PENDAPAT | Di Sebalik Tirai Serbuan Spa Chow Kit: Analisis Undang-Undang Mengapa Pendakwaan Hampir Mustahil

Berita penahanan beberapa penjawat awam dalam serbuan di sebuah spa di Chow Kit atas dakwaan terlibat dalam "aktiviti songsang" telah mencetuskan perdebatan hangat. Di mata masyarakat awam, tangkapan lazimnya disusuli dengan pendakwaan dan hukuman. Namun, dari lensa seorang pengamal undang-undang, kes ini bukanlah satu perjalanan lurus dari spa ke penjara.

Sebaliknya, ia merupakan satu "jerat undang-undang" (legal quagmire) yang kompleks. Realitinya, pendakwaan terhadap individu-individu ini menghadapi jalan buntu akibat dua halangan gergasi: konflik bidang kuasa Perlembagaan dan kekurangan elemen pembuktian jenayah.

Artikel ini akan menghuraikan mengapa semua lelaki warga tempatan yang ditahan dalam serbuan pusat spa dan kesihatan di Chow Kit kelmarin dibebaskan dengan jaminan selepas permohonan reman ke atas mereka ditolak dan apakah punca kes ini sukar diteruskan.

Kedua-dua faktor ini akan dianalisa dengan meneliti duluan (precedent) undang-undang yang telah mengubah landskap perundangan syariah di Malaysia.

1. Halangan Perlembagaan: Doktrin “Field Occupied”

Doktrin Field Occupied" merujuk kepada prinsip perundangan, lebih dikenali sebagai doktrin pra-pengemparan (field preemption), yang berasal daripada sistem perundangan Amerika Syarikat. Doktrin ini digunakan untuk menentukan bila undang-undang negeri atau tempatan tidak boleh dikuatkuasakan kerana bidang kuasa tersebut telah "diduduki" secara eksklusif oleh undang-undang persekutuan.

Halangan pertama dan paling kritikal ialah persoalan bidang kuasa. Untuk mendakwa penjawat awam ini di Mahkamah Syariah, pertuduhan mestilah sah di sisi Perlembagaan Persekutuan. Namun, undang-undang Syariah negeri kini terikat ketat dengan prinsip bahawa Dewan Undangan Negeri (DUN) tidak boleh menggubal undang-undang jenayah yang sudah wujud dalam Senarai Persekutuan.

Dua kes mercu tanda telah menetapkan parameter ini dengan jelas:

Kes Iki Putra Mubarak v Kerajaan Negeri Selangor (2021)

Kes ini adalah titik tolak perubahan besar dalam bidang kuasa jenayah Syariah.

• Fakta Kes: Iki Putra didakwa di Mahkamah Syariah Selangor di bawah Seksyen 28 Enakmen Jenayah Syariah (Selangor) 1995 atas kesalahan persetubuhan bertentangan dengan hukum tabii.
• Hujah Undang-Undang: Iki Putra mencabar keabsahan seksyen tersebut dengan alasan bahawa kesalahan "seks luar tabii" sudah pun wujud dalam Undang-Undang Persekutuan, iaitu Seksyen 377A Kanun Keseksaan.
• Keputusan Mahkamah Persekutuan: Mahkamah memutuskan bahawa Seksyen 28 Enakmen Selangor tersebut adalah tidak sah dan terbatal (null and void). Alasannya, kuasa menggubal undang-undang jenayah terletak di bawah bidang kuasa Parlimen. Apabila Parlimen sudah membuat undang-undang mengenainya (Kanun Keseksaan), negeri tidak lagi mempunyai kuasa untuk membuat undang-undang yang sama.

• Implikasi: Ini bermakna mana-mana peruntukan dalam enakmen Syariah negeri yang cuba menghukum perbuatan "seks luar tabii" (liwat) adalah ultra vires (melampaui kuasa) kerana ia bertindih dengan undang-undang Persekutuan.

Kes Nik Elin Zurina v Kerajaan Negeri Kelantan (2024)

Jika Iki Putra membuka pintu, kes Nik Elin meruntuhkan tembok tersebut sepenuhnya.

• Fakta Kes: Peguam Nik Elin mencabar 18 peruntukan dalam Enakmen Kanun Jenayah Syariah (I) Kelantan 2019.
• Keputusan: Mahkamah Persekutuan mengisytiharkan 16 daripada 18 peruntukan tersebut sebagai tidak sah. Ini termasuk kesalahan berkaitan liwat, persetubuhan dengan mayat, dan muncikari.
• Prinsip Undang-Undang: Mahkamah menegaskan semula prinsip dalam Iki Putra. Negeri tiada kuasa menggubal kesalahan jenayah syariah sekiranya kesalahan itu sudah diliputi dalam Senarai Persekutuan. Ini mengukuhkan doktrin bahawa hanya ada satu sistem undang-undang jenayah umum di Malaysia bagi kesalahan-kesalahan yang disenaraikan oleh Parlimen.

Kesannya Kepada Kes Spa Chow Kit

Berdasarkan dua duluan kes di atas, sebarang percubaan pendakwaan Syariah ke atas penjawat awam tersebut menggunakan seksyen "hubungan sejenis" atau "liwat" akan terdedah kepada cabaran Perlembagaan. Peguam bela dengan mudah boleh memohon untuk membatalkan pertuduhan tersebut kerana seksyen yang digunakan adalah bad law.

2. Halangan Prosedur: Beban Pembuktian & Ketiadaan Mangsa

Jika Mahkamah Syariah "terkunci", adakah Mahkamah menjadi jalan penyelesaian? Di sini muncul halangan kedua: Standard Pembuktian Jenayah.

Walaupun Kanun Keseksaan (Seksyen 377A/377B) memperuntukkan hukuman bagi seks luar tabii, pelaksanaannya di mahkamah amat teknikal dan ketat.

• Prinsip Persetujuan & Ketiadaan Mangsa: Dalam kes serbuan spa, aktiviti yang berlaku lazimnya bersifat private and consensual (sulit dan suka sama suka). Tanpa laporan polis daripada salah seorang pihak yang mendakwa dirinya dipaksa atau menjadi mangsa, Pendakwa Raya (DPP) jarang meneruskan kes. Undang-undang jenayah moden cenderung tidak campur tangan dalam urusan peribadi orang dewasa melainkan wujud unsur paksaan, eksploitasi, atau melibatkan kanak-kanak.
• Kekurangan Bukti Fizikal: Untuk mensabitkan kesalahan di bawah Seksyen 377A, pendakwaan perlu membuktikan elemen penetration (penembusan) melampaui keraguan munasabah (beyond reasonable doubt).
  • Adakah polis melihat perbuatan itu berlaku? (Biasanya serbuan berlaku apabila pintu sudah diketuk/dipecahkan).
  • Adakah terdapat bukti forensik/DNA? (Tanpa mangsa yang rela diperiksa doktor, ini mustahil diperolehi).
  • Berada di dalam bilik spa dalam keadaan mencurigakan atau separuh bogel bukanlah bukti konklusif bahawa hubungan seks luar tabii telah berlaku mengikut standard undang-undang jenayah.

3. NFA (No Further Action) Adalah Hasil Paling Mungkin

Secara tuntasnya, walaupun insiden ini mungkin melanggar tata kelakuan penjawat awam dari sudut disiplin jabatan, ia menghadapi jalan buntu dari sudut pendakwaan jenayah:

1. Laluan Syariah Tertutup: Disekat oleh prinsip Perlembagaan hasil keputusan kes Iki Putra dan Nik Elin.
2. Laluan Sivil Terhalang: Disekat oleh ketiadaan bukti forensik dan ketiadaan pengadu (mangsa).

Oleh itu, besar kemungkinan kertas siasatan akan diklasifikasikan sebagai Tiada Tindakan Lanjut (NFA) oleh Jabatan Peguam Negara. Ini bukan soal menyokong sesuatu perlakuan, tetapi soal mematuhi kedaulatan undang-undang (Rule of Law) yang menuntut bukti kukuh dan bidang kuasa yang sah sebelum seseorang boleh dihukum.

Yukiepedia (yukiepedia@gmail.com) adalah seorang penulis dalam program Newswav Creator, di mana anda boleh berkongsi cerita, meluahkan pandangan anda, atau menjadi wartawan rakyat dan pada masa yang sama mengewangkan kandungan anda & menjangkau jutaan pengguna di Newswav. Log masuk ke creator.newswav.com dan daftar sebagai Newswav Creator sekarang!

Kandungan Pengguna (“User Content” seperti yang ditakrifkan pada Syarat Penggunaan Newswav) di atas termasuk pandangan yang dinyatakan dan media (gambar, video, petikan dan lain-lain) dimuatnaik & diterbitkan oleh pengarang. Newswav adalah platform pengagregatan yang semata-matanya mengehoskan kandungan. Sekiranya anda mempunyai sebarang pertanyaan tentang kandungan karya, hak cipta atau isu lain, sila hubungi creator@newswav.com.