Perdana Menteri Malaysia Anwar Ibrahim telah mencetuskan ribut api (firestorm) undang-undang dan politik hanya beberapa minggu sebelum perbicaraan sivil berprofil tinggi terhadapnya akan bermula.
Pada 27 Mei 2025, pasukan undang-undang Anwar yang baru dilantik memfailkan permohonan imuniti yang belum pernah berlaku sebelum ini yang meminta Mahkamah Tinggi merujuk lapan soalan perlembagaan kepada mahkamah tertinggi Malaysia, termasuk sama ada beliau menikmati "kekebalan yang layak" daripada saman sivil sebagai penjawat jawatan perdana menteri semasa.
Gerakan saat-saat akhir ini bertujuan untuk menghentikan tuntutan mahkamah yang difailkan oleh bekas pembantu penyelidikan Yusoff Rawther, yang mendakwa Anwar menyerangnya secara seksual pada Oktober 2018—empat tahun sebelum Anwar menjawat jawatan tersebut.
Langkah Undang-Undang: Proses dan Duluan (Precedent)
Permohonan Anwar bergantung kepada tafsiran Perkara 39, 40, dan 43 Perlembagaan Persekutuan Malaysia, yang menggariskan kuasa eksekutif dan peranan Perdana Menteri.
Peguamnya berpendapat bahawa membenarkan saman sivil terhadap tingkah laku sebelum berkhidmat akan "menjejaskan pelaksanaan berkesan fungsi eksekutifnya dan menjejaskan pemisahan kuasa perlembagaan".
Permohonan itu selanjutnya mempersoalkan sama ada mahkamah mesti menjalankan "siasatan ambang" untuk menolak saman yang dianggap sebagai "penyalahgunaan proses" atau ancaman kepada kepentingan awam, dan sama ada Perkara 5(1) melindungi pemegang jawatan daripada litigasi yang menjejaskan kapasiti tadbir urus mereka.
Walau bagamanapun, ada pihak-pihak tertentu berpendapat tindakan Anwar ini adalah tindakan mendapat imuniti pintu belakang.
Hakikat bahawa Anwar telah memfailkan permohonan yang luar biasa ini sepatutnya membunyikan loceng amaran kepada semua rakyat Malaysia, kerana ia merupakan percubaan pintu belakang untuk memperkenalkan konsep kekebalan undang-undang kepada PM, sebagai ketua badan Eksekutif, dibuat hanya berdasarkan kedudukannya.
Pengkritik dengan cepat mengecam langkah itu sebagai tidak berasas dari segi perlembagaan. Pengarah Lawyers for Liberty Zaid Malek melabelkannya sebagai "karut undang-undang," dengan menyatakan bahawa Perkara 183 menghadkan kekebalan secara jelas kepada Yang di-Pertuan Agong (Raja) dan pemerintah negeri—bukan Perdana Menteri.
Bekas menteri undang-undang Takiyuddin Hassan menekankan bahawa pemberian imuniti sedemikian akan melanggar Perkara 8(1), yang menjamin kesaksamaan di hadapan undang-undang.
Malah penyokong Anwar, seperti setiausaha politik kanan Shamsul Iskandar Akin, bergegas untuk menjelaskan bahawa ini bukan "kekebalan total" tetapi keseimbangan antara keperluan tadbir urus dan hak individu.
Kejatuhan Politik dan Tuduhan Hipokrasi
Batas masa, waktu dan motif menfailkan pertukaran menimbulkan persoalan politik yang mendesak. Difailkan pada 27 Mei 2025 di mahkamah Tinggi beberapa hari selepas Anwar menukar pasukan guamannya (menggantikan Jeffrey Lee dengan Encik Zain, Megat & Murad) dan berlaku lebihkurang dua minggu sebelum tarikh perbicaraan sivil Yusoff Rawther-Anuar Ibrahim yang bermula pada 16 Jun 2025.
Langkah Anwar menukar itu bertepatan dengan persaraan Ketua Hakim Tengku Maimun Tuan Mat pada bulan Julai 2025 yang akan datang. Pengkritik mendakwa ia mengeksploitasi jendela keadilan(justice) menjadi sempit dan mengecil.
Spekulasi bertiup kencang tentang masa dan motif. Mengapa Anwar hanya mencari perlindungan di bawah perlembagaan pada waktu ini atau sekarang?
Adakah ini satu pertaruhan strategik terhadap sistem kehakiman selepas Tun Tengku Maimun bukan lagi Ketua Hakim Negara kerana mencapai umur maksima pada Julai 2025 dalam perkhidmatan kehakiman?
Di bawah Perkara 125(1) Perlembagaan Persekutuan, hakim Mahkamah Persekutuan berkhidmat sehingga mereka mencapai umur 66 tahun, dengan kemungkinan lanjutan enam bulan diperkenankan oleh Yang di-Pertuan Agong.
Anwar seharusnya bertindak sama sepertimana menjulang TS Azam Baki terus disambung satu tahun kontrak Pesuruhjaya SPRM baru-baru ini kerana TS Azam Baki seorang yang “sangat berani memerangi rasuah yang pada Anwar tidak ada tandingnya”.
Apa kurangnya dengan satu-satunya Ketua Hakim Negara wanita, Tun Tengku Maimun Tuan Mat yang diakui mempunyai komitmen teguh menegakkan Kedaulatan Undang-undang dan menjaga kebebasan kehakiman dengan ketegasan dan baik sekali. Sehingga artikel ini ditulis Tun Tengku Maimun masih belum menerima surat sambung kontrak.
Atau adakah ini satu langkah pencegahan untuk mengelakkan soal siasat di mahkamah terbuka kes sivil Yusoff Rawther? Kaitan ini nampak seperti jelas dengan usaha menfailkan rujukan berkaitan imuniti dan persaraan Tun Tengku Maimun.
Pembangkang Hamzah Zainudin mengecam bidaan (penfailan) itu sebagai mengelak akauntabiliti, dengan menyatakan: "Perdana menteri mesti mempertahankan maruahnya sebagai seorang individu, dan lebih penting lagi, maruah jawatannya" dengan menghadapi perbicaraan.
Di peringkat antarabangsa, Anwar menghadapi perbandingan dengan tuntutan imuniti Donald Trump di A.S., dengan bekas sekutu PKR Zaid Ibrahim menyatakan kedua-dua pemimpin memohon perlindungan ditolak oleh mahkamah.
Dalam kes ini di Malaysia, bidaan(penfailan) itu amat berbeza dengan legasi "Reformasi" reformis Anwar. Seperti yang diperhatikan oleh wartawan Amir Al Fateh: "Anwar, lelaki yang pernah dipenjarakan dan dianiaya oleh sistem yang dipimpinnya sekarang, meminta sistem yang sama untuk membungkam suara yang menyeru keadilan".
Yusoff yang ditahan reman sejak 6 Sep 2024(penjara) atas tuduhan dadah dan senjata api—yang didakwanya bermotifkan politik—selanjutnya menyemarakkan persepsi tentang mempersenjataan kuasa negara dalam kes ini.
Selain daripada yang diperkatakan di atas, tindakan baru-baru ini untuk mengangkat Nurul Izzah Anwar sebagai timbalan presiden PKR telah menimbulkan tandatanya. Bukan hanya untuk optik politik dinasti, tetapi juga untuk masa yang sejajar dengan rungutan baharu mengenai kes presiden PKR Anwar Ibrahim yang belum selesai.
Mungkinkah kedudukan strategik ini lebih daripada sekadar promosi upacara? Mungkinkah ia Pelan B PKR, secara senyap-senyap mengakui kemungkinan bahawa Anwar mungkin sekali lagi terjerat dalam pertempuran undang-undang yang boleh menjejaskan kedudukannya?
Kestabilan Kerajaan Gabungan dan Implikasi Tadbir Urus
Kes itu mengancam kerajaan perpaduan Anwar di pelbagai peringkat:
- Amanah Awam (public trust): Hamzah memberi amaran bahawa keadilan yang tidak sama rata akan "menghancurkan kepercayaan orang ramai terhadap kepimpinan dan badan kehakiman," menghalang pelabur asing yang melihat tadbir urus "undang-undang rimba".
- Duluan (precedent) Undang-undang: Jika berjaya, permohonan Anwar boleh melindungi bakal perdana menteri daripada akauntabiliti untuk kelakuan pra-pejabat, mewujudkan duluan "autoritarian".
- Kesepaduan Gabungan: Walaupun sekutu kerajaan menolak kritikan sebagai "naratif politik," pembangkang Perikatan Nasional telah bersatu dalam menuntut campur tangan Peguam Negara(amicus curiae). Kewibawaan moral Anwar—sebagai “gam”(glue) untuk gabungan pelbagai ideologinya—kini menghadapi ujian paling getir.
Persoalan Undang-undang Utama dalam Permintaan Rujukan Mahkamah Persekutuan Anwar
- Adakah PM mempunyai imuniti yang layak untuk tindakan pra-pejabat?
- Adakah saman sivil akan menjejaskan "institusi teras kerajaan"?
- Mestikah mahkamah menjalankan "penyiasatan ambang" untuk saman terhadap PM?
- Adakah litigasi menjejaskan kesaksamaan di bawah Perkara 8(1)?
Kesimpulan: Keadilan lwn Fungsi Eksekutif
Ketika dan sementara Mahkamah Tinggi memutuskan pada 3 Jun sama ada untuk merujuk soalan Anwar ke Mahkamah Persekutuan, Malaysia menghadapi momen penting dalam penegakan undang-undang.
Pasukan Anwar merangka ini sebagai menjaga tadbir urus daripada "litigasi yang menyulitkan", tetapi ketegangan yang mendasari menyebabkan kecekapan eksekutif berbanding akauntabiliti demokrasi.
Dengan dakwaan Yusoff belum diuji di mahkamah dan tuntutan balas Anwar belum selesai, keputusannya sama ada akan mengukuhkan prinsip kesaksamaan perlembagaan Malaysia—atau mewujudkan tahap baru impuniti undang-undang untuk pemimpinnya yang paling berkuasa.
Walau apa pun, legasi Anwar sebagai seorang reformis kini bergantung pada paradoks: orang yang memerangi dan menentang sistem itu, kini mencari perlindungannya.
Kisah ini bukan hanya mengenai teknikal undang-undang atau strategi politik. Ia mengenai jiwa moral sebuah gerakan “reformasi” yang menjanjikan akauntabiliti, ketelusan dan kedaulatan undang-undang.
Seperti yang diperingatkan oleh Asia Times dengan tegas: "Negara yang tidak dapat menyelesaikan krisisnya sendiri secara telus tidak boleh mengajar orang lain tentang keadilan".
Tahanazar al-Qadree (edzar1962@gmail.com) adalah seorang penulis dalam program Newswav Creator, di mana anda boleh berkongsi cerita, meluahkan pandangan anda, atau menjadi wartawan rakyat dan pada masa yang sama mengewangkan kandungan anda & menjangkau jutaan pengguna di Newswav. Log masuk ke creator.newswav.com dan daftar sebagai Newswav Creator sekarang!
Kandungan Pengguna (“User Content” seperti yang ditakrifkan pada Syarat Penggunaan Newswav) di atas termasuk pandangan yang dinyatakan dan media (gambar, video, petikan dan lain-lain) dimuatnaik & diterbitkan oleh pengarang. Newswav adalah platform pengagregatan yang semata-matanya mengehoskan kandungan. Sekiranya anda mempunyai sebarang pertanyaan tentang kandungan karya, hak cipta atau isu lain, sila hubungi creator@newswav.com.
