Selama bertahun-tahun, hubungan politik antara UMNO dan PAS bergerak antara kerjasama dengan persaingan. Kedua-duanya pernah menjadi rakan dalam politik Melayu, tetapi pada waktu lain menjadi pesaing sengit untuk mendapatkan sokongan pengundi yang sama.
Kemunculan Perikatan Nasional (PN), dengan PAS sebagai salah satu parti utamanya, menjadikan hubungan tersebut semakin kompleks. UMNO pula kekal sebagai parti utama dalam Barisan Nasional (BN) dan masih menjadi sebahagian daripada Kerajaan Perpaduan bersama Pakatan Harapan (PH).
Namun, perkembangan politik sepanjang 2026 membuka ruang kepada satu perbincangan baharu: mungkinkah UMNO dan PAS mencari titik persamaan menjelang Pilihan Raya Umum ke-16 (PRU16)?
Perkembangan ini bukan sekadar spekulasi politik. Beberapa peristiwa sepanjang tahun ini menunjukkan bahawa bentuk kerjasama antara parti-parti yang pernah bersaing sengit boleh berubah mengikut kepentingan dan keadaan politik semasa.
Kolaborasi Agung: Persefahaman, Bukan Penggabungan
Pada 11 September 2026, Presiden UMNO, Ahmad Zahid Hamidi, sekali lagi mengetengahkan gagasan Grand Collaboration atau Kolaborasi Agung dalam ucapan dasarnya pada Perhimpunan Agung UMNO 2026.
Menurut laporan Bernama mengenai gagasan Kolaborasi Agung, Zahid menjelaskan bahawa konsep tersebut berasaskan tafahum siyasi, iaitu persefahaman politik antara gabungan parti yang sedia ada. Matlamatnya adalah untuk mengelakkan pertembungan politik yang merugikan, di samping memelihara kestabilan dan merangsang pertumbuhan ekonomi negara.
Perkara yang perlu diberikan perhatian ialah penegasan Zahid bahawa Kolaborasi Agung bukanlah penggabungan parti. Sebaliknya, parti-parti yang terbabit boleh mengekalkan identiti, prinsip dan struktur masing-masing sambil mencari titik persamaan dalam perkara yang dipersetujui bersama.
Pendekatan ini memberikan dimensi baharu kepada perbincangan mengenai kerjasama politik Melayu. Ia tidak semestinya memerlukan UMNO meninggalkan BN atau PAS keluar daripada PN. Sebaliknya, ruang kerjasama boleh diwujudkan tanpa menuntut kedua-dua parti mengorbankan kedudukan masing-masing dalam gabungan sedia ada.
Persoalannya, sejauh manakah gagasan ini boleh diterjemahkan daripada konsep kepada tindakan politik menjelang PRU16?
Negeri Sembilan: Ujian Awal Kerjasama BN-PN
Perkembangan di Negeri Sembilan memberikan gambaran yang menarik tentang kemungkinan kerjasama tersebut.
Pada 13 Julai 2026, Zahid menegaskan bahawa UMNO dan PAS belum mencapai sebarang perjanjian politik rasmi. Menurut laporan The Star mengenai perbincangan UMNO-PAS, perbincangan yang berlaku ketika itu lebih kepada usaha membentuk persefahaman, tanpa keputusan muktamad mengenai pembahagian kerusi.
Bagaimanapun, perkembangan seterusnya menunjukkan bahawa kerjasama pilihan raya antara BN dengan PN memang boleh dilaksanakan dalam keadaan tertentu.
Menurut laporan Free Malaysia Today bertarikh 24 Julai 2026, BN bertanding di 25 kerusi, manakala PN bertanding di 11 kerusi di Negeri Sembilan, tanpa pertindihan kerusi antara kedua-dua gabungan tersebut.
Presiden PAS, Abdul Hadi Awang, turut menyatakan harapan agar kerjasama itu dapat bertahan walaupun kedua-dua parti mempunyai sejarah perselisihan.
Perkembangan ini penting kerana ia menunjukkan bahawa persaingan politik tidak semestinya menghalang kerjasama pilihan raya. Dalam keadaan tertentu, parti-parti yang berbeza pendirian boleh mencapai persefahaman demi mengelakkan pertembungan sesama sendiri.
Namun, kerjasama BN-PN di peringkat pilihan raya negeri tidak boleh secara automatik dianggap sebagai bukti bahawa UMNO dan PAS bersetuju untuk membentuk kerjasama nasional bagi menghadapi PRU16.
Perbezaan antara persefahaman setempat dengan pakatan politik nasional tetap perlu diakui.
Mengapa Kerjasama Ini Penting kepada UMNO?
Bagi UMNO, kerjasama dengan PAS mempunyai potensi strategik yang besar. Salah satu pertimbangannya ialah mengurangkan pertembungan antara parti-parti yang bersaing untuk mendapatkan sokongan sebahagian pengundi Melayu.
Apabila parti-parti itu bertanding sesama sendiri, undi dalam sesuatu kawasan boleh berpecah. Dalam keadaan tertentu, perpecahan itu boleh memberikan kelebihan kepada pesaing mereka.
Kerjasama pilihan raya mungkin membantu mengurangkan masalah tersebut. Namun, kejayaannya bergantung pada banyak faktor, termasuk penerimaan pengundi, kekuatan calon, isu tempatan dan kemampuan parti-parti berkenaan meyakinkan penyokong masing-masing.
Pada masa yang sama, UMNO berdepan dilema politik yang tidak mudah diselesaikan.
UMNO masih menjadi sebahagian daripada Kerajaan Perpaduan bersama PH. Sebarang langkah ke arah kerjasama yang lebih rapat dengan PAS dan PN perlu mengambil kira hubungan tersebut serta implikasinya terhadap kestabilan kerajaan.
UMNO juga perlu mempertimbangkan sama ada kerjasama dengan PAS akan memperkukuh kedudukannya sebagai parti yang mampu memimpin negara atau menyebabkan parti itu dilihat semakin bergantung pada sokongan rakan politik lain.
Dengan kata lain, kerjasama mungkin membuka peluang, tetapi turut membawa risiko terhadap identiti, kedudukan dan hala tuju politik UMNO sendiri.
Bagaimana Pula dengan PAS dan PN?
Bagi PAS, persoalannya juga bukan semata-mata sama ada kerjasama dengan UMNO boleh dilakukan.
PAS adalah parti penting dalam PN, yang turut merangkumi Bersatu. Oleh itu, sebarang usaha untuk membina persefahaman yang lebih luas dengan UMNO perlu mengambil kira hubungan PAS dengan rakan-rakannya dalam gabungan pembangkang tersebut.
Laporan Free Malaysia Today mengenai kerjasama PN-BN di Negeri Sembilan menunjukkan bahawa kerjasama pilihan raya boleh dilaksanakan tanpa keputusan serta-merta untuk memformalkan hubungan itu sebagai satu pakatan yang lebih luas.
Bagi PAS, pendekatan sedemikian mungkin memberikan ruang untuk memperluas pengaruh politiknya sambil mengekalkan identiti parti dan kedudukannya dalam PN.
Namun, kerjasama yang terlalu rapat dengan UMNO juga boleh menimbulkan persoalan tentang hala tuju PN, khususnya jika kepentingan PAS dan Bersatu tidak sentiasa sehaluan.
Jika Kolaborasi Agung mahu berkembang menjadi satu kerangka kerjasama yang lebih besar, persoalan tentang hubungan antara parti-parti dalam PN dan kedudukan BN perlu ditangani secara terbuka.
Persefahaman politik yang berkesan memerlukan lebih daripada persamaan matlamat dalam sesuatu pilihan raya. Ia juga memerlukan kepercayaan, kejelasan tentang kepentingan bersama dan kesediaan menghormati perbezaan.
Kolaborasi Agung: Peluang atau Sekadar Gagasan?
Gagasan Kolaborasi Agung menawarkan satu pendekatan yang berbeza daripada pembentukan gabungan politik baharu.
Dalam model ini, parti-parti tidak semestinya perlu bergabung atau meninggalkan gabungan masing-masing. Mereka boleh mencari persamaan dalam isu tertentu, termasuk strategi pilihan raya, kestabilan politik dan kepentingan rakyat.
Secara teori, pendekatan ini mungkin lebih mudah dilaksanakan berbanding penggabungan parti yang memerlukan rundingan mengenai kepimpinan, struktur organisasi dan pembahagian kuasa.
Walau bagaimanapun, persoalan sebenar ialah bagaimana persefahaman itu akan dilaksanakan.
Adakah kerjasama hanya tertumpu pada mengelakkan pertembungan kerusi? Adakah ia akan membabitkan persetujuan mengenai pembentukan kerajaan selepas pilihan raya? Atau adakah parti-parti yang terbabit akan turut mencapai kesepakatan mengenai dasar dan keutamaan pentadbiran?
Ini bukan persoalan kecil. Setiap bentuk kerjasama mempunyai implikasi yang berbeza terhadap kedudukan parti, strategi pilihan raya dan jangkaan pengundi.
Sekiranya Kolaborasi Agung hanya berfungsi sebagai mekanisme mengelakkan pertembungan, ia mungkin lebih mudah dicapai. Namun, jika matlamatnya adalah membentuk satu persefahaman politik nasional yang lebih menyeluruh, rundingannya pasti lebih rumit.
Keberkesanan gagasan ini akhirnya bergantung pada kesediaan parti-parti terbabit untuk menterjemahkan prinsip kepada persetujuan yang jelas dan boleh dipertanggungjawabkan.
Cabaran Kepercayaan dan Penerimaan Pengundi
Sejarah hubungan UMNO dan PAS menunjukkan bahawa kerjasama politik boleh berubah mengikut keadaan.
Kedua-duanya mempunyai pengalaman bekerjasama dan bersaing. Oleh itu, sebarang usaha membina persefahaman baharu perlu mengambil kira bukan sahaja kepentingan kepimpinan parti, tetapi juga pandangan ahli dan penyokong masing-masing.
Sebahagian penyokong UMNO mungkin melihat kerjasama dengan PAS sebagai peluang untuk menyatukan kekuatan politik Melayu dan mengurangkan perpecahan undi. Sebahagian yang lain mungkin bimbang tentang kesannya terhadap hubungan UMNO dengan PH dalam Kerajaan Perpaduan.
PAS pula perlu menilai sama ada kerjasama itu akan memperkukuh kedudukannya atau menimbulkan ketegangan baharu dalam PN.
Selain itu, pengundi tidak semestinya akan menerima sesuatu kerjasama hanya kerana ia dipersetujui oleh pemimpin parti. Mereka juga akan menilai calon, rekod pentadbiran, dasar yang ditawarkan dan sejauh mana kerjasama itu membawa manfaat kepada kehidupan mereka.
Dalam demokrasi, persefahaman antara parti perlu disokong oleh keyakinan pengundi. Tanpa sokongan itu, kerjasama yang dirancang dengan teliti sekalipun mungkin tidak menghasilkan keputusan pilihan raya yang diharapkan.
Menjelang PRU16: Peta Politik Masih Terbuka
Perkembangan sepanjang 2026 menunjukkan bahawa landskap politik Malaysia masih terbuka kepada pelbagai kemungkinan.
Kolaborasi Agung memberikan satu kerangka untuk membincangkan persefahaman antara parti tanpa memerlukan penggabungan. Kerjasama BN-PN di Negeri Sembilan pula menunjukkan bahawa persefahaman pilihan raya boleh dilaksanakan dalam keadaan tertentu.
Namun, kedua-dua perkembangan itu belum membuktikan bahawa UMNO dan PAS akan membentuk pakatan politik nasional yang rasmi menjelang PRU16.
Bagi UMNO, cabarannya adalah mencari keseimbangan antara usaha memperkukuh kedudukan politiknya dengan tanggungjawab dan hubungan dalam Kerajaan Perpaduan.
Bagi PAS, cabarannya pula ialah menentukan sejauh mana kerjasama dengan UMNO boleh diperluas tanpa menjejaskan hubungan dan keseimbangan dalam PN.
Akhirnya, persoalan yang lebih besar bukan sekadar sama ada UMNO dan PAS akan kembali menjadi rakan politik. Persoalannya ialah apakah bentuk kerjasama yang mampu bertahan, diterima pengundi dan memberikan arah yang jelas kepada negara selepas pilihan raya.
Buat masa ini, pintu perbincangan masih terbuka, tetapi hasil akhirnya belum dapat dipastikan.
UMNO dan PAS mungkin terus menjadi pesaing. Mereka juga mungkin menemukan titik persamaan dalam isu dan kepentingan tertentu.
Dalam politik, sejarah boleh memberikan pengajaran, tetapi keputusan masa depan tetap bergantung pada keadaan semasa, pertimbangan kepimpinan dan kehendak pengundi.
Pintu yang kelihatan tertutup hari ini tidak semestinya akan kekal tertutup selama-lamanya.
Nota sumber
1. Bernama — 11 September 2026
‘Grand Collaboration’ Proposed To Avoid Detrimental Political Clashes – Ahmad Zahid
2. The Star — 13 Julai 2026
Negri polls: Umno and PAS just talking, no political agreement reached, says Zahid
3. Free Malaysia Today — 24 Julai 2026
Hadi hopes PAS-Umno cooperation lasts despite past differences
4. Free Malaysia Today — 18 Julai 2026
PN-BN ties in Negeri Sembilan ‘more than a marriage’, says Hadi
Email : salleh35@gmail.com
Healthy LifeSTYLE (salleh35@gmail.com) adalah seorang penulis dalam program Newswav Creator, di mana anda boleh berkongsi cerita, meluahkan pandangan anda, atau menjadi wartawan rakyat dan pada masa yang sama mengewangkan kandungan anda & menjangkau jutaan pengguna di Newswav. Log masuk ke creator.newswav.com dan daftar sebagai Newswav Creator sekarang!
Kandungan Pengguna (“User Content” seperti yang ditakrifkan pada Syarat Penggunaan Newswav) di atas termasuk pandangan yang dinyatakan dan media (gambar, video, petikan dan lain-lain) dimuatnaik & diterbitkan oleh pengarang. Newswav adalah platform pengagregatan yang semata-matanya mengehoskan kandungan. Sekiranya anda mempunyai sebarang pertanyaan tentang kandungan karya, hak cipta atau isu lain, sila hubungi creator@newswav.com.
