johardy24/09/2026 - 08:00 Oleh Nor Tasnim Syahera Rasak suratpembaca@dagangnews.com Malaysia tidak lagi kekurangan cerita tentang pelaburan pusat data. Hampir setiap beberapa bulan, muncul pengumuman baharu mengenai projek bernilai berbilion ringgit, kemasukan pemain teknologi global atau pembangunan infrastruktur digital berskala besar.
Perkembangan ini sememangnya wajar diraikan. Ia menunjukkan keyakinan pelabur terhadap Malaysia ketika permintaan terhadap pengkomputeran awan dan kecerdasan buatan (AI) semakin meningkat. Namun, selepas angka pelaburan menjadi begitu besar, mungkin sudah tiba masanya kita melihat lebih jauh daripada sekadar bertanya berapa banyak pelaburan yang masuk.
Soalan yang lebih penting ialah: berapa banyak daripada nilai itu benar-benar tinggal dalam ekonomi Malaysia? Menurut Lembaga Pembangunan Pelaburan Malaysia (MIDA), negara merekodkan RM385.7 bilion pelaburan berkaitan pusat data dari 2021 hingga separuh pertama 2026.
Lebih menarik, dalam enam bulan pertama 2026 sahaja, projek pusat data dan pengkomputeran awan menyumbang RM95.8 bilion daripada keseluruhan RM218.5 bilion pelaburan yang diluluskan negara. Mudahnya, hampir 44 sen daripada setiap RM1 pelaburan yang diluluskan Malaysia dalam tempoh tersebut datang daripada pusat data dan pengkomputeran awan.
Angka ini bukan lagi kecil. Sebab itulah persoalan mengenai manfaat sebenar kepada ekonomi tempatan juga tidak boleh dianggap kecil. Kita sering mengukur kejayaan pelaburan melalui jumlah ringgit yang diumumkan. Semakin banyak bilion yang masuk, semakin baik gambaran prestasi ekonomi negara.
Tetapi pelaburan RM10 bilion tidak semestinya meninggalkan RM10 bilion nilai dalam ekonomi tempatan. Pusat data memerlukan tanah, bekalan elektrik, air, sambungan telekomunikasi, sistem penyejukan, keselamatan, pembinaan, penyelenggaraan serta pelbagai perkhidmatan teknologi.
Persoalannya, siapa yang membekalkan semua itu?
Jika sebahagian besar teknologi bernilai tinggi, peralatan khusus dan kepakaran terus datang dari luar negara, Malaysia mungkin menjadi lokasi penting kepada ekonomi digital dunia tanpa membina kekuatan industri digitalnya sendiri pada kadar yang sama.
Kita tidak mahu suatu hari nanti mempunyai pusat data bertaraf dunia tetapi syarikat tempatan masih sekadar menjadi kontraktor di bahagian paling bawah rantaian nilai. Malaysia sudah menyediakan lokasi, infrastruktur, tenaga dan utiliti.
Maka, adalah munasabah untuk kita bertanya: apakah yang Malaysia dapat sebagai balasan selain angka pelaburan yang besar?
PKS jangan sekadar melihat dari luar pagar
Di sinilah perusahaan kecil dan sederhana (PKS) perlu diberikan perhatian. Ekosistem pusat data sebenarnya boleh membuka peluang besar kepada firma tempatan dalam bidang kejuruteraan, penyelenggaraan, pengurusan tenaga, automasi, perisian, keselamatan siber dan pelbagai perkhidmatan profesional.
Namun, peluang atas kertas tidak semestinya menjadi kontrak sebenar.
Syarikat tempatan perlu mempunyai pensijilan, modal, teknologi, tenaga mahir dan kemampuan memenuhi piawaian antarabangsa. Industri pusat data tidak boleh berkompromi terhadap aspek keselamatan dan kebolehpercayaan semata-mata untuk memenuhi tuntutan penyertaan tempatan.
Jadi, rumusannya bukan dengan memaksa pelabur membeli daripada syarikat tempatan yang belum bersedia. Rumusannya ialah menjadikan syarikat tempatan cukup kuat sehingga pemain global mahu membeli daripada mereka.
Di sinilah dasar pembangunan vendor perlu lebih agresif. Pembiayaan, pensijilan, latihan teknikal dan kerjasama antara syarikat global dengan firma Malaysia perlu bergerak serentak.
Universiti dan institusi TVET pula tidak boleh menunggu industri datang meminta tenaga kerja. Program latihan perlu bergerak seiring dengan jenis pekerjaan yang sedang diwujudkan. Jika tidak, kita mungkin membina infrastruktur untuk ekonomi masa depan menggunakan tenaga kerja dan kepakaran yang masih banyak bergantung kepada pihak luar.
Siapa membayar harga pertumbuhan digital?
Ada satu lagi persoalan yang tidak boleh diketepikan.
Pusat data memerlukan sumber yang besar untuk beroperasi. Elektrik dan air bukan sumber tanpa had. Keperluannya perlu diseimbangkan dengan permintaan industri lain dan keperluan rakyat. Kerajaan sendiri nampaknya menyedari cabaran tersebut.
Kenyataan Prabelanjawan 2027 menyatakan insentif pusat data akan dikaitkan dengan kecekapan penggunaan tenaga dan air supaya pertumbuhan digital tidak memberi tekanan kepada bekalan atau meningkatkan kos kepada rakyat.
Pendekatan ini penting. Jika industri menggunakan sumber negara pada skala yang besar, nilai ekonomi yang dikembalikan kepada negara juga sewajarnya setimpal. Kita tidak seharusnya terperangkap dalam perlumbaan mendapatkan pelaburan sehingga terlupa mengira kos sebenar untuk menyokongnya.
Pelaburan berkualiti bukan sekadar pelaburan yang besar. Ia perlu meninggalkan pekerjaan, teknologi, kemahiran, vendor tempatan dan peningkatan produktiviti selepas projek mula beroperasi.
Menjelang Belanjawan 2027, kerajaan mempunyai peluang untuk memperkukuh pendekatan ini. Kenyataan Prabelanjawan memberi penekanan kepada pelaburan yang membentuk rantaian bekalan tempatan, meningkatkan produktiviti, memindahkan teknologi dan mewujudkan pekerjaan berkualiti.
Selepas bertahun-tahun meraikan jumlah pelaburan yang diluluskan, mungkin sudah tiba masanya ukuran kejayaan diperluaskan kepada berapa banyak nilai yang kekal dalam negara.
Berapa ramai pekerja Malaysia dilatih?
Berapa banyak vendor tempatan berjaya dinaik taraf?
Berapa banyak kontrak bernilai tinggi diperoleh syarikat Malaysia?
Berapa banyak teknologi dan kepakaran akhirnya dapat dikuasai oleh kita sendiri?
Dan berapa banyak syarikat tempatan yang hari ini kecil boleh menjadi pemain serantau lima atau 10 tahun akan datang kerana mendapat peluang daripada gelombang pelaburan ini?
Soalan-soalan tersebut mungkin tidak menghasilkan tajuk berita sebesar pengumuman pelaburan berbilion ringgit. Tetapi jawapannya akan menentukan sama ada ledakan pusat data benar-benar mengubah struktur ekonomi Malaysia.
Jangan sekadar menjadi tuan tanah
Malaysia mempunyai peluang yang jarang datang dua kali.
Kedudukan strategik, infrastruktur dan kestabilan negara telah membantu menarik pemain teknologi global. Kini kita mempunyai sesuatu yang banyak negara lain sedang cuba dapatkan — perhatian dan modal daripada ekonomi digital dunia.
Tetapi menjadi lokasi pilihan pelabur hanyalah permulaan.
Jika 10 tahun akan datang Malaysia mempunyai lebih banyak pusat data tetapi masih membeli teknologi utama dari luar, bergantung kepada kepakaran luar dan mempunyai terlalu sedikit syarikat tempatan dalam bahagian bernilai tinggi rantaian industri, kita perlu bertanya sama ada peluang besar ini telah digunakan sepenuhnya.
RM385.7 bilion sememangnya angka yang mengagumkan. Namun, kejayaan sebenar bukanlah berapa banyak pusat data yang berdiri di atas tanah Malaysia.
Kejayaan sebenar ialah apabila lebih banyak syarikat Malaysia membesar bersamanya, lebih ramai rakyat memperoleh pekerjaan berpendapatan tinggi dan lebih banyak teknologi serta kepakaran akhirnya menjadi milik negara.
Malaysia tidak seharusnya berpuas hati menjadi tuan tanah kepada ekonomi digital dunia. Kita perlu memastikan apabila ekonomi digital dunia berkembang di sini, Malaysia turut memiliki sebahagian daripada nilai yang diciptanya. - DagangNews.com
