Jerebu rentas sempadan merupakan salah satu masalah alam sekitar yang sering berlaku di rantau Asia Tenggara, khususnya ketika musim panas dan musim kering. Fenomena ini berlaku apabila asap dan bahan pencemar daripada kebakaran hutan, tanah gambut atau aktiviti pembakaran terbuka di sesebuah negara bergerak merentasi sempadan akibat tiupan angin. Keadaan ini bukan sahaja menjejaskan negara tempat kebakaran berlaku, malah boleh memberi kesan kepada negara-negara jiran.
Antara punca utama jerebu rentas sempadan ialah kebakaran hutan dan tanah gambut. Kebakaran tersebut boleh berlaku akibat faktor semula jadi seperti cuaca panas dan kering, tetapi dalam banyak keadaan ia juga berpunca daripada aktiviti manusia. Pembakaran terbuka untuk membersihkan kawasan pertanian, pembukaan ladang dan pengurusan tanah yang tidak terkawal boleh menyebabkan kebakaran merebak dengan cepat. Tanah gambut pula sukar dipadamkan kerana api boleh merebak di bawah permukaan tanah dan menghasilkan asap untuk tempoh yang panjang.
Keadaan cuaca turut memainkan peranan penting dalam pembentukan jerebu. Apabila musim kering berlaku, jumlah hujan yang rendah menyebabkan tumbuh-tumbuhan dan tanah menjadi lebih kering serta mudah terbakar. Angin kemudiannya membawa asap dan zarah pencemar ke kawasan yang lebih luas. Oleh sebab itu, sesebuah negara boleh mengalami kemerosotan kualiti udara walaupun sumber kebakaran berada di negara lain. Fenomena inilah yang menjadikan jerebu sebagai isu rentas sempadan yang memerlukan kerjasama antara negara.
Jerebu memberikan pelbagai kesan terhadap kesihatan manusia. Pendedahan kepada asap dan zarah halus boleh menyebabkan seseorang mengalami batuk, sakit tekak, mata berair, sesak nafas dan ketidakselesaan pada dada. Golongan yang lebih terdedah seperti kanak-kanak, warga emas dan individu yang mempunyai masalah kesihatan tertentu perlu mengambil langkah berjaga-jaga apabila kualiti udara merosot. Dalam keadaan jerebu yang serius, aktiviti di luar rumah juga wajar dikurangkan.
Selain kesihatan, jerebu turut memberikan kesan terhadap alam sekitar. Asap yang tebal mengurangkan jarak penglihatan dan mengganggu aktiviti harian. Penerbangan, pengangkutan darat dan operasi di kawasan tertentu boleh terjejas akibat keadaan udara yang tidak baik. Jerebu yang berpanjangan juga boleh menjejaskan ekosistem kerana kebakaran hutan memusnahkan habitat hidupan liar, tumbuh-tumbuhan dan sumber semula jadi.
Dari sudut ekonomi, jerebu boleh menyebabkan kerugian kepada pelbagai sektor. Industri pelancongan mungkin terjejas apabila pelancong mengurangkan perjalanan ke kawasan yang mengalami pencemaran udara. Aktiviti pertanian, pembinaan dan perniagaan yang bergantung pada kerja luar juga boleh terganggu. Pada masa yang sama, kerajaan perlu menanggung kos untuk pemantauan kualiti udara, operasi pemadaman kebakaran dan langkah-langkah kesihatan awam.
Masalah jerebu rentas sempadan tidak boleh diselesaikan oleh sebuah negara sahaja. Negara-negara yang terlibat perlu bekerjasama untuk mencegah kebakaran, berkongsi maklumat dan meningkatkan pemantauan kawasan yang berisiko. Penguatkuasaan terhadap pembakaran terbuka secara haram juga perlu dilaksanakan dengan tegas. Selain itu, kaedah pengurusan tanah dan pertanian yang lebih mesra alam perlu digalakkan bagi mengurangkan kebergantungan kepada pembakaran.
Masyarakat juga mempunyai peranan dalam menangani masalah ini. Orang ramai perlu mengelakkan pembakaran terbuka dan melaporkan aktiviti yang boleh menyebabkan kebakaran kepada pihak berkuasa. Kesedaran tentang bahaya jerebu dan kepentingan menjaga alam sekitar perlu dipupuk sejak di bangku sekolah. Penggunaan teknologi seperti pemantauan satelit dan sistem amaran awal juga boleh membantu mengesan kebakaran dengan lebih cepat.
Kesimpulannya, jerebu rentas sempadan merupakan masalah alam sekitar yang memberi kesan kepada kesihatan, ekonomi, kehidupan harian dan kelestarian alam. Punca masalah ini perlu ditangani dari peringkat akar umbi, khususnya melalui pencegahan kebakaran dan pengurusan tanah yang lebih baik. Kerjasama erat antara negara, tindakan tegas pihak berkuasa serta kesedaran masyarakat amat penting untuk mengurangkan kejadian jerebu. Dengan usaha yang berterusan dan komitmen semua pihak, masalah jerebu rentas sempadan dapat dikawal demi menjamin udara yang lebih bersih dan kehidupan yang lebih selamat untuk generasi akan datang.
William Lee (kokwei67@gmail.com) adalah seorang penulis dalam program Newswav Creator, di mana anda boleh berkongsi cerita, meluahkan pandangan anda, atau menjadi wartawan rakyat dan pada masa yang sama mengewangkan kandungan anda & menjangkau jutaan pengguna di Newswav. Log masuk ke creator.newswav.com dan daftar sebagai Newswav Creator sekarang!
Kandungan Pengguna (“User Content” seperti yang ditakrifkan pada Syarat Penggunaan Newswav) di atas termasuk pandangan yang dinyatakan dan media (gambar, video, petikan dan lain-lain) dimuatnaik & diterbitkan oleh pengarang. Newswav adalah platform pengagregatan yang semata-matanya mengehoskan kandungan. Sekiranya anda mempunyai sebarang pertanyaan tentang kandungan karya, hak cipta atau isu lain, sila hubungi creator@newswav.com.
