Kota Kinabalu: Autonomi dalam pendidikan perlu untuk Sabah mendapat akses kepada pendidikan berkualiti sebagaimana diingini dalam Perjanjian Malaysia 1963 (MA63).
Juga peningkatan drastik dalam dana untuk sekolah dan kemudahan, bagi kanak-kanak tempatan dan yang tidak berdokumen atau tanpa kewarganegaraan.
Autonomi pendidikan juga akan membolehkan Sabah terlibat secara aktif dalam merundingkan dan merangka Dasar Pendidikan Negara untuk merealisasikan kemasukan sejarah Sabah dan peranannya dalam pembentukan Malaysia dalam sukatan pelajaran sekolah.
Perkara ini diutarakan dalam episod kedua Podcast “Voices to Action” oleh Sabah Action Body Advocating Rights (Sabar) dan Majlis Kopitiam pada 21 Mac.
Datuk Mohd Hanafiah Mohd Kassim, Setiausaha Tetap di Kementerian Sains, Teknologi dan Inovasi, serta Profesor UMS, Prof. Vincent Pang bercakap kepada hos Adi dan Haffisz.
Sabar akan mengemukakan cadangannya kepada Kerajaan Negeri untuk tindakan selanjutnya. Kementerian Sains, Teknologi dan Inovasi bertanggungjawab dalam hal ehwal pendidikan di Sabah.
Menurut Mohd Hanafiah, Kementerian Sains, Teknologi dan Inovasi negeri bertanggungjawab ke atas tujuh portfolio termasuk pendidikan, tetapi hanya mempunyai sedikit kakitangan yang diperuntukkan dengan bajet terendah. Oleh itu, ia menghadapi cabaran dalam keadaan ini.
Tanpa bantuan aktif Kerajaan Persekutuan, ia tentu sukar.
“Dengan pindaan Perlembagaan (mengiktiraf Sabah sebagai rakan satu pertiga dalam pembentukan Malaysia pada 1963), kita kini boleh melibatkan diri dalam keputusan pembuatan dasar. Hanya separuh daripada populasi belia kita yang mempunyai SPM dan graduan STEM membentuk kurang daripada 20 peratus daripada populasi pelajar.
“Audit Bank Dunia tahun lalu mendedahkan bahawa sebilangan besar guru kita tidak layak untuk mengajar mata pelajaran yang mereka ajar.
“Kita tidak boleh melihat landskap pengajaran dan pendidikan secara in silo, beberapa isu asas yang didedahkan berkaitan dengan kapasiti kewangan rakyat Sabah untuk mendapatkan pendidikan berkualiti, dengan fi terus meningkat walaupun Kerajaan Negeri menyediakan biasiswa.
“Belia tanpa kewarganegaraan dan tidak berpendidikan, terutamanya di Sabah, telah menjadi kebimbangan yang semakin meningkat,” kata Hanafiah.
Beliau berkata, pindaan terbaharu 2022 kepada Perlembagaan Persekutuan bagi mengiktiraf MA63 mengukuhkan kedudukan Sabah dan Sarawak untuk campur tangan dalam perancangan persekutuan bagi Sabah.
Kerajaan Persekutuan juga boleh mewakilkan atau menurunkan portfolio pendidikan sepenuhnya kepada Sabah dan Sarawak.
Beliau berkata jalan terbaik adalah jika pihak berkuasa Persekutuan dan Negeri bekerjasama.
Mengenai aset, pada 2023, Kementerian mengenal pasti 289 sekolah daif di Sabah, 64 daripadanya dianggap tidak selamat dan dijadualkan untuk dirobohkan.
Banyak sekolah luar bandar juga menghadapi kekurangan bahan pembelajaran, makmal sains sewajarnya dan perpustakaan. Sesetengah sekolah kekurangan kemudahan asas sanitasi, seterusnya menjejaskan kesejahteraan pelajar dan kadar kehadiran.
Kekurangan guru adalah satu lagi isu mendesak. Disebabkan oleh kesukaran perjalanan, keadaan hidup kurang baik di kampung terpencil dan peluang pembangunan profesional yang terhad, guru berpengalaman sering memohon perpindahan ke pekan lebih besar atau bandar.
Kitaran ini mengakibatkan pergantungan berlebihan kepada guru tidak berpengalaman, mengurangkan konsistensi dan kualiti pendidikan di sekolah luar bandar.
Memburukkan isu ini ialah kumpulan terhad guru berkelayakan yang sanggup memberi komitmen kepada jawatan jangka panjang di komuniti terpencil.
Akibatnya, pelajar di kawasan ini sering mengalami gangguan dalam pendidikan mereka, dengan mata pelajaran tertentu sering tanpa pengajar berdedikasi untuk tempoh yang lama.
Prof Vincent menyatakan bahawa Sabah jauh daripada pembuat dasar dan keputusan di Malaysia Barat. Cabaran geografi juga menyumbang kepada pusing ganti guru yang tinggi, kerana pendidik sering sukar berulang-alik ke sekolah terpencil.
Perkhidmatan pengangkutan awam yang terhad di kawasan ini meningkatkan kebergantungan pelajar pada kaedah pengangkutan asas seperti basikal, bot atau berjalan kaki jarak jauh.
Dalam sesetengah kes, pelajar mesti melakukan perjalanan berjam-jam hanya untuk sampai ke sekolah, mengakibatkan keletihan fizikal yang menjejaskan tumpuan mereka di kelas.
Tambahan pula, perjalanan jauh ini mendedahkan kanak-kanak kepada potensi risiko seperti keadaan cuaca buruk, bentuk muka bumi berbahaya dan haiwan liar, menambahkan lagi tekanan kepada perjalanan pendidikan mereka.
Bagi guru, perjalanan lama boleh memenatkan, mengurangkan waktu pengajaran berkesan dan mengganggu perancangan pengajaran, yang membawa kepada hasil pembelajaran yang kurang baik.
Tanpa fokus guru yang konsisten, pelajar menghadapi pengalaman pembelajaran tidak lengkap, memberi kesan kepada keupayaan mereka untuk memahami subjek teras dengan berkesan.
Prof Vincent turut memetik laporan Bank Dunia 2024 bahawa hampir 20 peratus isi rumah di Sabah dan Sarawak tidak mempunyai akses kepada sekolah menengah dalam lingkungan 5km, berbanding purata kebangsaan hanya 4.7 peratus.
“Kawasan berbukit dan komuniti luar bandar berselerak di Sabah menyukarkan akses ke sekolah. Akses terhad kepada peranti seperti tablet, komputer riba atau telefon pintar melebarkan lagi jurang digital, mengurangkan peluang untuk pembelajaran kendiri dan pembabitan pendidikan.
“Menangani isu-isu ini memerlukan pelaburan besar dalam perluasan jalur lebar, pengagihan peranti digital mampu milik dan program literasi digital yang komprehensif untuk memperkasakan pelajar dan guru dalam menerokai sumber pembelajaran dalam talian.”
Beliau mengimbas kembali insiden tular 2020 yang melibatkan Veveonah Mosibin, yang memanjat dan tinggal di atas pokok untuk mengakses internet untuk pengajiannya. Ia menonjolkan keadaan infrastruktur digital yang menyedihkan di kawasan terpencil di Sabah.
“Infrastruktur jalan yang lemah menyukarkan lagi perjalanan ke sekolah, menurunkan kadar kehadiran.”
Selain itu, halangan bahasa mengehadkan pembabitan pembelajaran, kerana ramai pelajar luar bandar bertutur bahasa peribumi yang berbeza daripada bahasa pengantar.
“Di sesetengah kawasan, kanak-kanak tiba di sekolah dengan pendedahan terhad atau tiada langsung kepada bahasa Melayu atau Inggeris, bahasa utama yang digunakan di dalam bilik darjah. Jurang bahasa ini menimbulkan kesukaran untuk memahami kandungan pelajaran, mengikut arahan, dan mengambil bahagian dalam aktiviti bilik darjah.
Guru di kawasan ini sering bergelut untuk merapatkan jurang ini, kerana sesetengah daripada mereka mungkin kurang latihan dalam strategi pengajaran berbilang bahasa. Akibatnya, pelajar menghadapi kekecewaan, mengurangkan keyakinan dan kurang tumpuan kepada pelajaran mereka.
