ADA yang bertanya sinis “Apa agenda Samsuri terhadap orang Melayu?” sehubungan dengan penganjuran program Himpunan Alam Melayu 2026 dan Ijtima’ Antarabangsa Perpaduan Ummah oleh Kerajaan Terengganu dari 2 ke 4 April ini.
Pertanyaan ini sebenarnya lahir daripada satu tanggapan bahawa Himpunan Alam Melayu 2026 hanyalah sebuah program politik atau sekadar himpunan besar-besaran yang dipenuhi slogan perpaduan tanpa isi yang nyata.
Namun, jika diteliti secara mendalam kenyataan Menteri Besar Terengganu, Datuk Seri Dr. Ahmad Samsuri Mokhtar, serta keseluruhan pengisian program Himpunan Alam Melayu 2026, jelas bahawa agenda yang dibawa jauh lebih besar daripada kepentingan politik.
Samsuri sedang mengangkat satu persoalan besar yang semakin lama semakin dilupakan, iaitu apakah yang tinggal pada orang Melayu jika mereka kehilangan ilmu, bahasa, keyakinan, jaringan antarabangsa dan keupayaan memimpin?
Dalam dunia yang semakin dipengaruhi globalisasi, persaingan ekonomi dan perubahan budaya, orang Melayu hari ini berdepan cabaran yang jauh lebih kompleks daripada sekadar soal siapa memerintah. Cabaran sebenar ialah sama ada bangsa Melayu masih mempunyai kekuatan untuk menjadi bangsa yang dihormati, mampu berdikari dan relevan dalam dunia moden.
Justeru, apabila Samsuri menyebut tentang usaha “mengembalikan kegemilangan tamadun Islam dan Alam Melayu”, beliau sebenarnya sedang membawa satu agenda pembinaan semula, bukannya nostalgia kosong terhadap masa silam.
Agenda Pertama: Mengembalikan Islam sebagai asas kehidupan Melayu
Perkara pertama yang ditegaskan oleh Samsuri ialah hubungan antara Islam dan identiti Melayu perlu diperkukuh secara substantif, bukan sekadar simbolik.
Ini bermaksud, Islam tidak boleh hanya hadir dalam bentuk slogan, pakaian atau upacara semata-mata. Dalam sejarah Alam Melayu, Islam pernah menjadi asas kepada pentadbiran, perdagangan, pendidikan, undang-undang dan budaya.
Kesultanan Melayu Melaka, Aceh, Pattani dan Terengganu sendiri berkembang bukan sekadar kerana kekuatan ketenteraan, tetapi kerana mereka mempunyai sistem nilai yang jelas dan berpaksikan Islam.
Apa yang dibimbangkan oleh Samsuri ialah apabila orang Melayu hari ini semakin melihat Islam hanya sebagai identiti luaran, sedangkan nilai-nilai seperti integriti, keadilan, amanah, ilmu dan tanggungjawab semakin terhakis.
Sebab itu beliau menegaskan bahawa prinsip Islam perlu diterjemahkan dalam dasar awam, pengurusan ekonomi, pembangunan masyarakat dan pentadbiran. Orang Melayu tidak akan bangkit hanya dengan melaungkan slogan perpaduan jika mereka gagal membina masyarakat yang berakhlak, berintegriti dan mempunyai arah tuju.
Himpunan Alam Melayu 2026 jelas membawa semangat tersebut. Program itu bukan sekadar dipenuhi pidato politik, tetapi turut mengandungi forum ilmu, syarahan tokoh, tausiyah ulama, wacana pemikiran dan perbincangan tentang masa depan umat.
Agenda Kedua: Membangunkan semula budaya ilmu
Jika benar ada yang mahu mengetahui agenda Samsuri terhadap orang Melayu, jawapan paling penting mungkin terletak pada perkara kedua yang beliau nyatakan, iaitu pembaharuan pendidikan dan tradisi keilmuan.
Beliau mengingatkan bahawa Alam Melayu suatu ketika dahulu pernah melahirkan ulama, ilmuwan, ahli bahasa, ahli pelayaran dan pusat pengajian yang dihormati di dunia Islam. Orang Melayu pernah menjadi bangsa yang membaca, menulis, berfikir dan berhubung dengan dunia luar.
Namun hari ini, terlalu ramai yang lebih selesa dengan budaya sensasi, politik permusuhan dan perdebatan dangkal berbanding budaya ilmu.
Sebab itu, program Himpunan Alam Melayu 2026 dirangka bukan sebagai pesta semata-mata, tetapi sebagai medan menghimpunkan sarjana, ulama dan tokoh serantau.
Kehadiran tokoh dari Aceh, Pattani, Brunei, Singapura, Vietnam, Sri Lanka dan Iran menunjukkan bahawa program ini mahu membuka semula ruang pemikiran yang lebih luas.
Sesi seperti Wacana Alam Melayu dan Ketamadunan Islam, forum bersama ilmuwan serantau, meja bulat ulama dan akademia serta syarahan kepimpinan antarabangsa membuktikan bahawa agenda sebenar Samsuri ialah membina semula kekuatan intelektual orang Melayu.
Beliau memahami bahawa orang Melayu tidak akan mampu bersaing hanya dengan semangat atau nostalgia. Mereka perlu kembali menguasai ilmu moden, teknologi, penyelidikan, ekonomi dan pemikiran strategik.
Agenda Ketiga: Menyatukan orang Melayu melangkaui politik parti
Ramai yang melihat Himpunan Alam Melayu 2026 hanya dari sudut politik kerana program itu melibatkan tokoh-tokoh tertentu. Tetapi hakikatnya mesej yang cuba dibawa oleh Samsuri jauh lebih besar daripada sempadan parti.
Beliau sendiri menyebut bahawa dunia Melayu perlu kembali membina “jaringan global” dan memperkukuh perpaduan sesama umat. Jemputan yang diberikan kepada pelbagai parti Melayu termasuk Pas, UMNO, Bersatu, Pejuang dan Berjasa menunjukkan bahawa terdapat usaha untuk membuka ruang pertemuan dan dialog.
Dalam keadaan politik Melayu hari ini semakin berpecah kepada pelbagai parti dan kelompok, persoalan yang lebih penting bukan siapa hadir atau siapa tidak hadir.
Persoalan yang lebih besar ialah adakah orang Melayu masih mampu duduk semeja dan berbincang tentang masa depan mereka?
Apa yang dibawa oleh Samsuri ialah idea bahawa perpaduan Melayu tidak boleh dibina semata-mata atas kebencian terhadap lawan politik, tetapi perlu diasaskan kepada beberapa kepentingan bersama, iaitu Islam, bahasa, budaya, pendidikan, ekonomi dan kepentingan masa depan generasi muda.
Justeru, adalah tidak adil untuk menuduh program ini sekadar alat politik. Jika benar ia hanya program politik, sudah tentu pengisiannya hanya ceramah dan slogan.
Sebaliknya, program ini turut merangkumi bicara wanita, aktiviti belia, permainan tradisional, pameran sejarah, persembahan budaya, wacana ilmiah dan perbincangan dasar.
Agenda Keempat: Mengangkat bahasa Melayu dan jati diri
Satu lagi perkara penting yang disebut oleh Samsuri ialah peranan Bahasa Melayu sebagai bahasa ilmu dan perpaduan. Ini merupakan isu yang semakin kritikal pada hari ini.
Orang Melayu semakin berbangga menggunakan bahasa asing, tetapi dalam masa yang sama semakin lemah untuk menulis, berhujah dan berfikir dalam bahasa sendiri.
Samsuri mengingatkan bahawa bahasa bukan sekadar alat komunikasi. Bahasa menentukan cara fikir, identiti dan keupayaan sesuatu bangsa membina tamadun.
Bangsa yang bergantung sepenuhnya kepada bahasa luar akhirnya akan bergantung juga kepada cara fikir luar. Mereka mungkin mampu menjadi pengguna, tetapi sukar menjadi pencipta, pemimpin atau penggubal idea.
Sebab itulah Himpunan Alam Melayu 2026 tidak hanya menampilkan unsur agama, tetapi juga kebudayaan dan warisan. Pameran sejarah, persembahan silat, permainan tradisional, dikir barat, nasyid, pidato tokoh Melayu serantau dan penyertaan masyarakat dari seluruh Nusantara merupakan usaha untuk menghidupkan semula keyakinan terhadap jati diri sendiri.
Dalam era di mana ramai anak muda semakin jauh daripada akar budaya mereka, usaha sebegini amat penting. Orang Melayu tidak boleh menjadi bangsa yang malu dengan sejarah, bahasa dan warisan mereka sendiri.
Agenda Kelima: Membina Melayu yang matang dan realistik
Samsuri juga mengingatkan bahawa usaha membina semula orang Melayu mesti dilakukan dengan kematangan. Beliau menolak dua sikap ekstrem, iaitu terlalu keras sehingga menolak realiti semasa atau terlalu longgar sehingga hilang prinsip.
Ini menunjukkan bahawa agenda beliau bukanlah untuk membawa orang Melayu ke arah pemikiran sempit atau fanatik. Sebaliknya, beliau mahu membentuk satu generasi Melayu-Islam yang mampu berdepan cabaran moden dengan keyakinan dan kebijaksanaan.
Orang Melayu hari ini berhadapan dengan pelbagai isu, dari kos sara hidup, peluang pekerjaan, pendidikan, perubahan budaya, pengaruh media sosial ke persaingan ekonomi hinggalah ke tekanan global.
Mereka memerlukan kepimpinan yang bukan sekadar pandai berpidato, tetapi mampu membina institusi, memperkukuh pendidikan, meningkatkan ekonomi dan mengembalikan keyakinan masyarakat.
Dalam konteks ini, kenyataan Samsuri bahawa semua usaha ini memerlukan “kesungguhan, kekuatan institusi dan keazaman politik” sangat penting. Ia menunjukkan bahawa beliau sedar kebangkitan Melayu tidak boleh dicapai melalui retorik sehari dua. Ia memerlukan dasar, institusi, pendidikan dan kerjasama yang berterusan.
Himpunan Alam Melayu 2026 simbol kebangkitan Melayu
Jika diteliti pengisian program Himpunan Alam Melayu 2026 tersebut, ia sebenarnya cuba meletakkan asas kepada satu gerakan pemikiran dan perpaduan yang lebih besar. Ia cuba menghubungkan ulama dengan akademia, wanita dengan belia, budaya dengan dasar, sejarah dengan masa depan serta rakyat biasa dengan tokoh-tokoh serantau.
Bahkan, kehadiran tokoh dari pelbagai negara Melayu-Islam menunjukkan bahawa agenda yang dibawa bukan sekadar untuk Terengganu atau Malaysia semata-mata tetapi untuk menghidupkan semula kesedaran bahawa Alam Melayu masih mempunyai kekuatan tamadun yang besar jika mereka bersatu.
Maka, apabila ada yang bertanya “Apa agenda Samsuri terhadap orang Melayu?” Jawapannya bukanlah agenda politik sempit, bukan agenda permusuhan dan bukan agenda untuk menonjolkan satu pihak semata-mata.
Agenda beliau ialah membina semula orang Melayu melalui lima asas utama, iaitu memperkukuh Islam, menghidupkan budaya ilmu, menyatukan masyarakat melangkaui parti, mengangkat Bahasa Melayu dan membentuk generasi yang matang serta mampu menghadapi cabaran semasa.
Sama ada orang bersetuju atau tidak dengan pendekatan beliau, satu perkara yang tidak boleh dinafikan ialah Samsuri sekurang-kurangnya sedang mengemukakan satu gagasan yang lebih besar daripada sekadar perebutan kuasa.
*** Prof. Madya Dr. Wan Mat Sulaiman ialah Ketua Eksekutif Kolej Al-Quran Terengganu