Kota Kinabalu: Kes demam denggi di Sabah meningkat sebanyak 50.4 peratus pada tahun ini dengan Kota Kinabalu, Tawau dan Sandakan mencatatkan jumlah jangkitan tertinggi sekali gus mendorong Kementerian Kesihatan Malaysia (KKM) memperkukuhkan usaha pencegahan berasaskan komuniti melalui perubahan tingkah laku dan intervensi persekitaran.
Menteri Kesihatan Datuk Seri Dr Dzulkefly Ahmad (gambar) mendedahkan demikian ketika merasmikan Sambutan Hari Denggi Asean Peringkat Kebangsaan, Hari Malaria Sedunia dan Program Mega Gotong-Royong yang diadakan sempena Jelajah Agenda Nasional Malaysia Sihat (ANMS) di Dewan Komuniti Menggatal, di sini, Ahad.
Sebanyak 2,866 kes denggi dilaporkan di Sabah setakat 13 Jun berbanding 1,905 kes dalam tempoh sama tahun lalu.
Lima daerah yang merekodkan jumlah kes tertinggi ialah Kota Kinabalu dengan 1,033 kes, diikuti Tawau (578 kes), Sandakan (500 kes), serta Penampang dan Putatan.
Walaupun berlaku peningkatan kes, Dzulkefly memuji Jabatan Kesihatan Negeri Sabah serta semua fasiliti kesihatan di seluruh negeri kerana berjaya menguruskan pesakit denggi dan mengekalkan sifar kematian berkaitan denggi pada tahun ini.
Beliau turut memuji komuniti di Menggatal dan Kampung Cenderamata 2, Likas, yang masing-masing mencatatkan sifar kematian akibat denggi selama lima tahun berturut-turut dari 2022 hingga 2026.
Berucap pada majlis itu, beliau berkata penyakit bawaan vektor terus menjadi cabaran serius kepada kesihatan awam yang memerlukan intervensi proaktif dan bukannya tindak balas selepas wabak berlaku.
“Dalam landskap kesihatan global yang semakin kompleks hari ini, kekuatan sesebuah negara tidak lagi diukur berdasarkan sejauh mana ia mampu bertindak balas selepas sesuatu wabak berlaku. Kekuatan sebenar kita terletak pada keupayaan mencegah krisis sebelum ia bermula,” katanya.
Dzulkefly berkata penularan denggi di rantau Asean lazimnya mengikuti corak kitaran, dengan kemuncak kes berlaku setiap empat hingga lima tahun disebabkan faktor seperti perubahan iklim, taburan hujan dan peralihan musim monsun.
Di peringkat kebangsaan, Malaysia merekodkan 33,367 kes denggi setakat 13 Jun, iaitu peningkatan 20.7 peratus berbanding 27,640 kes dalam tempoh sama pada 2025.
Malaysia kini berada di kedudukan ketiga tertinggi di Asean dari segi jumlah kes denggi selepas Indonesia yang mencatatkan 39,672 kes dan Vietnam dengan 35,986 kes. Bagaimanapun, menurut menteri itu, Malaysia merekodkan kadar insiden denggi tertinggi dalam kalangan negara Asean.
Jumlah kematian akibat komplikasi denggi juga meningkat sebanyak 43.75 peratus, dengan 23 kematian dilaporkan pada tahun ini berbanding 16 kematian dalam tempoh yang sama tahun lalu.
Pemantauan makmal turut mengesan perubahan ketara dalam dominasi serotip virus denggi, dengan DENV-3 kini menjadi serotip utama yang menguasai kitaran penularan denggi di negara ini.
Kes chikungunya juga meningkat mendadak apabila sebanyak 163 kes kumulatif dilaporkan berbanding hanya 30 kes dalam tempoh sama tahun lalu, iaitu peningkatan melebihi 443 peratus.
Bagi menangani ancaman yang semakin meningkat itu, kementerian memperkukuhkan inisiatif Komuniti Bebas Denggi (KomBeD) dengan mengintegrasikan Wawasan Tingkah Laku (Behavioural Insights - BI) dalam strategi pencegahannya.
Inisiatif tersebut memberi tumpuan kepada tiga teras utama, iaitu Intervensi Persekitaran, Pemerkasaan Komuniti dan Survelan Entomologi.
Di bawah pendekatan Intervensi Persekitaran, komuniti digalakkan mewujudkan kawasan kejiranan yang lebih bersih dan hijau melalui amalan kurangkan, guna semula dan kitar semula (3R), pengurusan sisa pepejal secara sistematik, aktiviti penghijauan komuniti, penanaman pokok, projek menceriakan persekitaran serta amalan penjimatan tenaga.
Dzulkefly menjadikan Kampung Cenderamata sebagai contoh bagaimana bahan terpakai dan sisa buangan boleh diubah menjadi produk kraftangan yang mempunyai nilai ekonomi, di samping menyumbang kepada kelestarian alam sekitar.
Inisiatif itu turut diperkukuhkan menerusi kerjasama dengan Perbadanan Teknologi Hijau dan Perubahan Iklim Malaysia (MGTC) serta rakan strategik lain.
Di bawah teras Pemerkasaan Komuniti pula, penduduk digalakkan mengenal pasti isu kesihatan setempat, merancang penyelesaian dan melaksanakan aktiviti pencegahan secara berterusan.
Menteri itu menggesa rakyat Malaysia menjadikan amalan meluangkan sekurang-kurangnya 10 minit setiap minggu untuk memeriksa rumah dan kawasan persekitaran bagi mengesan tempat pembiakan nyamuk sebagai rutin, selain mengekalkan kebersihan persekitaran dan mengamalkan gaya hidup sihat.
Sementara itu, komponen Survelan Entomologi memberi tumpuan kepada pemantauan saintifik melalui pengesanan populasi nyamuk, pengukuran indeks pembiakan serta penggunaan ovitrap bagi mengenal pasti kawasan berisiko tinggi dan mengoptimumkan langkah kawalan.
Dzulkefly menegaskan bahawa pencegahan denggi memerlukan pendekatan melibatkan keseluruhan kerajaan dan seluruh lapisan masyarakat, termasuk agensi kerajaan, pihak berkuasa tempatan, syarikat swasta, pertubuhan bukan kerajaan (NGO) dan komuniti setempat.
