RANAU: Pelancong asing berulang kali memasuki denai pendakian yang diuruskan komuniti di sekitar kaki Gunung Kinabalu tanpa kebenaran atau pemandu, dengan penduduk mendakwa pencerobohan berlaku sehingga dua kali seminggu walaupun papan tanda amaran melarang pengunjung memasuki kawasan berkenaan.
Masalah itu berlarutan sejak 2021 di Aki Aki Trail, iaitu denai pendakian yang diuruskan komuniti di kaki Gunung Kinabalu.
Menurut Timbalan Pengerusinya, Hanson Juhili, komuniti itu kini mahu pihak berkuasa pelancongan campur tangan sebelum mana-mana pendaki yang memasuki kawasan itu tanpa kebenaran sesat atau mengalami kecederaan serius.
Amaran itu susulan operasi menyelamat pendaki Croatia, Mauro Persic, 46, baru-baru ini yang dipercayai memasuki Gunung Kinabalu melalui denai kampung di luar laluan rasmi yang diuruskan Taman-Taman Sabah.
Insiden itu menyerlahkan kesukaran dan risiko yang dihadapi pasukan penyelamat apabila pendaki menggunakan laluan tidak rasmi dan lokasi sebenar mereka tidak dapat dikenal pasti dengan segera.
Hanson berkata apa yang dialami penduduk di denai komuniti menunjukkan masalah itu bukan kes terpencil.
“Setiap minggu, biasanya akan ada satu atau dua kejadian. Kadang-kadang seorang atau dua orang dan ada kalanya mereka datang secara berkumpulan,” katanya.
Beliau mendakwa kebanyakan mereka yang memasuki Aki Aki Trail tanpa kebenaran ialah warga asing, termasuk pelancong dari Eropah, Amerika Syarikat dan Australia.
Katanya, pengunjung tempatan dan dalam negeri jarang berbuat demikian kerana mereka secara amnya memahami bahawa tarikan berkenaan dibangunkan dan diselenggara oleh komuniti serta menjadi sumber pendapatan pemandu tempatan.
“Kami membuka denai ini sendiri. Kami membersih, menyelenggara dan menjaganya menggunakan tenaga kerja sendiri, tanpa bantuan mana-mana pihak.
“Keringat, tenaga dan masa kami dicurahkan untuk tempat ini. Beginilah penduduk di sini mencari pendapatan,” katanya.
Hanson berkata papan tanda amaran bersaiz besar telah dipasang bagi menjelaskan bahawa kemasukan tanpa kebenaran adalah dilarang, namun masih tidak diendahkan.
Pemandu yang mengiringi pendaki berdaftar juga beberapa kali terserempak dengan pengunjung tanpa kebenaran yang sudah berada di dalam denai.
“Kami mendekati mereka dengan baik. Kami menjelaskan keadaan dan meminta mereka sama ada berpatah balik atau mendaftar serta membuat bayaran mengikut pakej yang disediakan,” katanya.
Bagaimanapun, tidak semua memberikan kerjasama.
Hanson menganggarkan kira-kira separuh akan mematuhi arahan apabila ditegur, manakala yang lain akan berdebat dengan pemandu dan berkeras bahawa akses ke kawasan itu sepatutnya percuma.
“Ada yang enggan membayar dan memberitahu kami ia sepatutnya percuma. Ada yang mengatakan caj terlalu mahal untuk mereka sebagai pelancong asing.
“Tetapi cajnya sama. Kami tidak mengenakan kadar lebih tinggi hanya kerana mereka warga asing,” katanya.
Dalam sesetengah kes, katanya, pengunjung hanya bersetuju untuk keluar selepas diberitahu bahawa perkara itu boleh dirujuk kepada polis. Bagi Hanson, isu itu lebih daripada sekadar individu mengelak bayaran untuk mendaki.
Beliau berkata pemandu diperlukan kerana pendaki yang tidak biasa dengan kawasan itu mungkin tersalah laluan dan sesat, manakala khidmat pemandu pula menjadi sumber pendapatan penting bagi penduduk kampung.
Pemandu yang terlibat berpengalaman dan biasa dengan bentuk muka bumi kawasan berkenaan serta terlatih mengendalikan pendaki dan situasi kecemasan.
“Apabila orang masuk sendiri dan sesuatu berlaku, ia menjadi isu keselamatan.
“Mereka mungkin tidak mengetahui lokasi sebenar mereka dan ini boleh menyukarkan pasukan penyelamat mengesan mereka.
“Pada masa sama, setiap individu yang masuk tanpa mendaftar menggunakan sesuatu yang komuniti telah menghabiskan masa, wang dan tenaga untuk menyelenggarakannya,” katanya.
Hanson turut berkata pengunjung perlu memahami bahawa memasuki denai komuniti tanpa kebenaran mungkin melibatkan lebih daripada sekadar mengingkari peraturan pengendali, khususnya apabila membabitkan tanah adat dan kawasan yang dimiliki komuniti.
Beliau berkata kemasukan tanpa kebenaran berpotensi menimbulkan isu di bawah sistem Mahkamah Anak Negeri Sabah apabila pencerobohan melibatkan kawasan yang dipegang atau diuruskan berdasarkan hak adat anak negeri atau pemilikan adat, bergantung kepada keadaan dan undang-undang yang terpakai.
“Hanya kerana pengunjung melihat hutan atau denai, tidak bermakna kawasan itu tidak dimiliki sesiapa dan semua orang boleh masuk secara bebas.
“Terdapat komuniti, hak adat dan mata pencarian di sebalik tempat-tempat ini. Hak tersebut juga mesti dihormati,” katanya.
Beliau menegaskan komuniti itu bukan hendak menghalang pelancong daripada menikmati kawasan berkenaan.
“Kami mengalu-alukan pengunjung. Pelancongan menyediakan peluang kepada masyarakat kita.
“Apa yang kami minta sangat mudah — hormati komuniti, daftar dengan betul dan gunakan pemandu,” katanya.
Hanson berkata campur tangan dan kesedaran lebih meluas kini diperlukan, khususnya ketika Sabah terus mempromosikan pelancongan luar bandar dan berasaskan komuniti.
Beliau menggesa pihak berkuasa dan persatuan pelancongan, selain pengusaha inap desa, hotel dan pengendali penginapan lain di sekitar Kundasang dan Ranau, memaklumkan kepada tetamu bahawa denai pendakian kampung dan yang diuruskan komuniti tidak semestinya kawasan yang boleh dimasuki secara bebas.
Pengunjung, khususnya warga asing yang tidak biasa dengan aturan komuniti tempatan, perlu dimaklumkan terlebih dahulu bahawa sesetengah denai memerlukan kebenaran, pendaftaran, bayaran dan pemandu.
Beliau berharap Pembantu Menteri kepada Ketua Menteri dan Pengerusi Lembaga Pelancongan Sabah Datuk Joniston Bangkuai akan meneliti masalah yang berulang itu serta membantu komuniti mencari penyelesaian.
Hanson berkata agensi pelancongan boleh membantu dengan menyebarkan maklumat yang jelas melalui penyedia penginapan, pengendali pelancongan dan platform lain yang digunakan pelawat antarabangsa.
“Perkara ini sudah berlaku bertahun-tahun. Kami tidak mahu menunggu sehingga sesuatu yang serius berlaku sebelum semua orang mula bertanya mengapa orang dibenarkan masuk tanpa pemandu.
“Kami mahu pengunjung datang. Tetapi pelancong juga mesti menghormati penduduk yang melindungi, menyelenggara dan bergantung kepada tempat-tempat ini,” katanya.
