LEBIH lima tahun selepas sekolah ditutup akibat pandemik Covid-19, pembelajaran atas talian sudah tidak lagi menjadi jalan keluar kecemasan.
Ia telah menjadi sebahagian daripada rutin harian murid-murid seperti kelas tambahan pada waktu malam, video ulang kaji di telefon bimbit, aplikasi latih tubi Matematik, dan kumpulan WhatsApp guru kelas.
Bagi murid sekolah rendah khususnya, perubahan ini berlaku begitu pantas sehingga kita jarang berhenti untuk bertanya adakah ia benar-benar membantu, dan apakah harga yang terpaksa kita bayar?
Keperluan atau tambahan
Kelebihan pertama ialah capaian. Seorang murid di kawasan pedalaman kini boleh mengikuti penerangan guru yang baik, menonton eksperimen Sains yang tidak mampu dijalankan di sekolahnya, atau mendapat bimbingan mengaji daripada guru di negeri lain.
Dari sudut keadilan pendidikan, ini satu peluang yang besar. Anak yang dahulunya terhad kepada apa yang ada di kampungnya kini mempunyai pilihan yang lebih luas.
Kedua, murid boleh belajar mengikut kadar sendiri. Di dalam kelas, guru terpaksa bergerak mengikut kelajuan purata tiga puluh orang murid, tetapi rakaman video boleh diulang sepuluh kali tanpa rasa malu.
Bagi murid yang lambat menguasai kemahiran asas membaca dan mengira, ruang untuk mengulang ini sangat bernilai.
Ketiga, ia sejajar dengan hala tuju negara. Dasar Pendidikan Digital yang dilancarkan pada November 2023 meletakkan murid celik digital sebagai teras pertamanya, manakala Rancangan Pendidikan Malaysia 2026–2035 turut menekankan kompetensi digital dan kemudahan sambungan internet di semua institusi pendidikan.
Dalam dunia hari ini, kemahiran digital sudah hampir setaraf dengan kemahiran membaca dan mengira.
Murid yang tidak pernah dilatih menggunakan teknologi untuk belajar akan ketinggalan, bukan sahaja di sekolah menengah, tetapi juga di alam pekerjaan kelak.
Cabaran yang tidak boleh dipandang ringan
Namun begitu, gambaran ini tidak boleh dilihat secara sebelah mata. Cabaran pertama ialah jurang digital yang masih wujud. Masalahnya bukan sekadar ada internet atau tidak;.
Di banyak rumah, sebuah telefon pintar dikongsi tiga beradik. Kuota data terhad menjelang hujung bulan.
Liputan talian tidak stabil. Ada murid yang perlu belajar di ruang tamu yang bising kerana tiada meja belajar sendiri.
Apabila pembelajaran atas talian dijadikan kewajipan tanpa mengambil kira realiti ini, murid yang paling memerlukan bantuan adalah yang paling awal tercicir.
Cabaran kedua ialah faktor umur. Murid sekolah rendah berumur tujuh hingga 12 tahun belum cukup matang untuk mengatur pembelajaran sendiri.
Mereka mudah hilang tumpuan, mudah beralih kepada permainan video, dan memerlukan kehadiran orang dewasa di sisi. Pembelajaran dalam talian tanpa penyeliaan sering kali menjadi "hadir tetapi tidak belajar quot; skrin menyala, tetapi fikiran melayang.
Model yang sesuai untuk pelajar universiti tidak boleh disalin bulat-bulat untuk kanak-kanak. Ketiga, kesan terhadap kesihatan dan tingkah laku.
Masa berdepan skrin yang berlebihan dikaitkan dengan keletihan mata, masalah postur, gangguan tidur dan pengurangan aktiviti fizikal. Bagi kanak-kanak, waktu bermain di luar rumah dan interaksi bersemuka bukan aktiviti sampingan, tetapi sebahagian daripada proses tumbesaran.
Kita perlu jujur bahawa setiap jam tambahan di hadapan skrin diambil daripada sesuatu yang lain. Keempat, keselamatan siber.
Kanak-kanak yang berada dalam talian terdedah kepada kandungan tidak sesuai, buli siber, dan hubungan dengan individu yang tidak dikenali.
Ramai ibu bapa menyerahkan peranti kepada anak tanpa tetapan kawalan, bukan kerana lalai, tetapi kerana tidak tahu caranya.
Kelima, kesediaan guru dan ibu bapa. Mengajar dalam talian bukan sekadar memindahkan syarahan ke dalam skrin. Ia memerlukan kaedah yang berbeza, bahan yang lebih pendek, aktiviti yang lebih kerap, dan cara penilaian yang lain.
Ibu bapa pula, terutama yang bekerja sepenuh masa atau kurang selesa dengan teknologi, terpaksa memikul peranan pembantu guru yang tidak pernah mereka minta.
Jalan ke hadapan
Penyelesaiannya bukan menolak teknologi, dan bukan juga menerimanya tanpa syarat.
Beberapa langkah praktikal boleh dipertimbangkan. Bagi sekolah rendah, sesi dalam talian wajar dipendekkan kepada segmen lima belas hingga dua puluh minit dan diselangi aktiviti luar talian seperti menulis, melukis atau bergerak.
Pembelajaran atas talian juga perlu kekal sebagai pelengkap, bukan pengganti guru dan bilik darjah; hubungan antara guru dan murid kecil masih menjadi teras pembelajaran.
Latihan guru pula perlu memberi tumpuan kepada kaedah pengajaran, bukan sekadar cara menggunakan aplikasi, manakala sekolah dan PIBG boleh mengadakan bengkel ringkas literasi digital untuk ibu bapa.
Bantuan peranti dan data wajar disasarkan secara tepat kepada murid yang paling memerlukan, dengan kerjasama pihak korporat, badan bukan kerajaan dan dana wakaf pendidikan.
Akhir sekali, kejayaan program digital sekolah perlu diukur berdasarkan penguasaan murid, bukan bilangan jam log masuk atau jumlah tablet yang diagihkan.
Teknologi ialah alat, bukan guru. Ia mampu memperbesar kesan pengajaran yang baik, tetapi ia juga mampu memperbesar jurang jika digunakan tanpa perancangan.
Ukuran sebenar kejayaan pendidikan digital negara bukanlah pada kecanggihan platform yang kita bina, tetapi pada seorang murid Tahun Empat di pedalaman yang akhirnya boleh membaca dengan lancar, dengan bantuan skrin, dan bukan kerana diserahkan kepada skrin. – UTUSAN
Penulis ialah Timbalan Dekan (Bakat & Penyelidikan) di Pusat Pendidikan Asas dan Lanjutan, Universiti Malaysia Terengganu, dan Felo Penyelidik di INSPIRE, Universiti Sultan Zainal Abidin (UniSza).
The post Pembelajaran dalam talian pelengkap bukan pengganti kelas, guru kelas sekolah rendah appeared first on Utusan Malaysia.
