johardy06/11/2026 - 09:10 Oleh JOHARDY IBRAHIM editor@dagangnews.com Sarawak merancang satu daripada projek transformasi ekonomi paling bercita-cita tinggi menerusi pembangunan Aerotropolis Tanjung Embang yang menggabungkan lapangan terbang antarabangsa baharu, pelabuhan laut dalam, infrastruktur tenaga, kawasan perindustrian dan pembangunan kediaman dalam satu koridor ekonomi bersepadu.
Pembangunan yang meliputi kira-kira 8,993.77 hektar (22,224 ekar) itu dijangka menjadi pemangkin kepada pelaburan bernilai sekitar RM100 bilion dalam tempoh beberapa tahun akan datang.
Terletak di timur laut Kuching, projek berkenaan bertujuan menjadikan bahagian barat Sarawak sebagai pusat serantau bagi penerbangan, perdagangan maritim, logistik, tenaga dan pembangunan perindustrian.
Berikut ialah 20 soalan dan jawapan utama mengenai projek tersebut berdasarkan Pelan Kawasan Khas Tanjung Embang serta kenyataan pegawai kerajaan Sarawak:
1. Apakah Aerotropolis Tanjung Embang?
Aerotropolis Tanjung Embang ialah cadangan pembangunan ekonomi bersepadu yang berteraskan Lapangan Terbang Antarabangsa Kuching Baharu (NKIA).
Berbeza daripada projek lapangan terbang konvensional, pembangunan ini menggabungkan infrastruktur penerbangan dengan pelabuhan laut dalam, kawasan perindustrian, kemudahan tenaga, pusat logistik, pembangunan komersial, kawasan kediaman dan rangkaian pengangkutan.
Pihak Berkuasa Perancangan Sarawak meluluskan Pelan Kawasan Khas Tanjung Embang pada 26 Ogos 2026.
Pembangunan tersebut bertujuan mewujudkan daerah ekonomi baharu yang memberi perkhidmatan kepada Kuching, Samarahan dan kawasan selatan Sarawak secara lebih meluas.
2. Berapakah nilai pelaburan yang berpotensi dijana?
Menurut anggaran yang dipetik daripada kerajaan Sarawak, gabungan infrastruktur dan pembangunan berkaitan berpotensi menjana pelaburan sekitar RM100 bilion dalam tempoh beberapa tahun akan datang.
Angka tersebut menggambarkan potensi skala pelaburan yang berkaitan dengan pembangunan berkenaan, bukannya bajet pembinaan yang disahkan atau jumlah pelaburan yang sudah dimuktamadkan.
Premier Sarawak, Datuk Patinggi Tan Sri Abang Johari Tun Openg berkata, kerajaan akan menyediakan infrastruktur asas manakala pelabur swasta dijangka melaksanakan sebahagian besar pembangunan perindustrian.
3. Mengapakah Tanjung Embang dipilih berbanding Matang?
Lokasi tersebut dipilih selepas penilaian teknikal dan penerbangan dijalankan.
Matang sebelum ini pernah dipertimbangkan sebagai tapak lapangan terbang baharu, namun kajian mengenal pasti beberapa kerumitan berikutan kedudukannya yang berhampiran ruang udara Indonesia di Kalimantan.
Menurut pegawai kerajaan Sarawak, Tanjung Embang menawarkan fleksibiliti lebih besar untuk mewujudkan laluan ketibaan dan pelepasan pesawat dalam ruang udara kedaulatan Malaysia.
Kedudukannya di kawasan pesisir pantai turut menyediakan keluasan tanah dan akses terus ke laut bagi membolehkan pembangunan kemudahan penerbangan serta maritim dirancang secara bersepadu.
4. Berapa luaskah kawasan pembangunan tersebut?
Pelan yang diluluskan meliputi kira-kira 8,994 hektar, dengan hampir satu perempat daripadanya diperuntukkan bagi pembangunan lapangan terbang.
Baki kawasan menempatkan pembangunan perindustrian, kediaman, komersial dan bercampur, selain kawasan hijau serta infrastruktur sokongan.
Pembahagian guna tanah itu mencerminkan hasrat kerajaan untuk mewujudkan sebuah daerah ekonomi yang berfungsi sepenuhnya dan bukannya sekadar lapangan terbang yang dikelilingi tanah belum dibangunkan.
5. Berapakah kapasiti yang dirancang bagi Lapangan Terbang Antarabangsa Kuching Baharu?
Lapangan terbang itu dirancang untuk mengendalikan 15 juta penumpang setahun pada peringkat awal, dengan kapasiti berpotensi ditingkatkan kepada 60 juta penumpang apabila permintaan bertambah.
Abang Johari menjadikan Lapangan Terbang Antarabangsa Hamad di Doha sebagai antara contoh rujukan dari segi teknologi, kecekapan operasi dan kemudahan.
Pembangunan tersebut turut dijangka merangkumi kawasan khusus kargo udara, kemudahan penyelenggaraan, pembaikan dan baik pulih pesawat (MRO), perluasan kawasan parkir pesawat serta infrastruktur landasan.
6. Apakah yang akan berlaku kepada Lapangan Terbang Antarabangsa Kuching sedia ada?
Menurut Menteri Pelancongan, Industri Kreatif dan Seni Persembahan Sarawak, Dato Sri Abdul Karim Rahman Hamzah, Lapangan Terbang Antarabangsa Kuching sedia ada dijangka ditukar fungsinya menjadi lapangan terbang domestik.
NKIA di Tanjung Embang pula akan menjadi pintu masuk utama penerbangan antarabangsa Sarawak.
Sambungan Sistem Transit Aliran Autonomi (ART) turut dicadangkan antara kedua-dua lapangan terbang bagi memudahkan pemindahan penumpang.
7. Mengapakah Sarawak memerlukan pelabuhan laut dalam baharu?
Pelabuhan yang dicadangkan bertujuan mengatasi kekangan Sungai Sarawak yang cetek sehingga mengehadkan kemasukan kapal perdagangan bersaiz besar.
Abang Johari berkata, pelabuhan baharu itu akan terletak kira-kira 20 kilometer dari pesisir pantai, di kawasan perairan dengan kedalaman antara 13 hingga 16 meter.
Kemudahan tersebut direka untuk menerima kapal lebih besar, termasuk kapal pengangkut gas asli cecair (LNG), serta menyokong aktiviti maritim berkaitan tenaga.
Reka bentuk pelabuhan itu sebahagiannya mengambil contoh Pelabuhan Kobe di Jepun.
Pelabuhan tersebut dijangka memberi tumpuan utama kepada kargo minyak dan gas, dengan pengendalian kargo kering secara terhad serta perkhidmatan sokongan maritim.
8. Bilakah pelabuhan laut dalam dijangka mula beroperasi?
Fasa pertama disasarkan memulakan operasi pada 2032, menurut Timbalan Menteri Infrastruktur dan Pembangunan Pelabuhan Sarawak, Datuk Majang Renggi.
Projek itu dibangunkan dengan kerjasama Petroleum Sarawak Berhad (PETROS).
Ia akan merangkumi kemudahan pelabuhan laut dalam dan terminal gas sebagai sebahagian daripada pembangunan tenaga serta logistik yang lebih luas.
Tahun 2032 merupakan sasaran operasi dan bukannya tarikh pentauliahan yang telah dimuktamadkan.
9. Apakah peranan PETROS dalam pembangunan ini?
PETROS terlibat dalam pembangunan cadangan pelabuhan laut dalam dan terminal gas.
Kemudahan tersebut bertujuan menyokong Hab Rendah Karbon Kuching (KLCH), yang menjadi sebahagian daripada Pelan Hala Tuju Gas Sarawak.
Pelan hala tuju itu mengenal pasti Kuching, Bintulu, Samalaju dan Miri sebagai hab gas utama.
Kemudahan di Tanjung Embang dijangka menyokong pembangunan perindustrian dan memperluas keupayaan negeri menarik pelaburan dalam industri hiliran berasaskan gas.
10. Berapakah kapasiti bekalan elektrik yang dirancang?
Abang Johari telah mengarahkan Sarawak Energy membangunkan dua turbin gas berkapasiti 500 megawatt setiap satu bagi menyokong aktiviti perindustrian masa depan di kawasan tersebut.
Gabungan kapasiti yang dicadangkan sebanyak satu gigawatt itu bertujuan menyediakan bekalan elektrik kepada industri yang beroperasi dalam koridor ekonomi berkenaan.
Infrastruktur tenaga tersebut menjadi sebahagian daripada strategi lebih luas untuk menarik pelaburan industri yang memerlukan bekalan elektrik besar dan boleh dipercayai.
11. Adakah institusi kewangan antarabangsa akan membiayai projek ini?
Abang Johari mendedahkan pada Julai 2026 bahawa Bank Pembangunan Asia (ADB) akan bekerjasama dengan Sarawak dalam penyediaan pembiayaan hijau bagi pembangunan Tanjung Embang.
Beliau turut merujuk kepada keyakinan yang ditunjukkan oleh institusi termasuk Bank Pelaburan Infrastruktur Asia (AIIB) dan institusi kewangan Jepun terhadap hala tuju pembangunan ekonomi Sarawak.
Bagaimanapun, kenyataan yang dilaporkan tidak menyatakan jumlah pembiayaan yang dimuktamadkan, perjanjian pinjaman yang ditandatangani atau jadual pengeluaran dana bagi pembangunan aerotropolis tersebut.
Projek berkenaan juga dijangka memperkukuh hubungan ekonomi dengan Jepun dan Korea Selatan, khususnya dalam sektor tenaga dan pembangunan perindustrian.
12. Bagaimanakah Tanjung Embang akan dihubungkan dengan Kuching dan Samarahan?
Infrastruktur jalan raya akan menjadi komponen utama pembangunan tersebut.
Jalan Utama Kedua Kuching–Samarahan, termasuk sambungan yang melibatkan Jambatan Batang Sejingkat, Jambatan Batang Samarahan dan Kampung Tanjung Bako, bertujuan menyediakan akses ke lapangan terbang serta pelabuhan.
Pelan Kawasan Khas memberi keutamaan kepada jaringan jalan raya sepanjang tempoh pembangunan awal dari 2027 hingga 2030.
Cadangan untuk melanjutkan rangkaian ART Kuching ke Tanjung Embang turut dibincangkan.
Rangkaian pengangkutan tersebut bertujuan menyokong pergerakan penumpang, logistik perindustrian dan akses antara kawasan pembangunan dengan komuniti sekitarnya.
13. Bilakah pembinaan Aerotropolis Tanjung Embang akan bermula?
Pelan Kawasan Khas menggariskan program pelaksanaan secara berfasa.
Pembangunan tersebut dijangka dilaksanakan secara berperingkat sepanjang beberapa dekad dan bukannya disiapkan sebagai satu projek pembinaan tunggal.
14. Adakah kampung dan pemilik tanah tempatan akan terjejas?
Ya. Tapak lapangan terbang yang dicadangkan merangkumi kawasan termasuk Kampung Beliong, Kampung Beradek, Kampung Tiang Api dan Kampung Sungai Tanju.
Proses pengambilan tanah sedang dilaksanakan dengan notis dikeluarkan mengikut Seksyen 47 dan 48 Kanun Tanah Sarawak.
Urusan pampasan juga sedang disediakan bagi pemilik tanah yang terjejas.
Pelan Kawasan Khas turut mengenal pasti kawasan seluas kira-kira 493.4 hektar (1,219 ekar) di Asajaya sebagai kawasan penempatan semula yang ditetapkan.
Oleh itu, pembangunan berkenaan bukan sahaja melibatkan pembinaan infrastruktur, malah merangkumi perancangan komuniti, pengambilan tanah dan urusan penempatan semula.
15. Apakah langkah perlindungan alam sekitar yang dirancang?
Pelan Kawasan Khas memperuntukkan lebih 1,042 hektar untuk kawasan hijau dan zon penampan.
Pengarah Jabatan Hutan Sarawak, Datu Hamden Mohammad berkata, kawasan projek itu kebanyakannya terletak di sepanjang sungai dan pesisir pantai, dengan kepadatan pokok bakau yang agak rendah berbanding ekosistem bakau utama di kawasan lain di Sarawak.
Beliau turut menyatakan bahawa pembangunan tersebut dijangka tidak menjejaskan liputan hutan keseluruhan negeri secara ketara, yang dianggarkan sekitar 62%.
Bagaimanapun, skala pembangunan itu menjadikan pengurusan alam sekitar, penggunaan tanah dan kesan terhadap komuniti sedia ada sebagai antara pertimbangan penting dalam pelaksanaannya.
16. Apakah peluang ekonomi yang boleh diwujudkan melalui pembangunan aerotropolis?
Pembangunan yang dicadangkan merangkumi beberapa bidang aktiviti ekonomi berpotensi, termasuk perkhidmatan penerbangan, kargo udara, logistik maritim, operasi pelabuhan, industri berkaitan gas, pembuatan, hartanah komersial dan perkhidmatan sokongan.
Kemudahan MRO yang dirancang di lapangan terbang itu juga berpotensi mewujudkan peluang dalam industri perkhidmatan penerbangan.
Pendekatan kerajaan adalah menyediakan infrastruktur yang mampu menarik pelaburan swasta ke dalam aktiviti berkenaan.
Bagaimanapun, jumlah sebenar pekerjaan, perniagaan dan pelaburan perindustrian yang diwujudkan akan bergantung kepada pelaksanaan setiap projek serta penyertaan pelabur.
17. Apakah kebimbangan yang dibangkitkan oleh penduduk tempatan?
Penduduk dan orang awam yang ditemu bual DayakDaily menyatakan keyakinan terhadap peluang pekerjaan dan perniagaan, namun turut membangkitkan beberapa kebimbangan.
Antaranya ialah kesesakan lalu lintas, kesan pembinaan terhadap alam sekitar, akses ke lapangan terbang baharu, pencemaran bunyi dan gangguan terhadap komuniti sedia ada.
Eksekutif akaun dan kewangan, Carlos Gobil membangkitkan kebimbangan mengenai kemungkinan kesesakan lalu lintas semakin buruk di Kota Samarahan.
Pentadbir, Steward Panggai pula menekankan kemungkinan peningkatan kesesakan dan bunyi bising, manakala jurutera bersekutu, Javdensus Johari menyuarakan kebimbangan terhadap perubahan cara hidup masyarakat luar bandar.
Responden lain menekankan kepentingan pengangkutan awam yang boleh dipercayai serta jaringan jalan raya yang lebih baik.
18. Bagaimanakah Tanjung Embang boleh mengubah landskap ekonomi Sarawak?
Aktiviti perindustrian utama Sarawak sejak sekian lama tertumpu di kawasan seperti Bintulu dan Samalaju, khususnya dalam industri LNG, pembuatan berat dan industri berintensifkan tenaga.
Tanjung Embang bertujuan mewujudkan koridor pertumbuhan ekonomi pelengkap di bahagian barat Sarawak, yang berteraskan kawasan Greater Kuching, Samarahan dan Serian.
Penggabungan lapangan terbang antarabangsa, pelabuhan laut dalam, infrastruktur gas, kawasan perindustrian dan rangkaian pengangkutan dirancang untuk membuka peluang baharu dalam pelaburan serta perdagangan.
Sumbangan ekonomi jangka panjang projek tersebut akan bergantung kepada keupayaannya menarik perniagaan, aktiviti perindustrian, pengendali logistik dan tenaga kerja mahir.
19. Mengapakah Sarawak merancang projek sebesar ini walaupun jumlah penduduknya agak kecil?
Abang Johari berulang kali menjelaskan bahawa perancangan infrastruktur Sarawak bertujuan memenuhi keperluan pasaran serantau dan bukannya terhad kepada penduduk negeri itu sahaja.
Pada majlis makan malam ulang tahun ke-65 Lembaga Pelabuhan Kuching pada 15 Mei 2026, beliau menekankan kedudukan geografi Sarawak dalam ASEAN.
Menurut beliau, Sarawak perlu merancang untuk mengakses pasaran ASEAN yang mempunyai kira-kira 700 juta penduduk dan bukannya mengehadkan cita-cita pembangunannya kepada penduduk negeri itu yang berjumlah sekitar 2.8 juta orang.
Perspektif serantau tersebut menjadi asas kepada skala pembangunan lapangan terbang, pelabuhan dan kawasan perindustrian yang dicadangkan.
20. Apakah yang akan menentukan kejayaan Aerotropolis Tanjung Embang?
Pelan Kawasan Khas menetapkan kerangka fizikal dan pembangunan, namun hasil ekonomi projek tersebut akan bergantung kepada beberapa faktor.
Antaranya termasuk penyiapan infrastruktur mengikut jadual, ketersediaan pembiayaan, pelaburan sektor swasta, permintaan industri, jaringan pengangkutan serta pengurusan kesan terhadap alam sekitar dan komuniti.
Lapangan terbang dan pelabuhan laut dalam dirancang menjadi pintu masuk antarabangsa utama, manakala hab tenaga serta kawasan perindustrian akan menyokong aktiviti ekonomi di sekitarnya.
Buat masa ini, Tanjung Embang kekal sebagai program pembangunan jangka panjang yang dijadualkan dilaksanakan secara berfasa.
Matlamat yang digariskan adalah untuk menjadikan bahagian barat Sarawak sebagai hab serantau bagi penerbangan, perdagangan maritim, logistik, tenaga dan perindustrian sepanjang beberapa dekad akan datang. - DagangNews.com
