DEWAN Undangan Negeri pada 10 Januari meluluskan dua rang undang-undang penting berkaitan hak negeri mengikut Perjanjian Malaysia 1963 – Enakmen Suruhanjaya Tenaga Sabah 2023 dan Rang Undang-undang Bekalan Gas 2023.
Rang undang-undang yang berkaitan dengan pemindahan kuasa kawal selia bekalan gas kepada Kerajaan Negeri dan pengambilalihan bekalan elektrik daripada Kerajaan Persekutuan kepada Kerajaan Negeri, berjaya diluluskan walaupun kerusi pembangkang kosong (lihat laporan berasingan).
Speaker Datuk Seri Kadzim M. Yahya yang meluluskan rang undang-undang itu pada bacaan kali ketiga memberitahu pemberita bahawa sokongan terhadap rang undang-undang itu hanya datang daripada mereka yang hadir di Dewan yang terdiri daripada 44 ahli yang menyokong Ketua Menteri Datuk Seri Hajiji Noor dan ini telah direkodkan dalam Hansard.
Kadzim berkata hanya Datuk Salleh Said Keruak memohon kebenaran tidak dapat hadir.
“Saya tidak menerima sebarang permohonan cuti daripada yang lain.”
Mereka yang hadir terdiri daripada GRS, PBS, Star, lima ahli Umno Sabah, Pakatan Harapan (PH) Sabah, PAS dan SAPP. Mereka yang tidak hadir ialah 12 ahli Umno Sabah, 19 ahli Parti Warisan, tiga daripada Parti KDM dan Parti Bangsa Malaysia.
Usaha pertama untuk menubuhkan Suruhanjaya Tenaga Sabah (ECoS) yang memberikannya kuasa untuk mengawal selia operasi bekalan tenaga Sabah dan menguatkuasakan undang-undang tenaga Negeri.
Ketua Menteri ketika membentangkannya berkata rang undang-undang itu membolehkan ECoS melaksanakan fungsi mengawal selia bekalan gas di Sabah supaya semua aktiviti dalam sektor itu dapat dikawal dan dilaksanakan dengan cekap.
Hajji berkata ia adalah fasa pertama rancangan untuk mengambil alih sektor tenaga di Sabah dan “Malaysia akan lebih disayangi oleh rakyat di Negeri ini”.
“Ini adalah permulaan yang baik untuk Sabah mempunyai kuasa ke atas hak kita seperti yang disebut dalam Perjanjian Malaysia 1963,” kata Hajiji.
Beliau berkata fasa kedua ialah mengambil alih bekalan elektrik dan tenaga boleh diperbaharui sekitar April.
Bagi Rang Undang-undang Bekalan Gas 2023, Hajiji berkata ia membenarkan Negeri mengawal selia bekalan gas dengan objektif yang sama seperti yang pertama, dengan undang-undang ditadbir dan dikuatkuasakan oleh ECoS.
“Pada mesyuarat tahun lepas pada Ogos, Kerajaan Negeri meminta agar Sabah diberikan kuasa untuk mengawal gas, dan hari ini ia telah menjadi kenyataan, Kerajaan Persekutuan telah memberikan kuasa kepada kita.
“Dari segi kuasa mengawal selia bekalan elektrik dan tenaga boleh diperbaharui, Kerajaan Persekutuan pada dasarnya bersetuju menyerahkan kawalan kepada Sabah pada tahun ini, insya-Allah.
“Kami menjangkakan untuk bersidang lagi tahun ini untuk menubuhkan suruhanjaya elektrik dan tenaga yang baharu supaya kita boleh mengambil alih bekalan tenaga boleh diperbaharui untuk Sabah,” katanya.
“Komitmen kami untuk memperjuangkan hak kita tidak akan berakhir di sini. Saya yakin Malaysia akan lebih disayangi oleh rakyat Negeri ini, dan Malaysia akan menjadi sebuah negara yang semua orang, tanpa mengira bangsa atau agama, boleh banggakan.
“Rang Undang-undang ini adalah permulaan yang sangat baik untuk kita menuntut semula kuasa dan hak kita yang telah dipegang oleh Kerajaan Persekutuan selama ini,” katanya.
Pada 2 November, tahun lalu, Unit Tenaga Negeri Sabah mendapat kelulusan secara prinsip daripada Jemaah Menteri Negeri tentang pelan tindakan dan garis masa bagi pengambilalihan kuasa kawal selia sektor tenaga negeri Sabah.
Cadangan pengambilalihan kuasa kawal selia akan dilaksanakan secara dua fasa.
Fasa pertama, yang bermula pada Januari 2023, akan melibatkan pengambilalihan kuasa kawal selia bekalan gas yang pada masa ini di bawah seliaan Kerajaan Persekutuan melalui Akta Suruhanjaya Tenaga 2001 (berkaitan fungsi gas) dan Akta Bekalan Gas 1997.
Pada fasa kedua, Kerajaan Negeri merancang untuk mengambil alih kuasa kawal selia bekalan elektrik dan tenaga boleh baharu pada April 2023, yang ketika di bawah seliaan Kerajaan Persekutuan melalui Akta Suruhanjaya Tenaga 2001 (berkaitan fungsi elektrik), Akta Bekalan Elektrik 1990, Akta Pihak Berkuasa Pembangunan Tenaga Lestari 2011, dan Akta Tenaga Boleh Baharu 2011.
Perintah di bawah Perkara 95C Perlembagaan Persekutuan iaitu penggantungan Akta Bekalan Gas 1997 dan Akta Suruhanjaya Tenaga 2001 (berkaitan fungsi gas) diperolehi daripada Kerajaan Persekutuan melalui Mesyuarat Jemaah Menteri pada 21 Disember, 2022. Perintah tersebut telah diperkenan oleh Yang di-Pertuan Agong pada 27 Disember, 2022 dan berkuat kuasa pada 10 Januari 2023.
Selari dengan penguatkuasaan Perintah tersebut, Rang Undang-Undang bagi Suruhanjaya Tenaga Sabah 2023 hendaklah dibentangkan di Dewan Undangan Negeri Sabah pada 10 Jan, 2023, bagi memberi kuasa kepada Kerajaan Negeri Sabah untuk mengambil alih kuasa kawal selia sektor tenaga khususnya bekalan gas.
Rang Undang-Undang Suruhanjaya Tenaga Sabah 2023 mengandungi 6 Bahagian dan 43 Fasal.
Bahagian Pertama mengandungi dua fasal, yang berkenaan dengan tajuk ringkas, permulaan kuat kuasa dan peruntukan bahawa Rang Undang-Undang ini memberi kuasa kepada Suruhanjaya mengawal selia dan memastikan pengagihan pembekalan gas adalah teratur.
Bahagian Kedua mengandungi 11 Fasal yang menerangkan tentang struktur organisasi penubuhan Suruhanjaya.
Bahagian Ketiga mengandungi 5 Fasal yang menyatakan fungsi dan kewajipan Suruhanjaya antaranya adalah untuk mengawal selia, menggalakkan kecekapan, keekonomian dan keselamatan dalam segala perkara yang berhubungan dengan pembekalan gas melalui talian paip dan penggunaan gas sebagaimana yang diperuntukkan di bawah undang-undang pembekalan gas.
Bahagian Keempat mengandungi 7 Fasal yang memperuntukkan berkenaan dengan pelantikan pegawai dan faedah yang disediakan oleh Suruhanjaya.
Bahagian Kelima mengandungi 11 Fasal yang memberi penerangan berkenaan dengan prosedur kewangan Suruhanjaya. Satu Kumpulan Wang Tenaga Sabah akan diwujudkan bagi maksud undang-undang pembekalan tenaga yang akan ditadbir dan dikawal oleh Suruhanjaya.
Bahagian Keenam mengandungi 7 Fasal yang memperuntukkan perkara-perkara am antaranya pendakwaan, pekhidmat awam, Akta Perlindungan Pihak Berkuasa Awam 1948, kuasa untuk mengambil kerja, kewajipan kerahsiaan dan representasi dalam prosiding sivil.
* Follow us on Instagram and join our Telegram and/or WhatsApp channel(s) for the latest news you don't want to miss.
* Do you have access to the Daily Express e-paper and online exclusive news? Check out subscription plans available.
