WAINUIOMATA15/10/2026 - 07:00 Oleh MOHD FUDZAIL MOHD NOR editor@dagangnews.com Belanjawan 2027 membawa beberapa berita baik kepada warga emas dan orang kurang upaya (OKU). Bantuan ditambah, peruntukan meningkat dan beberapa kemudahan baharu diumumkan.
Semuanya wajar dihargai, terutama ketika kos sara hidup terus menekan golongan yang sudah lama bergelut dengan pendapatan terhad.
Tetapi saya tetap mahu bertanya satu perkara. Adakah bantuan yang bertambah bermakna hak warga emas dan OKU semakin terjamin?
Bantuan boleh meringankan kehidupan seseorang untuk sebulan atau setahun. Hak pula menentukan bagaimana seseorang itu dilayan sepanjang hayatnya. Perbezaan inilah yang sering tenggelam setiap kali kita terlalu ghairah membincangkan angka peruntukan.
Kita sering melihat warga emas dan OKU sebagai golongan yang memerlukan simpati. Setiap kali belanjawan dibentangkan, perhatian tertumpu kepada berapa banyak wang yang mereka akan terima.
Jarang sekali perbincangan beralih kepada hak mereka untuk hidup berdikari, mendapat perlindungan undang-undang dan menikmati kemudahan awam seperti rakyat lain.
Sedangkan itulah persoalan yang lebih besar.
Bantuan meningkat tetapi jurang masih besar
Bagi tahun 2027, kerajaan memperuntukkan RM1.3 bilion untuk bantuan warga emas yang dijangka memanfaatkan hampir 200,000 penerima.
Peruntukan keseluruhan bantuan OKU pula meningkat kepada RM1.5 bilion bagi lebih 300,000 penerima. Bantuan penjagaan OKU terlantar dan pesakit kronik dinaikkan daripada RM500 kepada RM600 sebulan.
Tambahan RM100 mungkin kelihatan kecil kepada mereka yang mempunyai pendapatan tetap. Tetapi bagi keluarga yang membeli lampin pakai buang, ubat-ubatan dan keperluan penjagaan setiap bulan, wang itu tetap membawa makna.
Namun, tambahan tersebut tidak seharusnya menutup perbincangan tentang kos sebenar menjaga ahli keluarga yang memerlukan bantuan sepanjang masa.
Ada keluarga yang terpaksa mengurangkan waktu bekerja. Ada yang berhenti kerja kerana tiada orang lain boleh menjaga ibu bapa atau anak OKU di rumah. Kehilangan pendapatan itu kadangkala jauh lebih besar daripada bantuan yang diterima.
Sebab itu saya berpendapat bantuan kewangan perlu dilihat sebagai sebahagian daripada sistem perlindungan sosial, bukannya penyelesaian kepada semua masalah.
Gaji minimum naik tetapi bagaimana dengan pekerja OKU?
Kerajaan turut menaikkan ambang pendapatan bagi kelayakan Elaun Pekerja Orang Kurang Upaya (EPOKU) daripada RM1,700 kepada RM2,000.
Langkah ini penting kerana kerajaan telah mengumumkan kenaikan gaji minimum daripada RM1,700 kepada RM2,000 mulai Jun 2027, dengan pengecualian kepada perusahaan mikro, kecil dan sederhana (PMKS) yang mencatatkan hasil jualan di bawah RM50 juta.
Tanpa pelarasan ambang EPOKU, pekerja OKU yang menerima kenaikan gaji berisiko kehilangan kelayakan elaun mereka.
Tetapi persoalan yang lebih besar masih belum selesai. Berapa ramai OKU yang benar-benar mempunyai peluang untuk bekerja?
Berapa banyak tempat kerja yang boleh diakses oleh pengguna kerusi roda? Berapa ramai majikan yang bersedia memberikan peluang berdasarkan kebolehan seseorang, bukannya melihat ketidakupayaan fizikalnya terlebih dahulu?
Kita boleh menaikkan ambang pendapatan dan jumlah elaun setiap tahun. Tetapi jika pintu pekerjaan masih tertutup, masalah asasnya tidak berubah.
Kos penjagaan bukan sekadar soal cukai
Mulai 1 Januari 2027, kadar cukai perkhidmatan jagaan warga emas dikurangkan daripada lapan kepada enam peratus. Kerajaan turut memberikan pengecualian penuh cukai perkhidmatan bagi yuran jagaan sehingga RM96,000 setahun.
Langkah ini membantu mengurangkan beban cukai perkhidmatan, tetapi tidak semestinya menjadikan kos penjagaan warga emas mampu ditanggung oleh semua keluarga.
Bagi keluarga berpendapatan rendah, persoalannya bukan sekadar berapa peratus cukai dikenakan. Mereka mahu tahu sama ada mampu membayar yuran pusat jagaan pada setiap bulan.
Mereka juga mahu tahu apa yang perlu dilakukan apabila ibu atau bapa sudah tidak mampu menguruskan diri, sedangkan anak-anak terpaksa bekerja untuk menyara keluarga masing-masing.
Kita tidak boleh terus menganggap setiap keluarga mempunyai masa, wang dan kemampuan fizikal untuk menyediakan penjagaan sepenuh masa.
Penjagaan warga emas memerlukan tenaga kerja terlatih, kemudahan yang selamat dan sistem sokongan yang boleh diakses tanpa mengira pendapatan.
Belajar daripada pendekatan negara jiran
Perbandingan dengan Thailand, Brunei dan Singapura menunjukkan bahawa perlindungan warga emas boleh dibangunkan melalui pendekatan yang berbeza.
Thailand mempunyai skim bantuan usia tua, Brunei menyediakan pencen usia tua, manakala Singapura menggunakan pendekatan sokongan pendapatan yang lebih bersasar melalui program seperti Silver Support.
Setiap negara mempunyai keadaan fiskal, struktur penduduk dan sistem kebajikan yang berbeza. Kita tidak boleh menyalin satu model secara bulat-bulat.
Namun, pengalaman negara jiran sepatutnya mendorong Malaysia bertanya sama ada sistem bantuan sedia ada benar-benar mencukupi apabila semakin ramai rakyat memasuki usia tua.
Isu ini juga berkait dengan liputan pencen. Tidak semua warga emas mempunyai pencen bulanan atau simpanan persaraan yang mampu menampung kehidupan sehingga akhir hayat.
Bagi mereka yang bekerja sendiri, menerima upah harian atau menghabiskan sebahagian besar kehidupan dalam sektor tidak formal, hari tua boleh menjadi tempoh yang paling mencabar dari segi kewangan.
Kita tidak seharusnya menunggu sehingga mereka jatuh miskin sebelum menganggap mereka layak menerima perhatian.
Kemudahan OKU mesti boleh digunakan
Belanjawan 2027 turut mengumumkan pembinaan dua Pusat Permata Kurnia di Melaka dan Pahang, pembukaan lebih 130 kelas Tabika Tunas Istimewa di kawasan desa serta penaiktarafan 15 premis Pemulihan Dalam Komuniti kepada Pusat Terapi Khusus.
Elaun murid berkeperluan pendidikan khas dinaikkan daripada RM150 kepada RM200 sebulan, manakala insentif guru pendidikan khas meningkat daripada RM250 kepada RM300.
Kemudahan pas percuma bagi komuniti OKU untuk perkhidmatan pengangkutan yang dinyatakan dalam belanjawan juga merupakan langkah positif.
Tetapi saya mahu melihat semua ini daripada sudut kehidupan sebenar seorang OKU.
Apakah gunanya tambang percuma jika pengguna kerusi roda masih sukar memasuki stesen? Apakah gunanya bangunan mempunyai kemudahan OKU jika lif rosak, laluan dihalang atau tandas khas dijadikan tempat menyimpan barang?
Kita sudah terlalu biasa melihat kemudahan aksesibiliti disediakan untuk memenuhi syarat pembangunan, tetapi tidak semestinya boleh digunakan dengan selamat.
Sebab itu isu aksesibiliti tidak boleh diukur melalui jumlah program atau kemudahan yang diumumkan sahaja.
Ia mesti diukur melalui pengalaman sebenar OKU ketika keluar bekerja, mendapatkan rawatan, berurusan di pejabat kerajaan atau sekadar bergerak dari rumah ke kedai berhampiran.
Rang Undang-Undang Warga Emas tidak boleh terus menunggu
Kerajaan turut mengumumkan bahawa Rang Undang-Undang Warga Emas akan digubal bagi menangani pengabaian dan memperkukuh ekosistem penjagaan.
Pengumuman itu penting. Namun, Belanjawan 2027 tidak menyatakan bila rang undang-undang berkenaan akan dibentangkan.
Warga emas memerlukan perlindungan yang jelas daripada pengabaian, penderaan dan eksploitasi. Mereka juga perlu tahu saluran yang boleh digunakan apabila hak mereka dinafikan.
Perlindungan sedemikian tidak boleh bergantung semata-mata kepada ihsan keluarga, masyarakat atau kerajaan yang memerintah.
Begitu juga dengan OKU. Malaysia memerlukan penguatkuasaan yang lebih berkesan supaya hak akses kepada pendidikan, pekerjaan, pengangkutan dan kemudahan awam tidak tinggal sebagai janji dalam dokumen dasar.
Hak yang hanya disebut dalam ucapan tetapi tidak dapat dituntut dalam kehidupan sebenar belum memberikan perlindungan yang mencukupi.
Tiga perkara yang perlu diberikan keutamaan
Pertama, kerajaan perlu menetapkan garis masa yang jelas bagi penggubalan Rang Undang-Undang Warga Emas, termasuk proses rundingan dengan warga emas, penjaga keluarga dan pertubuhan masyarakat.
Kedua, pematuhan terhadap kemudahan aksesibiliti OKU perlu dipantau dengan lebih serius. Bangunan dan pengangkutan awam bukan sahaja perlu mempunyai kemudahan yang ditetapkan, tetapi kemudahan itu mesti berfungsi dan boleh digunakan.
Ketiga, sistem penjagaan jangka panjang perlu diperkukuh supaya keluarga tidak dibiarkan menanggung keseluruhan beban kewangan dan penjagaan secara bersendirian.
Ketiga-tiga perkara ini mungkin tidak menghasilkan tajuk berita sebesar pengumuman bantuan berbilion ringgit.
Namun, kesannya kepada kehidupan warga emas dan OKU boleh menjadi jauh lebih besar.
Sampai bila mahu bergantung kepada ihsan?
Pada akhirnya, saya tidak mempertikaikan manfaat tambahan bantuan dalam Belanjawan 2027. Setiap ringgit yang sampai kepada warga emas dan OKU yang memerlukan tetap penting.
Apa yang saya persoalkan ialah kecenderungan kita menganggap pertambahan bantuan sebagai bukti bahawa masalah golongan ini semakin selesai.
Warga emas tidak sepatutnya menunggu sehingga diabaikan sebelum mendapat perlindungan. OKU pula tidak sepatutnya merayu setiap kali mahu memasuki bangunan, mendapatkan pekerjaan atau menggunakan kemudahan awam.
Mereka tidak meminta layanan istimewa. Mereka meminta peluang yang adil, perlindungan yang berkesan dan kehidupan yang bermaruah.
Bantuan boleh berubah mengikut belanjawan tahunan. Hak tidak sepatutnya berubah mengikut jumlah wang yang kerajaan mampu sediakan.
Kerana pada akhirnya, ukuran sebuah negara yang benar-benar prihatin bukanlah semata-mata berapa banyak bantuan yang diumumkan, tetapi bagaimana negara itu melayan rakyatnya yang paling memerlukan perlindungan. – DagangNews.com
Mohd Fudzail Mohd Nor merupakan penulis dan pemerhati isu masyarakat yang kerap mengupas kebajikan warga emas, hak OKU serta dasar sosial negara.
