Raja Norway Harald V mangkat pada usia 89 tahun di Hospital Universiti Oslo pada Jumaat, sekali gus mencetuskan proses peralihan takhta kepada puteranya, Putera Mahkota Haakon, lapor The Guardian.
Istana Diraja Norway dalam satu kenyataan memaklumkan Raja Harald menghembuskan nafas terakhir pada 6.35 pagi waktu tempatan dan meninggal dunia dengan aman.
Raja Norway Harald V mangkat pada usia 89 tahun
“Dengan dukacita yang mendalam, kami mengumumkan bahawa Kebawah Duli Yang Maha Mulia Raja Harald telah mangkat hari ini,” menurut kenyataan itu.
Istana pada Khamis memaklumkan keadaan kesihatan Raja Harald semakin merosot dan berada dalam keadaan “amat serius”, menyebabkan Permaisuri Sonja serta Putera Mahkota Haakon, yang ketika itu sudah menjalankan tugas sebagai pemangku raja, membatalkan beberapa urusan rasmi.
Raja Harald, yang menjadi ketua negara Norway sejak 1991, merupakan raja paling berusia dalam kalangan raja yang masih memerintah di Eropah.
Baginda menerima rawatan di Hospital Universiti Oslo sejak 17 Ogos akibat anemia hemolitik, iaitu keadaan yang menyebabkan sel darah merah dalam badan musnah pada kadar lebih cepat daripada biasa.
Sebelum itu, Istana Diraja memaklumkan Raja Harald turut menerima rawatan antibiotik akibat jangkitan bakteria dalam darah.
Raja Harald berdepan beberapa masalah kesihatan sejak kebelakangan ini, termasuk menjalani pembedahan akibat kanser pundi kencing pada 2003 dan dipasang alat perentak jantung pada 2024.
Baginda bagaimanapun berulang kali menolak kemungkinan turun takhta, dengan menyatakan bahawa baginda telah mengangkat sumpah seumur hidup di hadapan Parlimen Norway.
Kemangkatan Raja Harald berlaku ketika keluarga diraja Norway berdepan tempoh yang penuh kontroversi, khususnya membabitkan Puteri Mahkota Mette-Marit, isteri Putera Mahkota Haakon.
Dokumen yang diterbitkan di Amerika Syarikat pada Januari lalu menunjukkan Mette-Marit pernah berhubung dengan Jeffrey Epstein, pesalah seks warga Amerika Syarikat yang telah meninggal dunia, antara 2011 hingga 2014, lama selepas beliau disabitkan kesalahan.
Dokumen berkenaan dilaporkan mengandungi hampir 1,000 rujukan kepada Mette-Marit, termasuk pertukaran mesej bersifat peribadi.
Perkara itu mencetuskan kritikan hebat di Norway, termasuk daripada Perdana Menteri Jonas Gahr Støre yang menyifatkan tindakan Mette-Marit sebagai menunjukkan “pertimbangan yang buruk”.
Mette-Marit kemudiannya menyatakan penyesalan mendalam atas persahabatannya dengan Epstein dan memohon maaf atas keadaan yang dicetuskan kepada keluarga diraja, khususnya Raja Harald dan Permaisuri Sonja.
Anaknya daripada hubungan terdahulu, Marius Borg Høiby, 29, turut menjadi perhatian selepas dijatuhi hukuman penjara empat tahun pada Jun lalu atas dua pertuduhan rogol serta 32 pertuduhan lain, termasuk keganasan terhadap bekas pasangan. Beliau telah mengemukakan rayuan terhadap keputusan itu.
Mette-Marit, 53, yang mempunyai penyakit paru-paru serius dan menjalani pemindahan organ pada Julai lalu, merupakan ibu tunggal kepada Høiby sebelum berkahwin dengan Putera Mahkota Haakon.
Perkahwinan mereka pada 2001 mencetuskan kontroversi besar di Norway, namun mendapat sokongan kuat daripada Raja Harald dan Permaisuri Sonja.
Mette-Marit sebelum ini secara terbuka mengakui pernah melalui zaman remaja yang memberontak serta mempunyai sejarah penggunaan dadah sebelum menyatakan kekesalan terhadap pilihan hidupnya dalam satu sidang media penuh emosi seminggu sebelum perkahwinan.
Sokongan terhadap institusi monarki Norway turut dilaporkan terjejas susulan kontroversi berkenaan. Satu tinjauan pada Februari menunjukkan sokongan terhadap monarki menurun kepada 54 peratus berbanding 72 peratus pada 2024.
Raja Harald dikenali sebagai tokoh yang memainkan peranan penting dalam memodenkan institusi monarki Norway, termasuk memperbaharui pengurusan harta diraja dan cara istana dikendalikan.
Baca juga:
Baginda berkahwin dengan Sonja, seorang rakyat biasa, pada 1968 dan turut menerima pasangan anak-anaknya daripada latar belakang bukan kerabat diraja.
Raja Harald menaiki takhta pada usia 54 tahun selepas kemangkatan ayahandanya, Raja Olav V. Baginda pernah menuntut di Universiti Oxford dan mewakili Norway dalam acara pelayaran pada Sukan Olimpik Tokyo 1964, Mexico City 1968 dan Munich 1972.
Baginda turut dikenali kerana gaya hidup sederhana serta usaha memperkukuh perpaduan nasional.
Dalam ucapan penuh emosi pada 2011 selepas Anders Behring Breivik membunuh 77 orang dalam dua serangan pengganas, Raja Harald menyampaikan rasa dukacita kepada seluruh rakyat Norway.
Pada 2016, baginda turut menyampaikan ucapan yang mengangkat kepelbagaian, toleransi dan hak golongan LGBT, selain menegaskan bahawa Norway merupakan sebuah negara untuk semua tanpa mengira latar belakang.
Pada Februari lalu, Raja Harald dimasukkan ke hospital akibat jangkitan dan dehidrasi ketika berada di Tenerife, Sepanyol, dalam percutian persendirian bersama Permaisuri Sonja.
Permaisuri Sonja, yang juga berusia 89 tahun, turut menerima rawatan di hospital di Norway akibat masalah jantung kira-kira tiga bulan kemudian.
