Kota Kinabalu: Sabah memerlukan satu pelan induk yang menyeluruh bagi pembangunan teratur di setiap daerah menurut juruukur harta bertauliah dan perunding Sr Raja Sundra Lingam @ Sunny Kelvin.
Beliau berkata kadar pembangunan di Sabah lebih perlahan berbanding di Semenanjung yang mempunyai kepadatan penduduk lebih tinggi.
“Tanpa pelan induk yang betul penzonaan jenis bangunan boleh berubah seperti yang berlaku dalam banyak kes sebelum ini.
window.googletag = window.googletag || {cmd: []};googletag.cmd.push(function() {googletag.defineSlot('/22826383987/dailyexpress_inline', [1, 1], 'gpt-passback').addService(googletag.pubads());googletag.enableServices();googletag.display('gpt-passback');});“Kontraktor utiliti boleh menggali sesuka hati satu demi satu untuk kerja pemasangan paip atau kabel yang berbeza,” katanya sambil menyeru agar koridor simpanan utiliti dikenal pasti bagi tujuan ini.
Sr Raja berkata demikian dalam podcast NGO Sabar Kopitiam Council bertajuk “Suara Sabah ke Arah Tindakan” yang dikendalikan oleh hos rancangan bual bicara Adi dan Haffisz mengenai “Cabaran Infrastruktur dan Perumahan Sabah: Tiada Penghujung. Apa yang Menghalang Kemajuan?”
“Perancangan adalah aspek yang sangat penting dalam pembangunan,” kata Sr Raja.
“Apa yang kurang di Sabah ialah kecemerlangan dalam tahap pelaksanaan.
“Kita sudah ada semua kerangka kerja yang baik untuk membangunkan negeri dengan cara yang betul.”
Ir Lo Chong Chiun bersetuju dengan Sr Raja bahawa dengan sistem perancangan bandar British dan piawaian yang ada Sabah mempunyai kerangka kerja yang baik.
Namun beliau menyatakan bahawa berdasarkan laporan media kita sebenarnya berada dalam keadaan yang teruk, di mana jalan raya, bekalan elektrik dan sebagainya berada dalam keadaan kucar-kacir.
Salah satu sebab utama menurut Ir Lo ialah jabatan atau agensi yang beroperasi secara berasingan.
“Mereka tidak berkongsi maklumat. Anda buat kerja anda saya buat kerja saya.
“Semuanya tidak diselaraskan. Malangnya mungkin majlis daerah pun tidak berkomunikasi antara satu sama lain,” katanya.
Sr Raja turut menyatakan bahawa harga hartanah di dalam dan sekitar ibu negeri telah meningkat dengan begitu ketara dalam tempoh 60 tahun Sabah menyertai
Malaysia menjadikannya mahal dan di luar kemampuan ramai orang untuk memiliki rumah berhampiran tempat kerja mereka.
“Kebanyakan rakyat Sabah tidak mampu memiliki rumah. Bagaimana harga hartanah boleh jadi begitu mahal?
Sr Raja menyatakan bahawa kekurangan tanah rata yang sesuai kerana topografi bandar yang berbukit seperti Bukit Signal dan kawasan tinggi Shangri-La (berdekatan KKIA) mengehadkan potensi pembangunan.
“Bandar kita kebanyakannya terletak di kawasan pantai,” katanya sambil menambah bahawa perumahan adalah keperluan asas untuk setiap rakyat Sabah.
Beliau juga menyalahkan kos inflasi, keperluan mengimport bahan binaan serta dasar kabotaj yang menyebabkan bahan binaan perlu dibongkar di Pelabuhan Klang dan kemudian dihantar semula ke pelabuhan utama Sabah dan pelabuhan kecil menggunakan kapal tempatan.
Infrastruktur jalan raya yang teruk untuk mengangkut bahan binaan turut menambah kepada kos pembinaan dan buruh yang semakin meningkat.
Tanpa sistem pengangkutan awam yang baik pemilikan kereta menjadi satu keperluan bagi golongan pekerja untuk ke tempat kerja dan pulang ke rumah.
Ini menyebabkan kesesakan lalu lintas kerana jumlah penduduk bekerja meningkat setiap tahun sekali gus menambah jumlah kenderaan di jalan raya sementara peluasan rangkaian jalan agak perlahan untuk menampung aliran trafik berat pada waktu puncak.
Sr Raja berkongsi pengalaman pekerjanya yang tinggal di Tuaran: “Untuk sampai ke pejabat saya di Kota Kinabalu mereka perlu keluar dari rumah seawal jam 5:30 pagi.”
“Apa yang kita perlukan ialah LRT.
“Sebenarnya kita tidak ada sistem pengangkutan awam. Apa yang kita ada hanyalah bas mini yang banyak mendatangkan masalah kepada pengguna.” katanya.
Sr Raja mencadangkan pembangunan berorientasikan transit (Transit Oriented Development – Tod) yang merupakan penyelesaian guna tanah universal yang menggalakkan pembangunan bercampur di sekitar sistem pengangkutan awam.
Secara khusus ia melibatkan pengelompokan perumahan, pekerjaan, sekolah, ruang komersial, perkhidmatan kesihatan dan kemudahan dalam jarak dekat dengan stesen transit.
Namun ini tidak kelihatan di Sabah di mana di ibu negeri depoh bas yang dirancang seperti di Penampang dan Kepayan (berdekatan KKIA) masih belum dibina kecuali di Inanam dan KK Sentral.
Pendekatan Tod juga menekankan penciptaan persekitaran berpusatkan pejalan kaki yang berkualiti.
Hidup dalam komuniti Tod menawarkan pelbagai manfaat kepada penduduk termasuk masa perjalanan yang lebih singkat, kos pengangkutan lebih rendah dan gaya hidup yang lebih sihat disebabkan kebergantungan yang lebih rendah kepada kenderaan peribadi dan lebih akses kepada pengangkutan awam.
