johardy02/04/2026 - 08:00 Oleh SHAHRIM TAMRIN suratpembaca@dagangnews.com Pendekatan terhadap pesalah memandu di bawah pengaruh (DUI) alkohol dan dadah di Malaysia perlu berubah daripada hukuman ringan kepada tindakan yang benar-benar memberi kesan pencegahan.
Pelucutan hak milik dan lelongan kenderaan pesalah wajar dipertimbangkan sebagai langkah tegas bagi menangani kesalahan yang meragut nyawa ini.
Akta Pengangkutan Jalan 1987 (APJ 1987) perlu dipinda dengan memasukkan peruntukan baharu di bawah Seksyen 44 bagi membolehkan rampasan dan pelucutan hak kenderaan secara mandatori, khususnya bagi kes DUI yang melibatkan kematian atau kecederaan parah.
Pendekatan ini bukan sesuatu yang asing. Di bawah Akta Pengangkutan Awam Darat 2010, kuasa pelucutan hak kenderaan telah digunakan terhadap kesalahan seperti membawa muatan berlebihan. Pada 2025, Jabatan Pengangkutan Jalan (JPJ) merampas ratusan kenderaan komersial di bawah peruntukan tersebut.
Jika kenderaan boleh dirampas kerana pelanggaran teknikal, tidak ada alasan untuk tidak bertindak tegas terhadap kesalahan yang membahayakan nyawa.
Mekanisme Pelaksanaan
Pelaksanaan perlu melibatkan penyitaan serta-merta di lokasi kejadian bagi kes tertentu, diikuti pelucutan hak melalui perintah mahkamah selepas sabitan. Kenderaan kemudiannya boleh dilelong selepas tempoh pegangan tertentu.
Hasil lelongan wajar digunakan secara langsung untuk kepentingan awam: sebahagian disalurkan kepada tabung pampasan mangsa, manakala selebihnya kepada tabung keselamatan jalan raya bagi tujuan pendidikan dan pencegahan.
Perlindungan kepada pihak ketiga juga mesti diberi perhatian. Kenderaan boleh dikembalikan kepada pemilik sah sekiranya bukan milik pesalah, manakala pesalah tetap perlu bertanggungjawab melalui pampasan berdasarkan nilai kenderaan.
Bagi kes melibatkan pesalah kali pertama dalam kalangan golongan berpendapatan rendah, mahkamah perlu diberikan budi bicara bagi mengelakkan hukuman yang tidak seimbang.
Pengajaran dari Negara Lain
Beberapa negara telah membuktikan keberkesanan pendekatan ini. Latvia telah merampas ribuan kenderaan bagi kes DUI dalam tempoh beberapa tahun, manakala Belarus melaksanakan dasar rampasan bagi kesalahan berulang tanpa mengira pemilikan, dengan hasil jualan disalurkan kepada mangsa atau negara.
Kesan utamanya jelas: pengurangan kesalahan berulang dan peningkatan kesedaran.
Denda semata-mata tidak lagi mencukupi. Dalam banyak kes, ia hanya menjadi kos untuk terus melanggar undang-undang.
Sebaliknya, kehilangan kenderaan memberi impak langsung kepada gaya hidup dan keupayaan pesalah untuk terus melakukan kesalahan.
Fokus Keselamatan dan Keadilan
Statistik menunjukkan penunggang motosikal menyumbang sebahagian besar kematian di jalan raya di Malaysia.
Justeru, pendekatan ini perlu disasarkan kepada pesalah berisiko tinggi dan berulang, tanpa membebankan golongan rentan secara tidak adil.
Langkah ini boleh menjadi sebahagian daripada pelan keselamatan jalan raya jangka panjang, termasuk pengurangan had alkohol dalam darah, penggunaan teknologi seperti alcohol interlock, dan penguatkuasaan lebih tegas.
Isyarat Dasar yang Tegas
Malaysia tidak boleh lagi berkompromi dengan kesalahan DUI. Setiap nyawa yang terkorban akibat kelalaian ini adalah kegagalan sistem yang boleh dielakkan.
Pelaksanaan pelucutan hak kenderaan dan lelongan bukan sekadar hukuman, tetapi satu mesej jelas: kenderaan bukan hak mutlak jika ia digunakan untuk mengancam nyawa orang lain.
Langkah ini mampu mengubah tingkah laku pesalah dan dalam masa yang sama memberi keadilan kepada mangsa serta keluarga mereka. - DagangNews.com