Kota Kinabalu: Rakyat biasa yang akhirnya terpaksa menanggung akibat rasuah dan dalam kes 1MDB yang menelan kos RM42 bilion wang pembayar cukai, kesannya akan berlarutan hingga ke generasi akan datang.
Rakan Kongsi Kanan Perakaunan Bertauliah di Crowe Horwath Michael Tong, berkata 1MDB juga mencipta rekod dunia dalam penyelewengan dana awam.
Beliau berkata demikian dalam episod ke-8 podcast NGO Sabar – Majlis Kopitiam “Suara Sabah ke Tindakan” baru-baru ini yang bertajuk Tadbir Urus Baik, Ketirisan dan Salah Urus Dana Awam, bersama Setiausaha Tetap Kementerian Sains, Teknologi dan Inovasi Sabah, Datuk Mohd Hanafiah Mohd Kassim.
window.googletag = window.googletag || {cmd: []};googletag.cmd.push(function() {googletag.defineSlot('/22826383987/dailyexpress_inline', [1, 1], 'gpt-passback').addService(googletag.pubads());googletag.enableServices();googletag.display('gpt-passback');});Beliau berkata, kerosakan bermula dari atas dan kesannya masih dirasai sehingga kini.
“Lebih dekat dengan kita, skandal Jabatan Air pada 2016 mendedahkan pegawai kanan kerajaan menyeleweng lebih RM60 juta yang sepatutnya digunakan untuk projek bekalan air luar bandar.
“Sistem kartel yang berakar umbi mengutip dan mengagihkan dana sehingga ke peringkat kementerian,” katanya.
Michael dan Mohd Hanafiah kedua-duanya bersetuju bahawa perlu ada usaha menangani rasuah yang boleh menggugat kemajuan negeri serta merompak generasi masa depan Sabah oleh golongan minoriti yang mempunyai kedudukan untuk berbuat demikian.
“Budaya selesa dan tidak ambil peduli terhadap rasuah mesti dihapuskan, digantikan dengan budaya akauntabiliti dan ketelusan.”
Rakyat perlu dibimbing, diyakinkan dan dididik tentang akibat rasuah, serta dapat menunjukkan rasa marah dan bantahan terhadapnya, bukannya bersikap acuh tak acuh, seperti yang disebut oleh Hanafiah: “Tidak payah lah, ini bukan saya punya hal.”
Michael mencadangkan agar Akta Perlindungan Pemberi Maklumat diperbaiki bagi mengekang rasuah. Akta Perlindungan Pemberi Maklumat 2010 digubal untuk menggalakkan dan memudahkan pendedahan salah laku dalam sektor awam dan swasta.
Di bawah akta itu, perlindungan termasuklah kerahsiaan maklumat, imuniti daripada tindakan sivil dan jenayah, serta perlindungan daripada tindakan memudaratkan. Michael menegaskan bahawa dalam satu kes baru-baru ini, pemberi maklumat menjadi mangsa kepada pendedahannya sendiri.
Beliau berkata, penting untuk membina iltizam politik demi mencapai kecekapan dan mengekang pembaziran oleh GLC.
Hanafiah erkata, kecekapan amat penting untuk mengekang rasuah, dengan adanya tadbir urus yang betul dan SOP yang jelas. Ia adalah perjuangan yang berterusan kerana pegawai yang baik dan berpengalaman boleh bersara dari masa ke masa.
“Semua agama mengajar tentang moral dan membezakan antara yang betul dan salah,” kata Michael. “Budaya rasa malu tidak wujud dalam kalangan mereka yang terlibat dalam rasuah.
“Mereka tiada maruah dan kehormatan untuk menjaga nama baik atau legasi keluarga. Budaya menghormati dan rasa malu atas perbuatan salah itu kurang,” kata Michael.
Laporan Ketua Audit Negara terlalu lewat
Hanafiah berkata pada satu ketika dahulu, gaji penjawat awam persekutuan tidak disemak selama lebih satu dekad.
Sabah mempunyai kadar kemiskinan antara yang tertinggi di negara ini.
Beliau pernah bertanya kepada pihak berkuasa mengenai mereka yang disabitkan kesalahan rasuah – hanya 40 peratus yang didakwa adalah ‘buaya besar’, manakala selebihnya hanyalah ‘kacang’ atau pesalah kecil.
Michael berkata rasuah adalah isu lama yang berpunca daripada tadbir urus yang lemah, kurang ketelusan, rasuah sistemik yang telah diterima sebagai kebiasaan, ketidakcekapan dalam pentadbiran awam, institusi semak dan imbang yang tidak mencukupi, integriti dan nilai moral yang rendah.
Beliau turut menyatakan bahawa laporan Ketua Audit Negara dilaporkan terlalu lewat. Ini menyebabkan kerajaan tidak dapat mengambil tindakan terhadap rasuah.
“Laporan tahunan Jabatan Audit Negara yang lewat itu adalah mengenai projek kerajaan dengan kos melambung seperti sekolah, hospital dan infrastruktur awam.
“Namun, projek yang paling teruk mengalami kelewatan dan kualiti rendah. Pan Borneo Sabah yang belum siap, sangat berbeza dengan kadar siap projek di Sarawak, menjadi perbandingan jelas kecekapan projek Lebuhraya Pan Borneo antara dua negeri ini.”
Penempatan pakar dalam GLC dipuji
Michael memuji langkah kerajaan negeri baru-baru ini yang menempatkan golongan profesional dalam pengurusan beberapa GLC, kerana profesional ini tidak akan mempertaruhkan reputasi baik mereka dengan bertoleransi terhadap rasuah, salah urus dan penyalahgunaan kuasa yang boleh menjejaskan kesihatan operasi agensi-agensi ini.
“Memandangkan kebanyakan entiti ini tidak dikendalikan oleh teknokrat dan profesional tetapi oleh pelantikan politik, perniagaan jarang diuruskan mengikut objektif korporat untuk menjana keuntungan. Dalam beberapa kes, ia menyebabkan persaingan tidak adil dengan usahawan swasta.”
Beliau memberikan contoh syarikat MAS yang memerlukan pelbagai penyusunan semula dan penyelamatan menggunakan wang pembayar cukai akibat salah urus.
Michael mengimbas kembali bahawa di Sabah, banyak industri yang ditubuhkan semasa pentadbiran Berjaya mengalami kerugian dan akhirnya dijual.
“Sabah, walaupun kaya dengan sumber, merupakan antara negeri termiskin dan kita tertanya-tanya betapa berkesannya program pembasmian kemiskinan ini apabila terdapat kritikan terhadap ketidakcekapan dan ketirisan serta dana yang dikatakan tidak sampai kepada penerima sebenar.
“Satu lagi persoalan ialah sama ada punca sebenar kemiskinan ditangani dengan betul, atau kita hanya merawat gejala jangka pendek tanpa benar-benar memahami puncanya seperti penghijrahan rakyat Sabah ke Semenanjung Malaysia untuk peluang pekerjaan yang lebih baik.”
Beliau berkata keperluan dana perang politik untuk memenangi pilihan raya juga menyumbang kepada kes rasuah.
“Suara Sabah ke Tindakan– Membentuk Masa Depan Sabah Bersama-sama” ialah inisiatif yang didorong rakyat, tidak berpihak kepada mana-mana parti, yang berlangsung dari Mac hingga Jun 2025, bertujuan memperkasakan suara rakyat Sabah, memupuk perbincangan bermakna dan membentuk dasar dalam bidang pendidikan, penjagaan kesihatan, infrastruktur awam dan tadbir urus yang baik.
