Kota Kinabalu: Malaysia memperkukuh pengurusan kawasan perlindungan marin menerusi rangkaian kebangsaan yang bertujuan meningkatkan penyelarasan, perkongsian kepakaran dan keupayaan pengurusan di seluruh negara.
Pengarah Taman-Taman Sabah (TTS) Datuk Dr Maklarin Lakim berkata Rangkaian Pengurus Kawasan Perlindungan Marin (MPA) Kebangsaan akan menghubungkan pengurus di Semenanjung Malaysia, Sabah dan Sarawak bagi memudahkan kerjasama teknikal serta perkongsian amalan pemuliharaan berkesan.
“Pewartaan hanyalah permulaan; nilai sebenar sesuatu kawasan perlindungan bergantung pada keberkesanan pengurusannya,” katanya pada Bengkel Penubuhan dan Penyelarasan Rangkaian Pengurus MPA Kebangsaan 2026 di sini, Selasa.
TETAMU kehormat dan peserta bengkel bergambar bersama.Inisiatif itu selaras dengan Pelan Tindakan Kebangsaan 2.0 Inisiatif Segi Tiga Terumbu Karang, Perikanan dan Keselamatan Makanan (CTI-CFF) bagi tempoh 2025 hingga 2030. Rangkaian itu turut menjalin hubungan dengan Rangkaian Pengurus MPA serantau CTI-CFF.
Maklarin berkata pemuliharaan marin berdepan cabaran semakin kompleks, termasuk penguatkuasaan, penyelidikan, pengurusan pengunjung, penglibatan komuniti dan pembangunan kapasiti, selain hidupan marin serta ancaman alam sekitar yang sering merentasi sempadan pentadbiran dan perundangan.
“Kawasan perlindungan marin tidak boleh diurus secara berasingan,” katanya sambil menambah bahawa rangkaian itu akan menghormati bidang kuasa agensi pengurusan masing-masing, di samping membolehkan cabaran bersama ditangani secara lebih sistematik.
Beliau mengenal pasti kekurangan penyelarasan antara bidang kuasa sebagai cabaran utama kerana setiap kawasan perlindungan marin diurus mengikut sistem dan dasar berasingan.
Menurutnya, Pelan Tindakan Kebangsaan 2.0 CTI-CFF boleh dijadikan rujukan bersama bagi pengurusan MPA di Malaysia, tanpa menjejaskan dasar dan undang-undang sedia ada setiap bidang kuasa.
“Sabah, contohnya, mempunyai Dasar Biodiversiti Sabah sendiri, manakala Semenanjung Malaysia mempunyai Dasar Kepelbagaian Biologi Kebangsaan,” katanya.
Beliau menegaskan penyelarasan lebih kukuh tidak akan menggantikan perundangan negeri atau undang-undang adat sedia ada, sebaliknya menyelaraskan usaha pengurusan dan mewujudkan sinergi antara bidang kuasa.
Maklarin turut menekankan tekanan yang semakin meningkat terhadap taman marin akibat perubahan iklim, termasuk peningkatan suhu laut, pelunturan karang, perubahan corak cuaca dan hakisan pantai.
Mengambil Pulau Selingan di Sandakan sebagai contoh, beliau berkata hakisan pantai telah mengurangkan keluasan pantai pulau itu dengan ketara dalam tempoh 30 tahun lalu, manakala suhu laut yang semakin panas dan peningkatan keasidan laut mengancam ekosistem terumbu karang.
Bengkel itu memberi tumpuan kepada penambahbaikan terma rujukan dan struktur rangkaian, pengenalan Alat Penjejakan Keberkesanan Pengurusan (METT-4), pengenalpastian jurang kapasiti serta pembangunan pelan pembangunan kapasiti berbilang tahun.
Bengkel itu dipengerusikan Maklarin selaku Pengerusi Kumpulan Kerja Tematik Kawasan Perlindungan Marin CTI-CFF bagi 2026 dan Naib Pengerusi Asia Protected Areas Partnership, dengan kerjasama WWF-Malaysia dan CTI Sabah.
Beliau berkata pendekatan bersepadu akhirnya lebih berkesan berbanding membiarkan pengurus taman marin beroperasi secara berasingan.
“Kita lebih baik mewujudkan sinergi daripada bekerja secara bersendirian,” katanya.
Mengulas pengalaman Sabah dalam pemuliharaan marin, Maklarin berkata Taman Tunku Abdul Rahman diwartakan pada 1974 sebagai taman marin pertama Malaysia, sekali gus menandakan pencapaian penting dalam usaha pemuliharaan negeri itu.
Taman-Taman Sabah mengurus sembilan taman, enam daripadanya taman marin, termasuk Taman Tun Mustapha yang meliputi hampir sejuta hektar dan Taman Pulau Penyu, yang merupakan kawasan penting bagi pemuliharaan penyu.
“Generasi terdahulu telah mengambil langkah untuk melindungi kawasan ini. Cabaran generasi kita ialah memastikan kawasan yang sudah dilindungi benar-benar berfungsi,” katanya.
