Kota Kinabalu: Bekas Ketua Hakim Negara Tun Richard Malanjum (gambar) berkata beliau tidak menjangka Sabah seperti Sarawak akan menyerahkan kawalan imigresen dalaman yang diberikan kepadanya di bawah Perjanjian Malaysia 1963 (MA63).
“Saya menyedari bantahan yang timbul,” katanya pada majlis pelancaran buku Citizen In Crisis: The Ripple Effect of the Undocumented Migrants in Sabah di Perpustakaan Negeri, baru-baru ini.
Ramai rakyat Malaysia dari Semenanjung termasuk aktivis dan ahli politik pernah dihalang daripada memasuki Kuching dan Kota Kinabalu oleh pegawai imigresen tanpa perlu alasan rasmi diberikan.
Peguam dari luar Sabah dan Sarawak juga tidak mempunyai hak untuk beramal di mahkamah di Sabah dan Sarawak di bawah Perkara 161B melainkan mereka memohon lesen daripada Mahkamah Tinggi Sabah dan Sarawak. Walaupun telah memperoleh lesen, mereka masih perlu memohon permit kerja daripada Jabatan Imigresen negeri masing-masing.
“Kebebasan bergerak di bawah Perkara 9 Perlembagaan Persekutuan mempunyai kesan dua hala dan autonomi imigresen Sabah di bawah Bahagian VII Akta Imigresen adalah sesuatu yang kita, rakyat Sabah, tidak akan serahkan,” kata Malanjum, mengulangi pendirian bekas Ketua Menteri Sarawak Allahyarham Tun Abdul Taib Mahmud yang pernah berkata bahawa kerajaan negeri mahu bersikap terbuka terhadap kemasukan orang ke negeri itu tetapi menyedari implikasi keselamatan.
Taib, yang kemudiannya menjadi Yang di-Pertua Negeri, secara khusus merujuk kepada masalah yang dihadapi Sabah akibat kemasukan mendadak pendatang dari negara jiran terutama selepas Parti Bersatu Sabah (PBS) menarik diri daripada gabungan pemerintah Persekutuan ketika itu pada 1990.
Justeru itu, Taib menegaskan syarat imigresen yang mewajibkan rakyat bukan Sarawak menunjukkan dokumen pengenalan diri ketika memasuki negeri itu akan kekal kerana ia demi kepentingan Sarawak.
Taib berkata dasar itu diterima pakai ketika pembentukan Malaysia dan tiada Ketua Menteri Sarawak mempunyai mandat untuk mengubahnya.
“Kita tidak menentang kemasukan bebas orang ke negeri ini. Cuma kita tidak mahu keadaan yang tidak dapat kita tangani pada masa depan,” kata Taib ketika itu.
Kedua-dua negeri di Borneo diberikan hak imigresen khas sebagai antara perlindungan yang dipersetujui bagi membentuk Malaysia dengan penyertaan Singapura, Sarawak dan Borneo Utara British (Sabah).
Malanjum berkata demikian ketika melancarkan buku tulisan bekas Pegawai Khasnya Dr Melissa Chia yang kini berkhidmat sebagai Hakim Mahkamah Sesyen di Labuan.
Malanjum berkata setiap cadangan untuk menangani masalah besar golongan tanpa kerakyatan di Sabah yang berpotensi menyelesaikan isu itu pernah dikemukakan tetapi kemudiannya ditinggalkan.
“Terbitkan Kad Warga Asing. (Kemudian) keluarkan Pas Sementara Sabah kepada setiap pendatang supaya sekurang-kurangnya kita tahu siapa yang berada di sini. (Kemudian) tarik balik kad pengenalan yang dikeluarkan secara tidak wajar.
“(Kemudian) keluarkan kad pengenalan Sabah yang berbeza. Setiap satu daripada cadangan ini diumumkan, dibincangkan dan kemudiannya digugurkan secara senyap. Bukan kerana ia tidak boleh dilaksanakan tetapi kerana masalah yang sudah diselesaikan tidak boleh dijadikan bahan kempen,” kata Malanjum.
“Setiap sekolah yang sesak, setiap klinik yang kekurangan ubat, setiap perkampungan air tanpa kemudahan sanitasi, setiap katil hospital yang diduduki pesakit tanpa dokumen dan tanpa pihak yang membayar, merupakan kos yang ditanggung pembayar cukai Sabah untuk masalah yang tidak mereka wujudkan.
“Banci 2010 merekodkan hampir 900,000 bukan warganegara di negeri ini iaitu lebih satu perempat daripada jumlah penduduk dan setiap pemerhati serius menganggap angka itu kurang daripada jumlah sebenar. Tiada pelan pembangunan boleh berjaya apabila jumlah asas penduduk tidak diketahui,” kata Malanjum.
