johardy11/09/2026 - 08:00 Oleh Dr NORLIZA CHE YAHYA editor@dagangnews.com Apabila kita bercakap tentang kelestarian, perubahan iklim sering menjadi tumpuan utama. Pemanasan global, pelepasan karbon dan peralihan kepada ekonomi rendah karbon kini menjadi sebahagian daripada agenda dunia perniagaan.
Namun, ada satu lagi krisis yang berlaku secara perlahan tetapi kesannya tidak kurang besar — kehilangan biodiversiti.
Bagi Malaysia, isu ini tidak boleh dipandang ringan. Negara kita kaya dengan hutan hujan tropika, sungai dan ekosistem marin yang bukan sahaja menjadi khazanah alam, tetapi turut menyokong ekonomi dan kehidupan masyarakat.
Persoalannya, apabila alam semakin tertekan, siapa yang akhirnya menanggung kosnya?
Perniagaan juga akan merasai kesannya.
Biodiversiti sering dikaitkan dengan hutan, gajah, harimau atau spesies terancam. Hakikatnya, ia jauh lebih luas daripada itu.
Biodiversiti menyokong banyak perkara yang kita perlukan setiap hari seperti air bersih, tanah yang subur, pendebungaan, bahan mentah dan pengawalan iklim. Dalam bahasa mudah, alam semula jadi menyediakan sebahagian daripada “infrastruktur” yang diperlukan oleh ekonomi untuk terus berfungsi.
Apabila kerosakan alam menjadi risiko perniagaan
Apabila ekosistem rosak, kesannya boleh sampai kepada operasi syarikat. Rantaian bekalan boleh terganggu, kos meningkat, sumber menjadi terhad dan syarikat mungkin berdepan dengan tekanan kawal selia serta risiko reputasi.
Bagi sektor seperti perladangan, pembuatan, pembinaan, tenaga dan kewangan, kehilangan biodiversiti bukan lagi sekadar isu alam sekitar. Ia boleh menjadi risiko kepada perniagaan dan kewangan.
Malaysia telah membina asas penting melalui Dasar Kepelbagaian Biologi Kebangsaan (DKBK) 2022–2030. Dasar ini menegaskan bahawa pemuliharaan biodiversiti bukan tanggungjawab kerajaan semata-mata, tetapi memerlukan pendekatan “keseluruhan masyarakat” (all-of-society) yang melibatkan sektor swasta, komuniti, universiti, penggubal dasar dan orang awam.
Namun, masih terdapat jurang antara dasar dengan tindakan.
Penilaian asas oleh Suruhanjaya Sekuriti Malaysia dan Bank Dunia pada 2023 mendapati hanya kira-kira satu pertiga syarikat awam tersenarai melaporkan inisiatif berkaitan alam semula jadi.
Malaysia juga terus berdepan dengan cabaran mengimbangi pembangunan ekonomi dengan pemeliharaan hutan. Pada Mac 2026, Menteri Sumber Asli dan Kelestarian Alam, Datuk Seri Arthur Joseph Kurup, menekankan pengurangan Kadar Tebangan Tahunan bagi Hutan Simpan Kekal di bawah Rancangan Malaysia Ke-13 sebagai langkah untuk mengimbangi keperluan ekonomi dengan pemeliharaan hutan.
Jelas bahawa pertumbuhan ekonomi dan pemuliharaan biodiversiti tidak boleh dilihat sebagai dua agenda yang berasingan.
Pelaporan penting tetapi tindakan lebih penting
Kerangka Pelaporan Kelestarian Kebangsaan (NSRF) yang diperkenalkan pada 2024 menyediakan asas kepada pelaporan kelestarian yang lebih tersusun, termasuk risiko dan peluang yang boleh memberi kesan kepada kewangan syarikat.
Namun, pelaporan tidak seharusnya sekadar menjadi satu lagi kotak yang perlu ditanda untuk memenuhi keperluan pematuhan.
Syarikat perlu bertanya: Apakah kebergantungan kita kepada alam semula jadi? Apakah risiko jika ekosistem terus merosot? Dan apakah tindakan yang boleh kita ambil sekarang?
Tanpa ukuran, sasaran dan petunjuk prestasi yang jelas, laporan mungkin hanya menjadi penerangan tanpa menghasilkan perubahan sebenar.
Syarikat awam tersenarai mempunyai pengaruh besar terhadap ekonomi. Keputusan berkaitan penggunaan tanah, perolehan, pelaburan, pengeluaran dan rantaian bekalan boleh memberi kesan besar kepada alam sekitar.
Memahami risiko biodiversiti bukan sahaja baik untuk alam sekitar, tetapi juga penting kepada perniagaan. Syarikat yang memahami kebergantungan mereka kepada alam semula jadi akan lebih bersedia menghadapi perubahan peraturan, tuntutan pelabur dan perubahan pasaran.
Pelabur pula memerlukan maklumat untuk menilai bukan sahaja keuntungan, tetapi juga kemampuan sesebuah perniagaan untuk terus bertahan dalam jangka panjang.
Melindungi alam juga satu pelaburan ekonomi
Justeru, biodiversiti perlu dilihat sebagai sebahagian daripada pengurusan risiko dan keputusan perniagaan, termasuk bagaimana syarikat membuat pelaburan dan menggunakan modal.
Kesan kehilangan biodiversiti tidak berhenti pada laporan tahunan syarikat. Penebangan hutan, pencemaran sungai dan kemerosotan ekosistem boleh menjejaskan bekalan air, keselamatan makanan, sumber pendapatan dan kehidupan masyarakat.
Namun, terdapat juga peluang.
Pelaburan dalam pemulihan hutan, hutan bakau, kawasan tadahan air dan pertanian lestari bukan sahaja membantu alam sekitar, tetapi berpotensi mewujudkan pekerjaan hijau, meningkatkan pendapatan komuniti dan mengukuhkan ekonomi tempatan.
Ini menunjukkan bahawa pemuliharaan biodiversiti tidak semestinya bertentangan dengan pembangunan ekonomi. Jika dirancang dengan baik, melindungi alam juga boleh menjadi satu bentuk pelaburan ekonomi.
Universiti turut mempunyai peranan sebagai jambatan antara pengetahuan saintifik, keperluan industri dan pembentukan dasar.
Penyelidikan boleh membantu membangunkan kaedah yang lebih praktikal untuk mengukur biodiversiti, manakala kerjasama universiti–industri boleh menterjemahkan pengetahuan kepada penyelesaian yang boleh digunakan dalam dunia sebenar.
Masa untuk bertindak
Universiti juga boleh mendidik generasi muda bahawa kelestarian bukan bidang yang terpisah daripada ekonomi, kewangan atau perniagaan. Alam sekitar sebenarnya merupakan sebahagian daripada asas kepada keputusan ekonomi yang baik.
Malaysia sudah mempunyai asas penting melalui DKBK 2022–2030 dan kerangka pelaporan kelestarian yang semakin berkembang. Cabaran seterusnya ialah memastikan dasar diterjemahkan kepada tindakan yang boleh dilihat dan diukur.
Persoalannya bukan lagi sama ada biodiversiti penting kepada perniagaan.
Persoalan yang lebih besar ialah: Sejauh mana pantas syarikat Malaysia bersedia mengiktiraf alam semula jadi sebagai sebahagian daripada modal yang menyokong perniagaan mereka?
Melindungi biodiversiti bukan sekadar tentang hutan, sungai dan hidupan liar. Ia juga tentang melindungi asas ekonomi, pekerjaan, kehidupan masyarakat dan peluang generasi akan datang.
Biodiversiti bukan isu alam sekitar semata-mata. Ia isu ekonomi. Ia isu perniagaan. Dan akhirnya, ia urusan kita semua. - DagangNews.com
