Menua dengan Bermaruah: Belajar daripada Dunia, Jangan Tinggalkan Warga Emas OKU

Setiap 1 Oktober, dunia menyambut Hari Warga Emas Antarabangsa. Tema tahun 2026 yang dipilih oleh Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu (PBB) ialah The Age of Longevity: Rethinking Systems for Longer Lives, iaitu zaman jangka hayat panjang yang menuntut kita memikirkan semula sistem demi kehidupan yang lebih lama.

Dalam perutusannya, Setiausaha Agung PBB, António Guterres, menyatakan bahawa bilangan penduduk dunia berusia 60 tahun ke atas kini sekitar 1.2 bilion dan dijangka meningkat kepada 2.1 bilion menjelang 2050.

Ketika itu, kira-kira satu daripada lima penduduk dunia ialah warga emas. Beliau menyeru kerajaan menyesuaikan dasar pekerjaan, pencen, perumahan, kesihatan dan pembelajaran sepanjang hayat, selain menangani diskriminasi yang menjejaskan hak serta kesejahteraan warga emas.

Bagaimana dunia menyambutnya

Di Ibu Pejabat PBB di New York, sambutan rasmi pada 8 Oktober menampilkan ucaptama mengenai ekonomi longeviti oleh wakil Forum Ekonomi Dunia, sesi perbincangan tentang penuaan dan kebolehcapaian bersama sektor swasta serta tayangan awal dokumentari mengenai penyakit Alzheimer dan demensia.

Di India, Pusat Kebudayaan Rashtrapati Bhavan menganjurkan ceramah dan teater jalanan untuk meningkatkan kesedaran mengenai kesihatan warga emas.

Penggunaan teater jalanan menarik perhatian saya kerana mesej kesihatan disampaikan melalui seni yang dekat dengan rakyat.

Di Filipina, sambutan digabungkan dengan Minggu Warga Emas Filipina. Di Bandar Lapu-Lapu, lebih 1,200 warga emas menghadiri sesi kesedaran Alzheimer dan demensia, senaman tarian, saringan ingatan, rawatan perubatan dan pergigian, pemberian ubat percuma serta bantuan pendaftaran insurans kesihatan nasional.

Pendekatannya praktikal. Ilmu dan perkhidmatan disampaikan di satu tempat pada hari yang sama.

Filipina juga mempunyai undang-undang yang menyediakan pemberian wang tunai kepada rakyat yang mencapai usia 80, 85, 90 dan 95 tahun sebagai tanda penghargaan negara kepada warga emas.

Jepun pula, antara negara yang mempunyai penduduk paling tua di dunia, mengeluarkan anggaran rasmi menjelang Hari Menghormati Warga Emas pada September.

Bilangan penduduk berusia 65 tahun ke atas mencecah 36.24 juta orang, iaitu 29.6 peratus daripada jumlah penduduk, sekali gus mencatatkan rekod baharu.

Seramai 9.43 juta daripada mereka masih bekerja, kira-kira satu daripada tujuh pekerja di negara itu. Laporan yang sama menyebut bahawa kekurangan tenaga kerja dan kenaikan harga barang mendorong ramai warga emas Jepun terus mencari pendapatan.

Lebih 9.33 juta warga emas di sana tinggal bersendirian, manakala bilangan penduduk berusia 65 tahun ke atas diunjurkan mencecah 39.45 juta orang, atau 36.3 peratus, menjelang 2045.

Angka ini mengingatkan kita bahawa negara yang menua tanpa persediaan akan berdepan masalah kesunyian dan keselamatan ekonomi warga emasnya.

Di Singapura, pusat komuniti setempat seperti di Punggol mengadakan perhimpunan untuk menghargai sumbangan warga emas.

Di Afrika Selatan, hari tersebut disambut sebagai sebahagian daripada Minggu Warga Emas Kebangsaan dan Bulan Pembangunan Sosial.

Kementerian Kesihatan Emiriah Arab Bersatu pula menekankan, antara lain, usaha menentang diskriminasi berdasarkan usia atau kekurangupayaan.

Sumbangan PPUM di tanah air

Di Malaysia, Unit Perubatan Geriatrik, Pusat Perubatan Universiti Malaya (PPUM) menganjurkan 10 ceramah kesedaran awam secara siaran langsung yang dikendalikan oleh pakar perunding, jururawat dan pasukan pelbagai disiplin.

Topiknya merangkumi kemerosotan kognitif ringan dan demensia awal, vaksinasi, kebersihan mulut, kekal bergerak dan berdikari, aktiviti harian, risiko pengambilan ubat tanpa preskripsi dan suplemen, penjagaan diri, pemakanan, masalah menelan serta sokongan komuniti dan penjaga.

Sebagai seorang warga emas, saya menyambut baik inisiatif ini. Pendekatan pasukan pelbagai disiplin menunjukkan bahawa penuaan bukan urusan doktor semata-mata.

Saya kira topik risiko pengambilan ubat tanpa preskripsi dan suplemen paling relevan dalam masyarakat kita kerana ramai warga emas mengambil suplemen atas cadangan rakan atau media sosial tanpa memaklumkan doktor.

Topik demensia awal pula mengingatkan kita bahawa masalah pelupa yang berpanjangan tidak wajar dianggap perkara biasa kerana pengesanan awal memberi peluang untuk rawatan dan persediaan keluarga.

Vaksinasi juga perlu dilihat sebagai pelaburan kesihatan, bukan pilihan sampingan, kerana sistem imun semakin lemah dengan peningkatan usia.

Topik sarkopenia dan sikap berdikari turut penting. Bantuan yang berlebihan, walaupun lahir daripada kasih sayang, boleh mempercepatkan kehilangan keupayaan.

Di mana tempat warga emas OKU?

Namun, sebagai warga emas yang juga orang kurang upaya (OKU), saya mendapati tiada sesi khusus yang membincangkan warga emas OKU. Ini satu kekosongan yang ketara.

Warga emas OKU terdiri daripada dua kelompok. Pertama, mereka yang hidup sebagai OKU sejak muda dan kini menua bersama kekurangupayaan masing-masing.

Kedua, mereka yang menjadi OKU pada usia lanjut akibat strok, penyakit kronik atau kemerosotan penglihatan dan pendengaran.

Nasihat mengenai senaman, aktiviti harian dan pemakanan perlu disesuaikan dengan keadaan mereka.

Cara maklumat disampaikan juga penting. Sari kata, jurubahasa isyarat dan teks yang jelas memastikan mereka tidak tercicir daripada ilmu yang sepatutnya turut dapat dimanfaatkan oleh mereka.

Penjaga mereka pula menanggung tempoh penjagaan yang lebih panjang dan kos peralatan yang lebih tinggi.

Contoh dari luar negara menunjukkan bahawa isu ini boleh diberikan perhatian. Sambutan di New York sendiri membincangkan kebolehcapaian, manakala Emiriah Arab Bersatu meletakkan diskriminasi berdasarkan kekurangupayaan sebaris dengan diskriminasi usia.

Jika di peringkat antarabangsa kebolehcapaian dan kekurangupayaan sudah dibincangkan bersama isu penuaan, tidak ada sebab program di negara kita tidak boleh melakukan perkara yang sama.

Warga emas OKU bukan kelompok kecil yang boleh diketepikan. Mereka ialah sebahagian daripada masa depan setiap kita.

Lima cadangan untuk masa hadapan

Malaysia dijangka menjadi negara tua menjelang 2030. Kita masih mempunyai sedikit masa untuk belajar daripada pengalaman Jepun dan negara lain sebelum cabaran yang sama tiba di depan pintu kita.

Oleh itu, saya mencadangkan lima perkara.

Pertama, program kesedaran warga emas wajar memasukkan sekurang-kurangnya satu sesi khusus mengenai penuaan bersama kekurangupayaan.

Kedua, warga emas OKU sendiri wajar dijemput sebagai penceramah kerana pengalaman hidup mereka ialah ilmu yang tidak terdapat dalam buku teks.

Ketiga, kita boleh mencontohi model Filipina dengan menggabungkan ceramah, saringan dan perkhidmatan di satu tempat, termasuk di pusat komuniti dan kawasan luar bandar.

Keempat, setiap bahan kesedaran wajar direka supaya mudah diakses oleh semua sejak awal, bukannya disesuaikan kemudian.

Kelima, kerjasama antara hospital, Jabatan Kebajikan Masyarakat dan pertubuhan OKU wajar diperkukuh supaya bantuan sampai kepada mereka yang paling memerlukan.

Tema PBB tahun ini mengajak dunia memikirkan semula sistem untuk kehidupan yang lebih panjang.

Sistem yang baik ialah sistem yang tidak meninggalkan sesiapa di belakang.

Persoalannya, sudahkah kita benar-benar bersedia untuk menua bersama semua warga, atau masih ada yang terpinggir tanpa disedari? - DagangNews.com