Jerebu menutup langit peniaga kecil kehilangan pendapatan

Bahan mentah sudah dibeli, makanan sudah dimasak dan gerai sudah dibuka. Tetapi apabila jerebu menyelubungi kawasan perniagaan, pelanggan yang diharapkan mungkin memilih untuk duduk di rumah.

Bagi peniaga kecil, makanan yang tidak terjual bukan sekadar pembaziran. Wang untuk membeli bahan mentah sudah keluar, sedangkan hasil jualan belum tentu cukup untuk menampung kos hari itu.

Apabila jerebu melanda, perhatian lazimnya tertumpu kepada bacaan Indeks Pencemaran Udara (IPU), kesihatan awam dan kemungkinan penutupan sekolah.

Namun, bagi penjaja, peniaga pasar malam, pengusaha gerai makanan dan usahawan mikro, udara yang tercemar juga boleh mengancam sumber pendapatan keluarga.

Kebanyakan peniaga kecil bergantung pada hasil jualan harian untuk membeli stok seterusnya, membayar upah pekerja dan menampung perbelanjaan rumah.

Jika mereka tidak dapat berniaga atau pelanggan semakin berkurangan, pendapatan boleh terjejas serta-merta sedangkan sewa dan kos lain tetap perlu dibayar.

Apabila kualiti udara merosot, masyarakat dinasihatkan supaya mengurangkan aktiviti di luar rumah, khususnya kanak-kanak, warga emas dan individu yang mempunyai masalah kesihatan. Nasihat ini penting untuk melindungi kesihatan, tetapi pada masa yang sama boleh memberikan kesan kepada aktiviti ekonomi setempat.

Orang ramai mungkin membatalkan kunjungan ke pasar malam, memilih untuk tidak makan di gerai terbuka atau menangguhkan pembelian yang tidak mendesak. Peniaga yang bergantung pada kehadiran pelanggan secara fizikal berdepan risiko penurunan jualan dalam tempoh yang singkat.

Bagi peniaga makanan, keadaan ini lebih mencabar kerana bahan mentah dan makanan yang telah disediakan mempunyai jangka hayat yang singkat.

Stok mungkin sudah disediakan berdasarkan jangkaan jualan biasa, tetapi apabila pelanggan berkurangan secara tiba-tiba, peniaga terpaksa menanggung kos bahan mentah, tenaga kerja dan penyediaan makanan yang tidak terjual.

Kos meningkat ketika jualan merosot

Jerebu juga boleh meningkatkan kos operasi apabila peniaga perlu mengambil langkah tambahan untuk melindungi pekerja, pelanggan dan produk. Antaranya termasuk menyediakan pelitup muka, menggunakan penutup makanan yang lebih baik, menyediakan penapis udara jika bersesuaian dan membersihkan premis dengan lebih kerap.

Bagi pengusaha makanan di kawasan terbuka, habuk dan zarah jerebu boleh menimbulkan kebimbangan terhadap kebersihan makanan. Penggunaan bekas bertutup, tempoh pameran makanan yang lebih singkat dan penjagaan kebersihan ruang penyediaan memerlukan perhatian tambahan.

Pekerja yang mengalami batuk, sakit tekak, sesak nafas atau masalah mata pula mungkin tidak dapat bekerja seperti biasa. Bagi perniagaan mikro yang hanya mempunyai dua atau tiga orang pekerja, ketiadaan seorang pekerja sahaja boleh mengganggu operasi.

Jika jerebu berlarutan, kerugian harian yang terkumpul boleh menjejaskan aliran tunai. Peniaga mungkin semakin sukar membayar sewa, membeli stok dan menyediakan upah pekerja.

Jerebu bukanlah fenomena asing kepada Malaysia. Oleh itu, peniaga kecil perlu melihatnya sebagai risiko perniagaan yang perlu dirancang, bukan semata-mata keadaan luar jangka.

Mereka tidak memerlukan pelan pengurusan risiko yang rumit. Sebagai permulaan, pelan kesinambungan perniagaan yang ringkas boleh menetapkan tindakan yang perlu diambil apabila kualiti udara merosot, termasuk pengurusan stok, waktu operasi dan pilihan saluran jualan.

Tempahan awal boleh mengurangkan pembaziran

Apabila kualiti udara mula merosot, peniaga boleh mengurangkan stok mudah rosak, menyesuaikan waktu operasi dan menggalakkan tempahan awal.

Sekiranya keadaan semakin buruk, pesanan dalam talian atau penghantaran boleh dipertimbangkan dengan mengambil kira keselamatan pihak yang terlibat.

Pendekatan ini selaras dengan prinsip pengurusan operasi yang menekankan pengurangan pembaziran, penyesuaian kapasiti dan tindak balas pantas terhadap perubahan permintaan. Penyediaan stok perlu disesuaikan apabila terdapat petunjuk bahawa jumlah pelanggan mungkin berkurangan.

Pendigitalan sering dibincangkan sebagai strategi mengembangkan perniagaan. Dalam situasi jerebu, saluran digital juga boleh membantu peniaga mengekalkan hubungan dengan pelanggan dan mengurangkan gangguan terhadap pendapatan.

Peniaga tidak semestinya perlu membangunkan aplikasi atau laman web yang mahal. Penggunaan WhatsApp, media sosial, kod QR, pembayaran tanpa tunai dan perkhidmatan penghantaran boleh menjadi pilihan mengikut keperluan serta kemampuan perniagaan.

Melalui tempahan awal, peniaga boleh menganggarkan jumlah pesanan sebelum menyediakan makanan atau membawa stok ke lokasi perniagaan. Pelanggan pula boleh merancang pembelian atau memilih penghantaran jika perkhidmatan itu tersedia dan keadaan mengizinkan.

Namun, penghantaran bukan jaminan pendapatan. Caj platform boleh mengurangkan margin keuntungan, manakala penghantar turut terdedah kepada udara tercemar. Agensi pembangunan usahawan, pihak berkuasa tempatan dan persatuan peniaga boleh membantu menyediakan latihan serta pilihan saluran digital yang lebih mampu digunakan oleh peniaga mikro.

Bersedia sebelum pendapatan terjejas

Kelangsungan perniagaan kecil turut bergantung pada keupayaan peniaga menyesuaikan operasi ketika berlaku gangguan.

Persediaan ini lebih mudah dibuat sebelum keadaan mendesak, ketika peniaga masih mempunyai ruang untuk merancang.

Rekod jualan, pangkalan data pelanggan, saluran tempahan digital dan simpanan kecemasan boleh membantu peniaga menghadapi penurunan permintaan. Langkah ini tidak dapat menghapuskan semua kerugian, tetapi boleh membantu mengurangkan kesannya.

Dalam jangka panjang, pembangunan usahawan kecil perlu merangkumi latihan pengurusan risiko dan kesinambungan perniagaan.

Peniaga perlu dibimbing untuk mengenal pasti risiko, menyediakan pilihan operasi dan menentukan tindakan apabila berdepan gangguan seperti jerebu, banjir atau wabak penyakit.

Bagi keluarga yang bergantung sepenuhnya pada hasil perniagaan harian, beberapa hari tanpa jualan boleh menjejaskan kemampuan memenuhi perbelanjaan asas. Sebab itu, persediaan menghadapi jerebu perlu turut mengambil kira usaha melindungi sumber pendapatan peniaga kecil. - DagangNews.com

Dr. Mohd Zulfabli bin Hasan merupakan Pensyarah Kanan di Jabatan Pengurusan dan Teknologi, Fakulti Pengurusan, Universiti Teknologi Malaysia (UTM), Johor Bahru