APA akan berlaku jika sesuatu yang serius menimpa Kumpulan Wang Simpanan Pekerja (KWSP)?
Bagi jutaan rakyat Malaysia, kemungkinan itu hampir tidak dapat dibayangkan. Simpanan KWSP ialah wang yang bakal digunakan untuk meneruskan kehidupan selepas bersara — membayar makanan, tempat tinggal, rawatan kesihatan dan menjalani hari tua dengan bermaruah.
Jika keyakinan terhadap KWSP tergugat dengan serius, kesannya bukan sahaja dirasai oleh pencarum, malah boleh merebak kepada pasaran kewangan, ekonomi dan akhirnya kedudukan kewangan kerajaan.
Tiada petunjuk bahawa KWSP kini berdepan masalah. Sebaliknya, kedudukan kewangannya kekal kukuh. Jumlah aset pelaburannya mencecah RM1.44 trilion setakat 31 Mac 2026, dengan 36 peratus dilaburkan di luar negara. KWSP mempunyai 18.3 juta ahli, termasuk 10.8 juta ahli aktif. Bagi 2025, ia mengumumkan dividen 6.15 peratus dengan jumlah agihan RM79.6 bilion.
Namun, saiz KWSP yang begitu besar bermakna kekukuhannya tidak boleh dibiarkan bergantung kepada nasib, apatah lagi terdedah kepada percaturan politik.
Pengalaman Lembaga Tabung Haji (TH) menunjukkan bahawa institusi yang diwujudkan untuk tujuan sosial dan menjaga kepentingan rakyat tetap memerlukan pengawasan yang kukuh, berterusan dan bebas daripada pengaruh politik.
Dalam sebuah institusi yang selama ini dipercayai sekalipun, kelemahan tadbir urus, keputusan pelaburan yang bermasalah dan penyelewengan dalam pelaporan kewangan boleh terkumpul bertahun-tahun sebelum kesannya terbongkar.
SATU BADAN PENGAWAL SELIA
Justeru, apakah penyelesaiannya?
Bekas Gabenor Bank Negara Malaysia (BNM) Tan Sri Muhammad Ibrahim berpendapat Malaysia perlu menubuhkan satu badan khusus untuk mengawasi institusi kewangan bukan bank (NBFI) terbesar negara.
Cadangan itu akan meletakkan KWSP, Permodalan Nasional Bhd (PNB), Kumpulan Wang Persaraan (Diperbadankan) (KWAP), Lembaga Tabung Angkatan Tentera (LTAT) dan TH di bawah satu payung pengawasan. Kesemua institusi itu mengurus aset melebihi RM2 trilion.
Menurut Muhammad, institusi berkenaan sudah terlalu besar dan penting kepada ekonomi untuk terus dilihat semata-mata sebagai entiti yang beroperasi secara berasingan.
Keputusan pelaburan mereka memberi kesan kepada pasaran modal, pembiayaan kerajaan, simpanan persaraan serta ketahanan ekonomi negara.
“Tidak seperti sektor perbankan yang pengawasan kewangannya dipusatkan di bawah BNM, Malaysia tidak mempunyai satu pihak berkuasa tunggal yang bertanggungjawab mengawasi kekukuhan kewangan, menilai risiko terhadap keseluruhan sistem serta memantau tadbir urus sektor kewangan bukan bank,” katanya kepada The Malaysian Reserve.
Cadangan itu mungkin mendapat perhatian pada sidang khas Parlimen pada 11 Ogos bagi membahaskan laporan Suruhanjaya Siasatan Diraja (RCI) mengenai TH.
Sidang itu dijangka membuka ruang kepada Ahli Parlimen meneliti bukan sahaja dapatan RCI, malah cadangan pembaharuan terhadap struktur dan pengawasan TH.
“Kita mungkin melihat TH diletakkan di bawah satu bentuk kawal selia, mungkin di bawah Suruhanjaya Sekuriti Malaysia (SC). Kita tunggu apa yang berlaku dalam perbahasan Parlimen,” kata satu sumber kawal selia.
RCI TH mencadangkan sebuah jabatan khusus dikenali sebagai Dana Haji diwujudkan dalam TH untuk mengurus serta melaburkan wang pendeposit. Dana itu dicadangkan diperuntukkan dalam Akta Tabung Haji 1995, didaftarkan atau dilesenkan oleh SC dan diawasi bersama SC serta Menteri Kewangan. Pelantikan anggota Panel Pelaburan pula dicadangkan berada di bawah Menteri Kewangan.
Namun, meletakkan institusi besar di bawah satu badan baharu bukan perkara mudah.
“Meletakkan institusi sebesar KWSP dan yang lain di bawah satu badan pengawal selia baharu adalah tugas yang sangat besar. Pasti ada kementerian yang mungkin tidak mahu kehilangan pengaruh,” kata sumber itu.
KWSP dan KWAP berada di bawah Kementerian Kewangan, LTAT di bawah Kementerian Pertahanan manakala TH berada di bawah Jabatan Perdana Menteri menerusi portfolio Hal Ehwal Agama. Ini bermakna sekurang-kurangnya tiga kementerian mempunyai kaitan langsung dengan institusi berkenaan. PNB pula ialah syarikat pelaburan berkaitan kerajaan (GLIC) di bawah Yayasan Pelaburan Bumiputera yang dipengerusikan Perdana Menteri dan mempunyai hubungan rapat dengan Kementerian Kewangan.
PIAWAIAN BERSAMA
Muhammad mencadangkan badan itu diwujudkan melalui satu Akta Parlimen khusus. Ia tidak akan memilih saham, menentukan ke mana dana mesti dilaburkan atau mengambil alih kuasa pengurusan pelaburan. KWSP, PNB, KWAP, LTAT dan TH kekal bebas membuat keputusan berdasarkan mandat masing-masing.
Peranan badan itu adalah memastikan setiap institusi diurus dengan baik, mempunyai kedudukan kewangan yang kukuh dan mampu menghadapi kejutan besar seperti kejatuhan pasaran saham, gangguan pasaran bon, turun naik mata wang, kemerosotan hartanah atau masalah kecairan.
Ia juga boleh menetapkan piawaian bersama berhubung pelantikan lembaga, kelayakan dan integriti pengurusan tertinggi, konflik kepentingan, tadbir urus pelaburan, pengurusan risiko, keselamatan siber serta pendedahan kewangan.
Lebih penting, badan itu boleh melihat risiko secara menyeluruh.
Institusi terbabit merupakan pelabur besar dalam sekuriti kerajaan, saham tempatan, hartanah, infrastruktur dan syarikat strategik. Ada kemungkinan beberapa dana mempunyai pegangan besar dalam bank, syarikat berkaitan kerajaan atau kelas aset yang sama. Jika satu pelaburan besar mengalami masalah, kesannya mungkin muncul pada beberapa institusi serentak.
Persoalannya bukan hanya sama ada setiap dana mempunyai pelaburan yang cukup pelbagai. Persoalan lebih besar ialah sama ada keseluruhan institusi pelaburan awam negara cukup terlindung daripada risiko yang sama. Dan siapa yang mempunyai maklumat serta kuasa undang-undang untuk menilai perkara itu?
BNM bertanggungjawab terhadap kestabilan kewangan, tetapi pengawasan utamanya tertumpu kepada institusi yang berada dalam bidang kuasanya. SC pula mengawal selia pasaran modal, pengantara berlesen dan skim tertentu seperti skim persaraan swasta. Kementerian pula lebih berperanan sebagai pembuat dasar atau wakil pemilik kerajaan.
Tiada satu badan yang ditubuhkan khusus untuk mengawasi keseluruhan dana simpanan dan pelaburan statutori terbesar negara dari sudut kekukuhan kewangan dan risiko bersama.
Namun, badan baharu itu juga tidak boleh menjadi satu lagi lapisan birokrasi. Bidang kuasanya perlu jelas supaya tidak bertindih dengan BNM, SC, Ketua Audit Negara dan kementerian.
Ia juga perlu mengiktiraf perbezaan antara akaun persaraan KWSP, unit amanah PNB, dana pencen penjawat awam, dana persaraan anggota tentera dan deposit TH.
Pendekatannya bukan satu peraturan untuk semua.
Sebaliknya, perlu ada piawaian asas yang sama, dengan syarat khusus mengikut peranan dan tanggungjawab setiap institusi.
Muhammad turut mencadangkan lembaga badan itu dianggotai pakar dalam kawal selia kewangan, pelaburan, sains aktuari, perakaunan, ekonomi, tadbir urus, keselamatan siber dan undang-undang.
Kebebasannya pula perlu dilindungi daripada campur tangan politik melalui tempoh jawatan yang tetap, proses penamatan yang telus serta kebertanggungjawaban terus kepada Parlimen.
Habhajan Singh adalah Editor Korporat The Malaysian Reserve
The post Daripada Tabung Haji kepada KWSP: Mengapa pengawasan lebih ketat diperlukan appeared first on Utusan Malaysia.
