#EiTahuTak | Fluoridasi Air di Malaysia: Risiko Kesihatan, Kelemahan Dasar, dan Keperluan Penilaian Semula

Kerajaan Malaysia telah meluluskan pelaksanaan fluoridasi air sejak tahun 1972 sebagai salah satu usaha untuk mengurangkan kejadian karies gigi dalam kalangan penduduk. Dilaporkan bahawa sebanyak 75.5 peratus daripada populasi negara menerima bekalan air yang mengandungi fluorida. Namun, setelah lebih lima dekad, persoalan kini timbul: adakah amalan ini masih relevan, selamat, dan beretika?

Berbeza dengan bahan kimia rawatan air yang lain yang digunakan untuk meningkatkan kualiti dan keselamatan air, fluorida tidak berfungsi untuk merawat air itu sendiri. Sebaliknya, fluorida merupakan satu-satunya bahan kimia yang ditambahkan ke dalam air minuman bagi tujuan perubatan, iaitu untuk mencegah kerosakan gigi. Oleh itu, fluoridasi air merupakan suatu bentuk pengubatan massa yang berpotensi menjejaskan hak individu untuk membuat pilihan berdasarkan persetujuan termaklum (informed consent).

Fakta Yang Tidak Boleh Dinafikan: Banyak Negara Telah Berhenti

Saya ingin mengemukakan satu fakta yang mudah tetapi amat signifikan: banyak negara dan wilayah di seluruh dunia telah lama meninggalkan atau melarang amalan fluoridasi air.

Jadual Perbandingan: Negara Yang Telah Menghentikan / Tidak Melaksanakan Fluoridasi Air

Ringkasan Statistik:

Petikan langsung daripada sumber untuk pengesahan:

"Most Western European countries have now rejected water fluoridation. This includes Austria, Belgium, Denmark, Finland, France, Germany, Iceland, Italy, Luxembourg, the Netherlands, Norway, Sweden and Switzerland." — Gympie Today, 2025

"11 EU and UK countries used to add fluoride to water but have since stopped: the Czech Republic, Finland, Germany, Hungary, Northern Ireland, the Netherlands, Poland, Romania, Scotland, Slovakia, and Sweden. Another 14 countries never adopted the practice to begin with." — Euronews, 2024

Jika fluoridasi air benar-benar "selamat" dan "berkesan" seperti yang didakwa, mengapakah negara-negara maju dengan sistem kesihatan yang canggih memilih untuk meninggalkannya? Malaysia, sebaliknya, masih terikat dengan dasar yang digubal pada tahun 1973 – suatu zaman sebelum kewujudan ubat gigi berfluorida meluas, sebelum pemahaman moden tentang toksikologi, dan sebelum kesedaran tentang pendedahan fluorida daripada pelbagai sumber.

Risiko Kesihatan yang Tidak Boleh Diabaikan

Fluorida dikategorikan sebagai bahan yang mempunyai tahap ketoksikan tertentu. Pendedahan manusia terhadap fluorida telah meningkat dengan ketara berbanding pada peringkat awal pelaksanaan fluoridasi. Selain menerima fluorida melalui bekalan air, masyarakat turut terdedah kepada bahan tersebut melalui minuman dalam botol, ubat gigi, titisan dan rawatan fluorida, racun perosak, produk farmaseutikal serta pelepasan industri.

Bergantung pada tahap pendedahan, pelbagai kesan kesihatan didapati mempunyai kaitan dengan pengambilan fluorida – antaranya termasuk fluorosis gigi (menjejaskan kira-kira satu pertiga daripada kanak-kanak di Amerika Syarikat), kanser tulang, patah tulang, fluorosis rangka, artritis, gangguan fungsi hormon tiroid, gangguan perkembangan neurologi dalam kalangan kanak-kanak, serta pengerasan salur darah (vascular sclerosis) – satu aspek yang akan saya huraikan secara terperinci di bawah.

Kesan Kardiovaskular: Fluorosis Vaskular sebagai Punca Penyempitan Salur Darah yang Diabaikan

Pada pendapat saya, kesan fluorida terhadap kesihatan kardiovaskular dalam kalangan berjuta-juta rakyat Malaysia sering kali dipandang remeh. Pada masa ini, perbincangan mengenai penyakit arteri koronari dan penyempitan aliran darah hampir seluruhnya didasarkan kepada hipotesis kolesterol semata-mata. Masyarakat dan juga pihak berkuasa kesihatan terpaku kepada naratif bahawa kolesterol tinggi adalah punca utama penyempitan salur darah, justeru mengabaikan kemungkinan lain yang mempunyai asas fisiologi yang lebih kukuh.

Hiperfiksasi terhadap kolesterol ini sangat memudaratkan kerana ia secara sistematik melangkau (skip) fluorosis vaskular sebagai punca yang lebih mungkin. Fluorida diketahui berupaya mengganggu metabolisme kalsium dan mendorong pengkalsifikasian tisu lembut, termasuk dinding arteri. Proses ini, yang dikenali sebagai vascular sclerosis atau atherosclerosis akibat kalsifikasi, menyebabkan salur darah mengeras dan mengecil – persis seperti yang berlaku dalam penyakit jantung koronari.

Dengan kata lain, penyempitan salur darah tidak semestinya disebabkan oleh plak kolesterol; ia juga boleh disebabkan oleh pengerasan dinding salur akibat pemendapan kalsium yang dirangsang oleh fluorida. Namun, naratif arus perdana lebih selesa dengan "hipotesis kolesterol" kerana ia telah lama sebati dalam kesedaran awam dan didorong oleh industri makanan, farmaseutikal (ubat statin), serta penyelidikan yang dibiayai oleh kepentingan komersial.

Kegagalan untuk meneliti hubungan antara fluorida dan kalsifikasi vaskular dalam konteks populasi Malaysia merupakan suatu kelemahan yang serius dalam dasar kesihatan awam negara. Jika fluorosis vaskular merupakan penyumbang utama kepada penyakit jantung – seperti yang dicadangkan oleh bukti fisiologi – maka penerusan fluoridasi air bukan sahaja tidak mencegah karies gigi, malah secara aktif membahayakan kesihatan kardiovaskular rakyat Malaysia.

Kelemahan Dasar Sejak Tahun 1973

Dokumen dasar yang menjadi asas kepada pelaksanaan fluoridasi air di Malaysia telah diterbitkan pada tahun 1973. Berdasarkan rekod yang ada, polisi hanya berdasarkan input daripada sektor pergigian sahaja, tanpa sebarang penglibatan daripada mana-mana pakar perubatan atau doktor bertauliah.

Ini merupakan kecacatan prosedur yang serius. Fluoridasi air adalah rawatan perubatan secara besar-besaran menggunakan agen farmakologi aktif, namun dilaksanakan tanpa pengawasan atau nasihat daripada pihak perubatan. Bayangkan jika mana-mana ubat lain diberikan kepada seluruh populasi tanpa preskripsi, tanpa kawalan dos individu, dan tanpa persetujuan termaklum – ia akan dianggap sebagai pelanggaran etika perubatan yang tidak boleh diterima.

Petikan

Ketiadaan Bukti Saintifik yang Kukuh

Kajian terkini menunjukkan bahawa fluorida berfungsi terutamanya melalui mekanisme topikal, iaitu melalui tindakan langsung pada permukaan gigi menerusi penggunaan ubat gigi atau gel – bukan melalui pengambilan ke dalam badan. Berdasarkan pandangan tersebut, pengambilan fluorida melalui air minuman berfluorida dianggap tidak lagi merupakan kaedah yang penting atau berkesan untuk mengurangkan kejadian karies gigi.

Lebih fundamental lagi, para penyelidik telah menegaskan bahawa karies gigi tidak mempunyai hubungan saintifik dengan kekurangan fluorida (Limeback, 2015). Sekiranya premis asas fluoridasi – bahawa fluorida mencegah karies – tidak disokong oleh bukti saintifik yang kukuh, maka justifikasi untuk meneruskan pengubatan massa menjadi semakin lemah.

(Sumber: Limeback, H. (2015). Journal of Applied Oral Science, 23(6), 542–543.)

Kesimpulan: Sudah Tiba Masa untuk Bertindak

Apabila 11 negara Eropah telah menghentikan fluoridasi, 14 lagi negara Eropah tidak pernah melaksanakannya, dan negeri-negeri di Amerika Syarikat mula mengharamkannya pada tahun 2025-2026, persoalannya bukanlah "mengapa Malaysia harus berhenti?" tetapi "mengapa Malaysia masih terus melaksanakannya?"

Apabila diteliti secara holistik – dengan mengambil kira pengabaian amalan ini oleh negara-negara maju, potensi fluorosis vaskular sebagai punca penyempitan salur darah yang dilangkau oleh hipotesis kolesterol, ketiadaan penglibatan pakar perubatan dalam penggubalan dasar asal, serta ketiadaan hubungan saintifik antara kekurangan fluorida dengan karies gigi – menjadi semakin jelas bahawa penerusan fluoridasi air di Malaysia tidak lagi dapat dijustifikasikan sama ada dari segi saintifik, etika, mahupun keselamatan pesakit.

Oleh itu, fluoridasi air di seluruh negara perlu dihentikan segera.

Sudah tiba masanya bagi Malaysia mengikuti jejak negara-negara maju yang lain – bukan sekadar mengikuti tren, tetapi berdasarkan bukti saintifik dan etika perubatan yang menuntut hal tersebut.

Korek & kongsi fakta menarik Malaysia dan berpeluang memenangi hadiah bernilai sehingga RM4,300! Ketahui cara penyertaan di sini. T&S terpakai. 

Dr Kavesh (kaveshdr@gmail.com) adalah seorang penulis dalam program Newswav Creator, di mana anda boleh berkongsi cerita, meluahkan pandangan anda, atau menjadi wartawan rakyat dan pada masa yang sama mengewangkan kandungan anda & menjangkau jutaan pengguna di Newswav. Log masuk ke creator.newswav.com dan daftar sebagai Newswav Creator sekarang!

Kandungan Pengguna (“User Content” seperti yang ditakrifkan pada Syarat Penggunaan Newswav) di atas termasuk pandangan yang dinyatakan dan media (gambar, video, petikan dan lain-lain) dimuatnaik & diterbitkan oleh pengarang. Newswav adalah platform pengagregatan yang semata-matanya mengehoskan kandungan. Sekiranya anda mempunyai sebarang pertanyaan tentang kandungan karya, hak cipta atau isu lain, sila hubungi creator@newswav.com.