johardy23/10/2026 - 08:00 Oleh Dr. Muhamad Hariz Muhamad Adnan suratpembaca@dagangnews.com Setiap kali kita bertanya sesuatu kepada chatbot kecerdasan buatan (AI), menonton video atau menyimpan gambar di awan, ada sebuah bangunan besar di suatu tempat yang sedang bekerja untuk kita. Bangunan itu ialah pusat data dan Malaysia kini antara lokasi pilihan syarikat teknologi gergasi dunia untuk membinanya.
Pada 15 Oktober 2026, isu ini dibahaskan di Dewan Rakyat. Menteri Pelaburan, Perdagangan dan Industri, Datuk Seri Johari Abdul Ghani memaklumkan bahawa pelaburan pusat data yang diluluskan sejak 2021 berjumlah RM385.7 bilion, merangkumi RM114 bilion pelaburan domestik dan RM271 bilion pelaburan asing. Sebahagian besar pelaburan itu belum direalisasikan sepenuhnya.
Menjawab soalan Ahli Parlimen Ampang, beliau berkata, bekalan elektrik untuk pusat data akan diasingkan daripada bekalan pengguna domestik dan industri lain. Kos elektrik pusat data pula ditetapkan pada harga pasaran, manakala pelabur perlu menanggung kos menaik taraf grid penghantaran.
Angka yang dikongsikan menunjukkan skala cabarannya. Setakat ini, 57 pusat data menggunakan 6,237 megawatt (MW) elektrik daripada Tenaga Nasional Berhad (TNB), manakala 60 projek baharu yang dirancang memerlukan tambahan 11,172 MW. Sebagai gambaran, menteri memberikan contoh kapasiti TNB sebanyak 28,000 MW, dengan penggunaan sektor industri antara 22,000 hingga 26,000 MW.
Air ialah kebimbangan kedua. Johari menggesa kerajaan negeri supaya berhati-hati dan tidak terlalu ghairah meluluskan bekalan air untuk pusat data sebelum meneliti kecukupan sumber air, terutamanya di Johor dan Selangor yang menjadi tumpuan utama.
Dua hari sebelumnya, Timbalan Menteri Peralihan Tenaga dan Transformasi Air, Abdul Rahman Mohamad memaklumkan bahawa kerajaan sedang mempertimbangkan untuk mewajibkan pusat data mengurus bekalan air sendiri.
AI bukan sekadar teknologi di awan
Isu ini mendedahkan satu hakikat yang jarang difikirkan: AI bukan sesuatu yang terapung di awan. Teknologi ini bergantung pada elektrik, air dan tanah, iaitu sumber yang sama diperlukan oleh rakyat.
Data global menyokong hakikat ini. Agensi Tenaga Antarabangsa (IEA) melaporkan pusat data menggunakan kira-kira 415 terawatt-jam elektrik pada 2024, iaitu sekitar 1.5 peratus penggunaan elektrik dunia. Angka ini dijangka meningkat lebih daripada dua kali ganda kepada kira-kira 945 terawatt-jam menjelang 2030.
Satu kajian akademik pula menganggarkan bahawa latihan model bahasa GPT-3 di pusat data Microsoft di Amerika Syarikat boleh menyebabkan penyejatan secara langsung sebanyak 700,000 liter air tawar bersih.
Di Johor, laporan BIMB Research menunjukkan kira-kira 15 pusat data yang beroperasi menggunakan 18 juta liter air sehari, berbanding kira-kira 45 juta liter sehari yang asalnya dipohon.
Ranhill SAJ pula menganggarkan Johor memerlukan kira-kira 1,000 juta liter sehari bekalan air bersih baharu menjelang 2030.
Bagaimana rakyat dan anak muda boleh meraih manfaat ledakan pusat data?
1. Fahami dari mana datangnya AI
Setiap jawapan chatbot diproses oleh pelayan yang memerlukan elektrik dan sistem penyejukan. Kefahaman tentang kos fizikal AI membantu kita menilai dasar secara matang, bukan sekadar teruja dengan angka pelaburan.
2. Rebut peluang kerjaya berkemahiran tinggi
Kementerian Digital memaklumkan bahawa 27 projek pusat data yang diluluskan di bawah Pasukan Petugas Pusat Data (DCTF) dijangka mewujudkan 4,053 pekerjaan, termasuk 3,523 jawatan berkemahiran tinggi dalam bidang kejuruteraan elektrik dan mekanikal, rangkaian, keselamatan siber serta operasi pusat data.
Rakyat Malaysia dijangka mengisi 89.21 peratus daripada jawatan tersebut. Oleh itu, anak muda wajar membina kemahiran dalam bidang berkenaan sejak di universiti.
3. Universiti perlu menuntut akses bukan sekadar menjadi jiran
Johari menegaskan bahawa syarikat seperti AWS, Microsoft, Google, Oracle, ByteDance dan Alibaba perlu bekerjasama dengan universiti tempatan serta membangunkan teknologi.
Kerajaan juga memaklumkan bahawa syarikat tempatan dan universiti akan diberikan akses kepada kapasiti pengkomputeran pusat data untuk tujuan penyelidikan dan pembangunan.
Universiti, termasuk Universiti Pendidikan Sultan Idris (UPSI), perlu proaktif memanfaatkan akses ini untuk melatih guru dan penyelidik AI.
4. Pantau janji kandungan tempatan
Projek di bawah DCTF tertakluk kepada keperluan minimum 30 peratus kandungan tempatan dan pematuhannya dipantau oleh Lembaga Pembangunan Pelaburan Malaysia (MIDA) melalui laporan setiap enam bulan.
Manfaat sebenar diukur berdasarkan sejauh mana syarikat tempatan terlibat, bukan pada saiz pelaburan semata-mata.
5. Jadi pengguna sumber yang bijak
Suruhanjaya Tenaga memberikan jaminan bahawa kira-kira 85 peratus isi rumah dilindungi daripada kesan pelarasan tarif elektrik melalui Insentif Cekap Tenaga.
Namun, amalan berjimat cermat tetap penting kerana air dan elektrik ialah sumber bersama yang kini turut digunakan oleh industri digital.
Pulangan ekonomi perlu dinilai bersama kos sumber
Bagi penyokong, pusat data membawa pulangan ekonomi yang nyata. Menurut jawapan menteri di Dewan Rakyat, sumbangan industri ini kepada ekonomi negara meningkat daripada RM900 juta pada 2021 kepada RM14.1 bilion.
Namun, ada suara yang lebih berhati-hati. Abdul Rahman sendiri berkata, jumlah tenaga kerja pusat data yang agak kecil boleh mengehadkan peluang pekerjaan bagi komuniti setempat.
Beliau turut mencadangkan supaya Malaysia lebih selektif dalam menilai pelaburan dengan merujuk Singapura sebagai contoh.
Bekas Pengerusi Suruhanjaya Perkhidmatan Air Negara (SPAN), Charles Santiago pula mempersoalkan sama ada keperluan air pusat data dinilai dengan secukupnya sebelum kelulusan diberikan.
Pengalaman Singapura memberikan pengajaran. Republik itu mengenakan moratorium terhadap pembangunan pusat data pada 2019, sebelum membuka semula pembangunan baharu secara rintis dengan kriteria kecekapan tenaga dan penyejukan yang lebih ketat.
Pusat data melambangkan dilema zaman AI. Kita mahukan teknologi terkini, tetapi kosnya dibayar menggunakan sumber yang sama kita perlukan untuk hidup.
Persoalannya bukan sama ada kita harus menerima atau menolak, tetapi siapa yang paling banyak mendapat manfaat.
Kesimpulannya, RM385.7 bilion ialah angka yang besar, tetapi ukuran sebenar kejayaan ialah berapa ramai anak Malaysia yang mahir mengurus, membina dan mencipta teknologi di dalam pusat data tersebut.
Langkah kerajaan mengasingkan bekalan elektrik dan meneliti bekalan air ialah permulaan yang baik. Kini, rakyat, universiti dan anak muda perlu memastikan ledakan ini meninggalkan kemahiran dan inovasi, bukan sekadar bangunan. - DagangNews.com
