Bayu.

25 Makanan Sabah Yang Unik dan Wajib Dicuba

1. Ambuyat

Juga dikenali sebagai Linut, Ambuyat merupakan sejenis makanan yang diperbuat daripada bahagian batang dalam sagu sawit.

Hidangan ini cukup popular di labuan serta beberapa negeri Borneo seperti Sarawak dan Brunei.

Biasanya, Ambuyat dimakan menggunakan garpu buluh yang dipanggil candas. Kanji Ambuyat akan dibentukkan di sekitar mata garfu dan kemudian dicelupkan ke dalam sos.

2. Latok

Latok merupakan sejenis rumpai laut yang sering dinikmati oleh suku kaum Bajau Laut dan Sulu di Sabah terutamanya di Semporna.

Rumpai laut ini juga dikenali sebagai anggur laut dan sering dimakan bersama nasi dan lauk pauk lain sebagai ulam-ulaman.

Latok mengandungi pelbagai manfaat untuk kesihatan antara menguatkan tulang dan sendi, mengawal paras gula dalam darah dan mempunyai kebaikan antioksida dan antibakteria.

2. Jeruk Tuhau

Tuhau adalah sejenis tumbuhan yang berada dalam keluarga yang sama seperti lengkuas dan halia.

Ia sering dijumpai tumbuh secara liar di paya atau tepi sungai.

Mempunyai rasa yang masam, pedas dan harum, jeruk ini dihasilkan dengan mencincang tuhau dengan beberapa ramuan lain seperti bawang putih, limau kasturi dan cili padi.

Ia biasanya dimakan bersama nasi dan ikan masin.

Bagi yang belum tahu, Jeruk Tuhau baru-baru ini telah diwartakan sebagai salah satu Warisan Kebangsaan.

3. Bosou

Bosou merupakan sejenis makanan Sabah yang dijeruk dengan nasi serta bahan-bahan lain seperti ikan mentah, lada garam, buah panggi dan beras.

Mempunyai rasa masam dan pedas, ia merupakan makanan tradisional bagi kaum Kadazan-Dusun yang kaya dengan protein dan probiotik.

Bosou biasanya dinikmati bersama ubi kayu atau nasi panas.

4. Hinava

Hinava atau Hinava Ginapa adalah hidangan tradisional istimewa bagi kaum Kadazan-Dusun di Sabah.

Makanan ini merupakan gabungan isi ikan segar dan dicampurkan dengan pelbagai ramuan lain seperti biji buah bambangan yang telah diparut, cili merah, halia, limau kapas dan bawang merah.

Hidangan ini biasanya disajikan pada Tadau Kaamatan.

5. Noonsom

Merupakan hidangan istimewa bagi kaum Kadazan-Dusun, Noonsom merupakan hidangan jeruk yang boleh didapati dalam tiga jenis iaitu noonsom sada (ikan), noonsom bambangan (buah) dan noonsom tuhau (tumbuhan).

6. Amplang

Amplang yang berbentuk bulat merupakan antara makanan ringan yang cukup terkenal di Sabah khususnya di Sandakan dan Tawau.

Ia juga merupakan antara kudapan yang digemari pelancong ketika berkunjung ke Sabah.

Mereka pasti akan borong Amplang untuk dihadiahkan kepada saudara mara.

Mempunyai rasa seperti keropok, amplang diperbuat daripada ikan tenggiri yang dicampurkan dengan tepung ubi dan tepung gandum.

Ia kemudiannya digoreng untuk dijadikan keropok.

7. Linopot

Linopot diperbuat daripada nasi atau keladi yang telah dihancurkan dan dibungkus menggunakan daun tarap.

Suatu ketika dahulu, Linopot sering disediakan kerana ia mudah untuk dibawa sebagai bekalan ke hutan atau ladang.

Kini, ia sering disajikan pada majlis keramaian dan Musim Menuai bagi kaum Kadazan-Dusun.

8. Barobbo

Barobbo merupakan makanan Sabah yang popular dalam kalangan suku kaum Bugis di Sabah khususnya di daerah Tawau dan Sandakan.

Ia adalah hidangan bubur nasi yang dimasak menggunakan jagung manis. Ia biasanya dinikmati ketika berkumpul dengan keluarga seperti pada hujung minggu.

9. Pinasakan Sada

Pinasakan Sada atau Pinarasakan adalah juadah tradisional bagi kaum Kadazan-Dusun dan cukup terkenal di Sabah.

Makanan ini dihasilkan daripada ikan basung yang telah ditumis dan diperasakan dengan bahan-bahan lain seperti buah bambangan, takob akob, garam dan kunyit.

 10. Hinompuka

Sering dinikmati sebagai kudapan pada waktu petang, Hinompuka merupakan kuih tradisional bagi masyarakat Kadazan di Sabah.

Ia dihasilkan daripada 3 jenis beras pulut bersama santan kelapa. Kemudian, ia dibungkus dengan daun pisang dan dikukus.

11. Nasi Kombos

Nasi Kombos merupakan makanan tradisional unik suku kaum Lotud di daerah Tuaran yang dihasilkan dengan menggaul nasi melekit atau nasi pulut yang masih panas bersama dengan isi kelapa parut muda.

Gabungan ini menghasilkan tekstur yang lembut serta rasa yang berlemak manis, dan secara tradisinya ia sering dihidangkan di dalam tempurung kelapa semasa majlis keramaian atau upacara kebudayaan.

12. Putu (Piutu)

Putu, atau dikenali sebagai Piutu, ialah makanan ruji bagi komuniti Bajau Laut di kawasan pantai timur Sabah, terutamanya di Semporna, yang diperbuat daripada ubi kayu parut yang telah diperah airnya sehingga kering.

Adunan ubi kayu tersebut kemudiannya dipadatkan dan dikukus sehingga lembut menjadi pengganti nasi, yang sangat enak dimakan bersama hidangan laut segar atau lauk tempatan.

13. Kelapa Bakar & Puding Kelapa

Kelapa Bakar dan Puding Kelapa merupakan kombo makanan ringan tepi jalan yang sangat ikonik di sepanjang laluan sekitar Tuaran dan Kota Kinabalu.

Kelapa bakar disediakan dengan membakar buah kelapa muda di atas api terbuka bagi menaikkan rasa air kelapa yang lebih manis dan beraroma herba, manakala puding kelapa pula dihidangkan sejuk di dalam tempurung kelapa dengan tekstur puding yang sangat lembut, berlemak berkrim, dan menyegarkan.

14. Bambangan (Jeruk/Masakan)

Bambangan merupakan sejenis buah mangga liar bermusim yang mempunyai kulit tebal dan sangat popular dalam kalangan etnik Kadazandusun kerana rasanya yang masam tajam serta aromanya yang sangat kuat.

Buah ini boleh dimakan segar, dimasak sekali di dalam gulai ikan untuk memberikan rasa masam semulajadi, ataupun dijeruk bersama garam dan parutan bijinya sendiri menjadi perencah pembuka selera yang tahan lama.

15. Sinalau Bakas

Sinalau Bakas ialah hidangan ikonik bagi komuniti bukan Islam di Sabah, terutamanya di sepanjang laluan pergunungan Kundasang-Ranau.

Ia merujuk kepada daging babi hutan segar yang telah diperap ringkas sebelum disalai.

Proses penyalaian tradisional menggunakan kayu api terpilih ini memberikan aroma asap yang sangat harum pada daging, sambil mengekalkan tekstur luar yang garing dan bahagian dalam yang kekal berjus.

NOTA: Sinalau Bakas ialah makanan bukan halal.

16. Butod

Butod ialah hidangan eksotik Sabah yang paling terkenal di Malaysia, merujuk kepada ulat sagu yang hidup dan makan di dalam batang pokok rumbia yang reput.

Hidangan kaya protein ini merupakan makanan tradisi etnik Kadazandusun dan Bajau, di mana ia boleh dimakan hidup-hidup secara mentah untuk merasai tekstur berkrim seperti susu, ataupun digoreng kering tanpa minyak sehingga kulit luarnya garing untuk hidangan yang lebih mesra peminat makanan amator.

17. Siput Kahanga

Siput Kahanga ialah sejenis siput laut bermusim yang sangat popular di kawasan pesisir pantai barat Sabah dan menjadi kegemaran peminat makanan laut kerana isi dagingnya yang kenyal serta manis semula jadi.

Hidangan ini biasanya disediakan dengan cara direbus ringkas bersama serai atau dipanggang di atas arang.

Cara menikmatinya adalah dengan mencungkil isi siput keluar menggunakan lidi sebelum dicicah bersama sos cili pedas atau perahan limau kasturi.

18. Panggi-Panggi

Panggi-Panggi merupakan snek atau kudapan tradisional suku kaum Bajau yang diperbuat daripada adunan ubi kayu parut yang telah diperah airnya, dibentuk menjadi bulat atau cincin mini, dan kemudiannya digoreng sehingga garing.

Snek ringkas ini mempunyai tekstur luar yang sangat renyah tetapi lembut di dalam, menjadikannya hidangan minum petang yang sangat popular dan sesuai dinikmati bersama kopi panas.

19. Kopi Tenom

Kopi Tenom merupakan kopi tradisional yang sangat ikonik dari daerah Tenom di pedalaman Sabah, terkenal dengan aroma yang kuat dan rasa yang pekat hasil daripada pemanggangan biji kopi jenis Robusta secara tradisional menggunakan kayu api dan pusingan tangan.

Keunikan kopi ini terletak pada cara pemprosesannya yang dicampur bersama mentega dan gula semasa disangai untuk menghasilkan warna hitam berkilat serta rasa pahit-manis yang seimbang, menjadikannya minuman harian kegemaran warga Sabah dan antara buah tangan paling popular di Malaysia.

20. Tehe-Tehe

Tehe-Tehe ialah hidangan eksotik suku kaum Bajau Laut yang berasaskan landak laut (sea urchin) segar yang dibersihkan durinya terlebih dahulu, kemudian bahagian dalamnya diisi dengan nasi yang telah diperas dan digaul bersama rempah ratus sebelum direbus dalam periuk.

Apabila masak, cangkang landak laut ini berfungsi sebagai wadah semula jadi, memberikan aroma laut yang kaya dan rasa lemak berkrim yang meresap terus ke dalam setiap butiran nasi di dalamnya

21. Kuih Cincin

Kuih Cincin merupakan sejenis kuih tradisional Melayu-Brunei dan Bajau di Sabah yang diperbuat daripada adunan tepung beras, tepung gandum, dan gula melaka yang dibentuk seperti bunga bercincin empat atau lapan sebelum dicelup ke dalam bancuhan tepung beras lalu digoreng dua kali.

Teknik penggorengan dua kali ini memberikan warna coklat gelap yang ikonik serta tekstur yang teramat rangup dan keras-keras gebu, menjadikannya buah tangan utama yang wajib dibeli oleh pelancong yang berkunjung ke Sabah.

22. Kuih Lidah (Lidah Buaya)

Kuih Lidah, atau popular juga dengan nama Kuih Lidah Buaya, ialah sejenis snek kering tradisional yang sangat popular di Sabah.

Ia diperbuat daripada adunan tepung yang dicanai nipis, dilipat, dan digoreng garing sehingga membentuk lapisan berlapis yang rapuh.

Selepas digoreng, kuih ini akan disalut dengan taburan gula halus atau susu tepung, memberikan rasa manis yang seimbang dengan tekstur rangupnya yang cair di dalam mulut apabila dikunyah.

23. Teh Sabah

Teh Sabah merupakan produk teh premium tempatan yang ditanam secara organik di ladang teh seluas 6,200 ekar di kaki Gunung Kinabalu, Kundasang.

Keunikan Teh Sabah terletak pada rasanya yang tidak terlalu pahit dan bebas daripada bahan pewarna atau pengawet tiruan.

24. Mee Tuaran

Mee Tuaran merupakan antara hidangan mi goreng yang terkenal di Sabah.

Mi ini akan digoreng kilas bersama telur, sayur sawi manis, dan dihidangkan bersama hirisan Chun Kien (gulungan telur berisi daging), kepingan daging atau ayam dan ada rasa gorengan kuali (wok hei). Memang sedap!

25. Serunding Tuhau

Serunding Tuhau ialah hidangan yang dihasilkan daripada tanaman halia liar tempatan di mana batang dalamnya diracik halus, diperah, dan digoreng kering bersama ikan bilis, cili, serta bawang sehingga garing.

Proses goreng kering ini menjadikkannya serunding yang sangat rangup, masin-pedas yang menggiurkan, serta mempunyai jangka hayat yang lama untuk dijadikan sebagai penambah selera dalam makanan harian.

Soalan Lazim Makanan Sabah

Tidak. Sabah mempunyai lebih 30 etnik dengan budaya makan yang berbeza. Hidangan seperti Sinalau Bakas (babi hutan salai) adalah tidak halal dan popular dalam kalangan komuniti bukan Islam.

Butod (ulat sagu) ialah makanan eksotik yang paling ikonik. Ia selamat dimakan kerana ulat ini hanya memakan empulur pokok rumbia yang bersih. Selain dimakan hidup-hidup oleh penggemar tegar, butod juga boleh dimasak goreng kunyit atau disalai bagi mereka yang pertama kali ingin mencubanya.

Ambuyat tidak dikunyah tetapi ditelan. Anda perlu menggunakan kayu penyepit khas berbentuk garpu dua bilah yang dipanggil chandas. Gulung Ambuyat yang melekit itu menggunakan chandas, celupkan ke dalam kuah pencecah yang masam manis (biasanya kuah ikan tebalus atau jeruk bambangan), dan terus telan tanpa perlu mengunyahnya.

Untuk pelancong yang menaiki pesawat, makanan kering seperti Kuih Cincin, Kuih Lidah Papar, Amplang (keropok ikan bulat), Kopi Tenom, dan Teh Sabah adalah pilihan terbaik kerana ringan dan mempunyai jangka hayat yang lama. Serunding Tuhau juga sangat popular kerana ia tidak mudah basi dan selamat diletakkan di dalam bagasi.