Menjelang mana-mana Pilihan Raya Negeri (PRN) di Sabah, persoalan mengenai kestabilan politik dan hala tuju negeri sentiasa menjadi tumpuan utama. Namun, untuk benar-benar memahami mengapa politik Sabah sering kelihatan bergelora dan tidak dapat diramal, kita perlu menelusuri akarnya yang jauh berbeza berbanding jirannya, Sarawak. Walaupun sering digabungkan sebagai "negeri Borneo", landskap politik kedua-duanya dibentuk oleh dua acuan kolonial yang sangat berlainan. Perbezaan inilah yang melahirkan DNA politik yang berbeza, menjelaskan mengapa Sarawak mewarisi kestabilan, manakala Sabah mewarisi perpecahan.
Bahagian 1: Dua Legasi, Dua Takdir Politik
Faktor paling asas yang membezakan Sabah dan Sarawak ialah corak pentadbiran British sebelum pembentukan Malaysia. Ia bukan sekadar perbezaan nama pentadbir, tetapi sebuah perbezaan falsafah yang meninggalkan kesan mendalam terhadap struktur sosial dan politik kedua-dua negeri.
Sarawak: Warisan Kerajaan Peribadi Dinasti Brooke (1841–1946)
Selama satu abad, Sarawak ditadbir bukan sebagai sebuah tanah jajahan, tetapi sebagai sebuah "kerajaan keluarga" di bawah Dinasti Brooke atau Rajah Putih. Pentadbiran unik ini membentuk politik Sarawak melalui beberapa cara:
- Pemerintahan Peribadi: James Brooke dan penggantinya membina hubungan langsung dengan pemimpin tempatan, mewujudkan sentuhan peribadi dalam pemerintahan autokratik mereka.
- Penggunaan Institusi Tempatan: Rejim Brooke tidak merombak struktur kuasa tempatan. Sebaliknya, mereka mengiktiraf dan memberi peranan kepada ketua-ketua kaum dalam pentadbiran, mewujudkan sistem hierarki yang stabil di mana masyarakat peribumi merasa dihargai.
Kestabilan Jangka Panjang: Pemerintahan oleh satu dinasti selama 100 tahun memberikan Sarawak satu tempoh kesinambungan yang panjang, membolehkan sebuah kerangka politik dalaman yang teratur terbentuk.
Hasilnya, apabila Sarawak menjadi Tanah Jajahan Mahkota British pada tahun 1946, ia sudah mempunyai struktur kepimpinan yang matang dan terbiasa dengan sistem pentadbiran berhierarki. Inilah asas kepada budaya politik Sarawak yang lebih mengutamakan konsensus di kalangan elit dan kesinambungan kuasa, seperti yang dilihat hari ini.
Berbeza sama sekali, Sabah (ketika itu Borneo Utara) ditadbir oleh Syarikat Borneo Utara British (SBUB), sebuah entiti komersial yang fokus utamanya adalah keuntungan ekonomi. Falsafah ini melahirkan realiti yang berbeza:
- Pentadbiran Berorientasikan Keuntungan: Setiap keputusan pentadbiran didorong oleh kepentingan perniagaan seperti pembalakan, getah, dan tembakau.
- Eksploitasi dan Demografi Baharu: Demi memacu ekonomi, SBUB menggalakkan kemasukan buruh asing dari China dan Filipina. Ini mewujudkan masyarakat majmuk yang kosmopolitan tetapi pada masa yang sama, mencetuskan persaingan sosial dan ekonomi yang lebih sengit.
Fragmentasi Politik Tempatan: SBUB tidak berminat membina struktur politik tempatan yang kohesif. Kuasa politik peribumi menjadi tersebar dan terpecah-pecah di antara pelbagai suku kaum seperti Kadazan-Dusun, Murut, dan Bajau, tanpa ada satu pun kumpulan yang dominan.
Apabila Sabah menjadi Tanah Jajahan Mahkota, ia mewarisi sebuah masyarakat yang terfragmentasi dari segi politik dan demografi. Kesedaran politik yang muncul kemudiannya lebih berasaskan kepentingan kaum dan wilayah yang sempit.
Secara ringkas, Sarawak diwariskan sebuah "kerajaan" yang berstruktur, manakala Sabah diwariskan sebuah "syarikat" yang meninggalkan vakum politik yang diisi oleh pelbagai puak yang bersaing.
Bahagian 2: Slogan "Sabah untuk Sabahan" – Senjata yang Memakan Diri
Legasi fragmentasi inilah yang terus menghantui politik Sabah. Ia melahirkan budaya politik yang individualistik, didorong oleh personaliti pemimpin, dan cenderung kepada pertukaran kuasa serta budaya lompat parti. Manifestasi paling jelas bagi DNA politik ini ialah slogan keramat "Sabah untuk Sabahan".
Walaupun secara teori ia memperjuangkan autonomi dan hak di bawah Perjanjian Malaysia 1963 (MA63), dalam praktiknya, slogan ini telah menjadi pedang dua mata yang lebih banyak mendatangkan mudarat.
1. Mencipta Politik Permusuhan "Kami lwn Mereka"
Daripada menjadi seruan perpaduan dalaman, slogan ini sering digunakan untuk melabel Kerajaan Persekutuan di "Putrajaya" sebagai musuh. Pendekatan ini bukan sahaja merumitkan kerjasama strategik yang penting untuk pembangunan, tetapi juga menjadi alasan mudah bagi pemimpin tempatan untuk melepaskan diri daripada tanggungjawab atas kegagalan pentadbiran sendiri.
2. Retorik Kosong yang Menutupi Kegagalan Tadbir Urus
Kontradiksi terbesar slogan ini terserlah apabila pemimpin yang paling lantang melaungkannya sendiri terpalit dengan isu integriti. Contoh paling ketara ialah era pentadbiran Parti Warisan di bawah Datuk Seri Shafie Apdal. Platform politik beliau dibina di atas gelombang "Sabah untuk Sabahan", berjanji untuk membersihkan negeri dan menuntut hak Sabah.
Namun, ironinya, beliau dan beberapa sekutunya pernah disiasat oleh SPRM berhubung dakwaan penyelewengan dana pembangunan luar bandar bernilai RM1.5 bilion—dana yang sepatutnya digunakan untuk membina jalan raya, air, dan elektrik untuk rakyat miskin Sabah. Tanpa mengira keputusan siasatan, ia mendedahkan satu kebenaran pahit: laungan semangat kedaerahan boleh menjadi topeng untuk agenda peribadi, dan wang untuk Sabah masih boleh diselewengkan, walaupun oleh mereka yang menggelar diri "pejuang" Sabah.
Bahagian 3: Kontras Pembangunan – Retorik Melawan Pragmatisme
Jika era "Sabah untuk Sabahan" sarat dengan retorik tetapi kurang pelaksanaan, sejarah menawarkan satu naratif berbeza melalui pendekatan pentadbiran Perdana Menteri Datuk Seri Najib Razak dengan gagasan "1 Malaysia". Berbeza dengan politik permusuhan, pendekatan ini berasaskan integrasi dan perkongsian pembangunan.
- Projek Ikonik Lebuhraya Pan Borneo: Setelah sekian lama menjadi angan-angan, projek mega ini dilancarkan secara besar-besaran, menjadi simbol komitmen persekutuan terhadap pembangunan infrastruktur Sabah.
- Fokus Kesejahteraan Rakyat: Inisiatif seperti Pusat Transformasi Bandar (UTC), Klinik 1Malaysia, dan Bantuan Rakyat 1Malaysia (BR1M) memberikan impak langsung kepada rakyat, terutamanya di luar bandar, menunjukkan pendekatan "turun padang" yang pragmatik.
Pengiktirafan dan Peruntukan: Era ini menyaksikan peningkatan peruntukan pembangunan dan penekanan khusus terhadap keselamatan di Pantai Timur Sabah melalui ESSCOM.
Perbandingan ini menonjolkan bahawa kemajuan sebenar untuk Sabah tidak datang daripada slogan yang memisahkan, tetapi daripada kerjasama strategik dan komitmen yang diterjemahkan kepada projek dan dana. Ia membuktikan bahawa kepimpinan yang pragmatik mampu membawa pembangunan lebih nyata berbanding pemimpin yang hanya menjual sentimen.
Kesimpulan: Pilihan di Tangan Rakyat Sabah
Sejarah telah menunjukkan dengan jelas bahawa politik berasaskan sentimen parokial dan permusuhan terhadap pusat akhirnya hanya merugikan Sabah. Ia melahirkan kitaran pemimpin yang pandai beretorik tetapi gagal dalam pentadbiran, malah ada yang dituduh mengkhianati amanah rakyat sendiri.
Menjelang PRN ini, rakyat Sabah berhadapan dengan pilihan yang fundamental. Adakah mereka akan terus terbuai dengan slogan "Sabah untuk Sabahan" yang terbukti sering menjadi topeng kepada kepentingan peribadi? Atau adakah mereka akan memilih pemimpin dan kerajaan yang mengutamakan pragmatisme, integriti, dan rekod prestasi dalam membina hubungan kerja yang kukuh dengan Kerajaan Persekutuan untuk membawa pembangunan sebenar?
Sabah tidak memerlukan lebih banyak retorik. Ia memerlukan hasil. Sejarah membuktikan bahawa hasil hanya datang melalui tadbir urus yang cekap dan kerjasama yang membina, bukan melalui slogan yang memecahbelahkan.
Yukiepedia (yukiepedia@gmail.com) adalah seorang penulis dalam program Newswav Creator, di mana anda boleh berkongsi cerita, meluahkan pandangan anda, atau menjadi wartawan rakyat dan pada masa yang sama mengewangkan kandungan anda & menjangkau jutaan pengguna di Newswav. Log masuk ke creator.newswav.com dan daftar sebagai Newswav Creator sekarang!
Kandungan Pengguna (“User Content” seperti yang ditakrifkan pada Syarat Penggunaan Newswav) di atas termasuk pandangan yang dinyatakan dan media (gambar, video, petikan dan lain-lain) dimuatnaik & diterbitkan oleh pengarang. Newswav adalah platform pengagregatan yang semata-matanya mengehoskan kandungan. Sekiranya anda mempunyai sebarang pertanyaan tentang kandungan karya, hak cipta atau isu lain, sila hubungi creator@newswav.com.
