Sabah menerajui Ekonomi Biru

By: Hayati Dzulkifli

SABAH meletakkan dirinya di barisan hadapan Ekonomi Biru sektor yang memberi tumpuan kepada pemanfaatan potensi laut dan sungai di negeri ini.

Kerajaan negeri diketuai Gabungan Rakyat Sabah (GRS) di bawah pimpinan Ketua Menteri Datuk Seri Hajiji Noor berharap dapat menjana kekayaan baharu dan meningkatkan Keluaran Dalam Negara Kasar (KDNK) negeri daripada sumber maritim dan penggunaan teknologi.

Walaupun pada masa ini tidak ada negara di dunia yang boleh dirujuk sebagai contoh teladan Hajiji berpendapat ini tidak seharusnya menghalang Sabah daripada mengambil kira enjin pertumbuhan untuk terus membangunkan negeri dan melangkah ke hadapan melebihi kecemerlangan.

window.googletag = window.googletag || {cmd: []};googletag.cmd.push(function() {googletag.defineSlot('/22826383987/dailyexpress_inline', [1, 1], 'gpt-passback').addService(googletag.pubads());googletag.enableServices();googletag.display('gpt-passback');});Konsep Ekonomi Biru akan meletakkan Sabah sebagai peneraju dalam aktiviti ekonomi berasaskan marin, kepelbagaian melangkaui industri berasaskan tanah tradisional,” kata Ketua Pegawai Eksekutif Sabah Maju Jaya Datuk Rosmadi Datu Sulai yang telah ditugaskan melaksanakannya.

Peranan Rosmadi melibatkan penyelarasan penyeliaan dan pelaksanaan pelbagai inisiatif yang bertujuan memacu agenda pembangunan Sabah di bawah rangka kerja SMJ yang memberi tumpuan kepada pertumbuhan ekonomi dan kemampanan di rantau ini.

Selain memfokuskan tehadap pelaksanaan konsep itu beliau juga akan meneroka potensi luasnya sebagai pemangkin untuk merangsang lagi ekonomi Negeri.

Konsep yang diperkenalkan dan disahkan oleh Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu pada 2012 telah diterima pakai secara rasmi sebagai rangka kerja Asean pada 2018.

Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu mentakrifkan Ekonomi Biru sebagai “Satu di mana penggunaan mampan lautan dan sumber pantai menjana faedah yang diagihkan secara saksama dan inklusif untuk orang ramai, melindungi dan memulihkan ekosistem lautan kesihatan, membina daya tahan dan menyumbang kepada penyampaian cita-cita global untuk masa depan yang mampan.”

Bank Dunia mentakrifkan Ekonomi Biru sebagai “Penggunaan sumber laut yang mampan untuk pertumbuhan ekonomi, meningkatkan mata pencarian dan pekerjaan serta ekosistem dan kesihatan lautan.”

Dalam konteks Sabah Sekretariat SMJ mentakrifkan Ekonomi Biru sebagai “Mencari, Meneroka dan Menuai sumber hidupan dan bukan hidupan meliputi sungai dan lautan secara mampan dan regeneratif.”

Rosmadi berkata setakat ini hanya Indonesia yang membuat pelan tindakan apabila ia dilancarkan pada 2023 untuk negara Asean.

Berikutan itu Sabah memutuskan untuk bergerak ke hadapan secara bebas daripada menunggu rangka kerja nasional Kerajaan Persekutuan mengenai Ekonomi Biru dijangka menjelang akhir tahun ini.

“Kami di Sekretariat SMJ telah menghubungi ketua menteri memaklumkan Sabah memerlukan pertumbuhan ekonomi baharu untuk maju.

“Sama seperti negeri-negeri maju lain yang mempunyai sektor tertentu untuk diberi tumpuan contohnya Pulau Pinang dengan aktiviti perindustriannya, Kedah dengan industri automotif dan Selangor terkenal sebagai pusat kewangan.

“Tiba-tiba Sarawak mengumumkan rancangan untuk menjadi hab hidrogen hijau di Asia Tenggara dan memanfaatkan sumber kuasa hidronya yang banyak.

“Kami mahukan sesuatu untuk memacu pertumbuhan baharu dan kerajaan negeri memutuskan untuk menerima pakai konsep Ekonomi Biru,” kata Rosmadi.

Beliau berkata pujian perlu diberikan kepada ketua menteri yang mengiktiraf potensi laut sebagai pemacu utama pertumbuhan ekonomi baharu negeri dengan meneroka sumber maritim.

“Ketua Menteri melihat kekuatan Sabah di laut dan sungai, dan beliau berkata ‘kenapa tidak laut’.

Beliau melihat potensi besar yang boleh diterokai oleh negeri untuk meningkatkan taraf hidup rakyat dan merangsang pertumbuhan ekonomi.

“Itulah sebabnya kami memutuskan bahawa kami tidak boleh menunggu kerajaan Persekutuan untuk menyediakan rangka kerja kebangsaan seperti ini dan memilih untuk memulakan dengan inisiatif kami sendiri,” katanya.

Rosmadi berkata ekonomi Sabah secara tradisional berfokus pada industri berasaskan darat untuk berkembang namun dengan peralihan global ke arah kelestarian, kerajaan melihat potensi yang belum diterokai dalam industri berasaskan laut.

“Lautan adalah anugerah tuhan kepada kita dan menawarkan kelebihan unik di mana ikan bermigrasi merentasi perairan tanpa perlu ditanam. Sumber laut ini juga tidak memerlukan penyiraman atau pembajaan. Hanya menunggu untuk ditangkap.

“Namun begitu cabarannya menurut pandangan ketua menteri adalah bagaimana untuk mengawal selia (seperti penuaian dan sebagainya) supaya penerokaan ini berterusan dan lestari,” katanya.

Rosmadi berkata dasar laut mengandungi pelbagai sumber dari biodiversiti marin hingga potensi simpanan mineral menjadikan pembangunan lautan sebagai satu usaha yang menguntungkan.

“Apa sahaja mineral yang ada di darat di laut juga ada cuma bentuknya berbeza. Sebagai contoh di darat ada hutan di laut pula ada terumbu karang.

“Di darat ada burung dan haiwan lain, manakala di laut ada udang dan spesies marin lain. Jadi jika ada simpanan mineral di darat maka ada lebih banyak lagi di dasar laut.”

Beliau berkata ketua menteri telah mengarahkan Sekretariat SMJ untuk meneroka laut dan sungai-sungai di Sabah yang sebahagian besarnya belum diterokai sebagai pemacu pertumbuhan baharu negeri. Rosmadi telah diminta untuk menyediakan kertas Kabinet dalam masa 13 hari.

Beliau berbuat demikian pada 18 Oktober 2023 untuk mendapatkan sokongan.

Hajiji membentangkan perkara itu kepada Kabinet (Ekonomi Biru) kerana beliau memahami topik itu dengan mendalam.

“Pada bulan yang sama Perdana Menteri Datuk Seri Anwar Ibrahim meminta supaya Ekonomi Biru Sabah dilancarkan kerana Malaysia belum mempunyai kerangka tersebut.

“Anwar meminta Kabinet Persekutuan memberikan sokongan penuh kepada konsep Ekonomi Biru kami,” katanya sambil menambah bahawa Anwar telah mengesahkan sokongan kepada Ekonomi Biru Sabah semasa merasmikan Persidangan Ekonomi Biru Antarabangsa Sabah (Sibec) 2024 di Pusat Konvensyen Antarabangsa Sabah (SICC) pada 19 Julai 2024.

Anwar menyatakan sokongan padu terhadap inisiatif Ekonomi Biru Sabah dan berjanji akan memberikan sokongan penuh.

“Sabah sedang bergerak jauh dari pendekatan pembangunan ekonomi konvensional dan memanfaatkan kekuatan serta sumber sendiri.

“Sebagai perdana menteri saya akan memberikan segala sokongan yang diperlukan untuk Sabah berjaya. Kita bekerjasama saling melengkapi.

“Kami berbangga melihat inisiatif ini daripada Ketua Menteri Datuk Seri Hajiji dan Kerajaan Negeri. Sabah ‘Negeri Di Bawah Bayu’ yang indah ini kini telah mencapai tahap kemajuan yang mengagumkan,” kata Anwar di majlis tersebut. "Sabah meletakkan dirinya sebagai pemain utama dalam kerjasama maritim serantau untuk menjalinkan kerjasama ekonomi dengan pelabur berpotensi demi manfaat bersama"

Beliau berharap program dan projek di bawah Ekonomi Biru akan dilaksanakan dengan telus, cekap dan dengan penekanan kuat terhadap perlindungan alam sekitar.

Rosmadi berkata pengesahan tersebut telah mempercepatkan perbincangan di peringkat Persekutuan dan beberapa negeri telah diarahkan untuk membangunkan pelan Ekonomi Biru masing-masing.

Malah perdana menteri juga telah memberikan restu kepada kerajaan negeri untuk meneroka dan melaksanakan aktiviti Ekonomi Biru di Zon Ekonomi Eksklusif (EEZ) sejauh 200 batu nautika (370.4KM) dari pantai utama Sabah di bawah Artikel 55-57 Bahagian V UNCLOS (Konvensyen Undang-undang Lautan PBB) 1982.

Beliau berkata ramai pemimpin dari Semenanjung sejak itu telah menghubungi Sekretariat SMJ untuk diberi taklimat mengenai Ekonomi Biru.

Rosmadi juga berkata Ekonomi Biru Sabah telah diumumkan secara rasmi pada 6 November 2023 di Shenzhen, China. Keputusan untuk melancarkan inisiatif ini di luar negara adalah bersifat strategik, memandangkan peranan penting pelaburan asing dalam kejayaannya.

“Saya bertanya kepada ketua menteri kenapa beliau tidak melancarkannya di Sabah. Beliau (Hajiji) berkata semuanya mesti datang dalam bentuk pelaburan dan menekankan bahawa Sabah memerlukan sokongan kewangan secara langsung dan kerjasama strategik dengan pelabur.

“Ini kerana beberapa komponen di bawah Ekonomi Biru memerlukan pembiayaan besar. Ketua menteri berkata kita perlu mendapatkan pelabur swasta atau rakan kongsi untuk merealisasikannya.

“Tujuannya adalah untuk menarik pelabur dari China untuk menyertai sektor ekonomi biru di Sabah,” katanya.

Satu lagi sebab kata Rosmadi adalah kerana China merupakan negara paling agresif di Asia Tenggara dalam mempromosikan Ekonomi Biru.

“Menyedari hakikat ini Sabah memposisikan dirinya sebagai pemain utama dalam kerjasama maritim serantau untuk menjalin kerjasama ekonomi dengan pelabur berpotensi bagi mencapai manfaat bersama,” katanya.

Rosmadi berkata perbincangan dengan pelabur dari China menunjukkan minat yang tinggi walaupun cadangan pelaburan rasmi masih dalam proses.

“Ekonomi biru menggalakkan regenerasi, inovasi dan penggunaan sumber secara menyeluruh – terutamanya dalam sektor marin dan pesisir pantai yang belum diterokai.

“Ekonomi Coklat menumpu kepada aktiviti pengeluaran tanpa banyak mengambil kira kesan terhadap alam sekitar dan tidak mengikut peraturan. Antara aktiviti berasaskan lautan adalah penggerudian minyak luar pesisir, perikanan komersial dan perkapalan dengan pelepasan karbon tinggi. Ini telah membawa kepada kemerosotan ekosistem marin serta tenaga kerja intensif dengan pekerjaan gaji-rendah.

“Manakala ekonomi hijau menekankan sekatan dan pematuhan di mana semua perkara mesti diperakui mengikut keperluan antarabangsa.

“Ia melibatkan aktiviti berasaskan lautan yang mampan dengan dasar dan Matlamat Pembangunan Mampan (SDGs) yang bertujuan untuk mencapai keseimbangan antara pembangunan dan perlindungan alam sekitar.

“Ia juga mewujudkan pekerjaan berpendapatan sederhana.

“Sementara itu Ekonomi Biru Regeneratif bertujuan untuk memulihkan dan membangun semula ekosistem laut sambil terus memacu pertumbuhan ekonomi melalui inovasi dan ciri-ciri lain yang mampan serta mencipta pelbagai peluang pekerjaan,” katanya.

Dunia sudah lama beroperasi di bawah model “ekonomi coklat” yang dicirikan oleh pengeluaran tanpa kawalan dan kemusnahan alam sekitar namun perhatian telah beralih dalam beberapa dekad kebelakangan ini kepada ekonomi hijau di mana kelestarian menjadi keutamaan.

Rosmadi berkata di bawah prinsip hijau sesuatu projek penanaman semula hutan yang menanam 10 pokok disarankan untuk menuai tidak lebih daripada enam atau tujuh bagi memastikan keseimbangan dan kelestarian.

“Tetapi ekonomi biru melangkah lebih jauh. Ia adalah model ekonomi baru di mana anda boleh menuai secara bijak kesemua 10 pokok tetapi hanya jika anda menggunakan teknologi regeneratif dan moden. Fokusnya adalah pada inovasi yang membolehkan produktiviti berterusan tanpa kemusnahan.

“Konsep ini menekankan teknik penuaian lestari khususnya dalam ekosistem marin dan pesisir pantai seperti bakau di mana bahagian tertentu pokok ini boleh diekstrak untuk pelbagai industri tanpa menebang keseluruhan pokok. Sebagai contoh: Makanan haiwan boleh dihasilkan daripada hujung daun bakau; Farmaseutikal boleh menggunakan bahagian bawah pokok; Karbon biru – karbon yang diserap oleh ekosistem lautan dan pesisir – juga boleh dikutip tanpa mencabut tumbuh-tumbuhan.

“Pokok itu masih berdiri dan hidup. Anda memangkas dan ia tumbuh semula. Itulah inti pati ekonomi biru: kelestarian melalui pemulihan semula, bukan sekatan,” kata Rosmadi.

Beliau berkata model (Ekonomi Biru) itu juga menangani ketidakcekapan dalam amalan semasa.

“Dalam industri seperti kelapa sawit yang dituai di darat, banyak lagi yang boleh dilakukan untuk meningkatkan pendapatan daripada kelapa sawit. Sebab itulah kita memperkenalkan penggunaan biojisim seperti daun, batang dan dahan yang sering terbuang tetapi boleh dijadikan sumber pendapatan.

“Di bawah ekonomi biru setiap bahagian tumbuhan atau pokok mempunyai nilai ekonomi yang berpotensi, dari biojisim ke biotenaga sekali gus mewujudkan pelbagai aliran pendapatan. Bagaimanapun peralihan ke model ini masih di peringkat awal di seluruh dunia.

“Sebab itu kami menyeru agar satu konvensyen antarabangsa diadakan tahun lalu untuk mendengar, berkongsi dan belajar daripada pengalaman negara-negara lain.