Kota Kinabalu: Syarikat milik kerajaan negeri (GLC) sepatutnya menjadi pusat keuntungan yang menjana berbilion ringgit untuk negeri ini.
Sebagai pengganda kekuatan ekonomi GLC patut menyediakan pekerjaan berpendapatan tinggi kepada ribuan rakyat Sabah terutama apabila mereka melibatkan diri dalam aktiviti hiliran untuk tujuan eksport.
Sekiranya berjaya GLC ini boleh disenaraikan di Bursa Malaysia bagi mengumpul dana pembangunan.
window.googletag = window.googletag || {cmd: []};googletag.cmd.push(function() {googletag.defineSlot('/22826383987/dailyexpress_inline', [1, 1], 'gpt-passback').addService(googletag.pubads());googletag.enableServices();googletag.display('gpt-passback');});Itulah gambaran ideal yang dibayangkan oleh bekas Ketua Menteri Tan Sri Harris Salleh ketika beliau memulakan penubuhan banyak GLC di Sabah semasa pentadbiran Berjaya.
Kerajaan-kerajaan Sabah selepas itu pula menambah bilangan GLC dengan banyaknya tanpa mengambil kira tujuan atau peranan ekonomi mereka.
Kebanyakannya ditubuhkan untuk memberi habuan kepada kroni politik manakala tadbir urus yang baik pula diketepikan.
Akibatnya kini terdapat kira-kira 250 GLC di Sabah yang kebanyakannya diurus secara lemah dan mengalami kerugian berjuta-juta ringgit.
Usaha kerajaan negeri sekarang yang meletakkan lebih ramai golongan profesional dalam pengurusan GLC bagi membaik pulih dan memulihkan syarikat-syarikat yang rugi itu merupakan langkah ke arah yang betul menurut bekas pegawai bank Datuk John Lo.
Beliau berkongsi pandangannya dalam podcast “Sabah Voices to Action” bersama bekas Presiden Persatuan Undang-Undang Sabah Datuk Roger Chin yang dihoskan oleh Adi dan Haffisz dari NGO Sabar bertajuk “Keperluan Ekonomi dan Tadbir Urus Ketat untuk GLC Sabah.”
“Saya sentiasa rasa rakyat Sabah adalah musuh terbesar kita sendiri kerana orang yang telah diberi amanah tidak menjalankan tugas mereka,” kata Lo.
Beliau menyatakan Harris menggunakan GLC untuk memacu pertumbuhan ekonomi semasa pentadbiran Berjaya dan bukan sekadar bergantung pada jabatan kerajaan.
“Salah satu sebab utama adalah kerana GLC sangat berorientasikan sektor swasta dan sepatutnya dapat membantu Sabah membangun dengan lebih cepat. Pada zaman Harris secara umum GLC menjalankan tugas dengan sangat baik.
“Waktu itu berlaku ledakan ekonomi yang besar,” kata Lo yang kini menjadi penasihat kepada kerajaan negeri dalam Majlis Penasihat Ekonomi Sabah (SEAC) dan Institut Kajian Pembangunan (IDS).
Lo mengenang bagaimana Harris menubuhkan beberapa GLC ketika beliau menjadi ketua menteri. Niat Harris adalah untuk mempercepatkan pembangunan di Sabah melalui GLC.
Secara keseluruhan Harris berjaya. Sabah menjadi negeri kedua terbaik di Malaysia selepas Selangor namun sejak beliau meninggalkan jawatan Sabah kini menjadi negeri kedua tercorot.
Beberapa GLC yang ditubuhkan oleh Harris termasuklah Sabah Gas, Sabah Energy, Sabah Methanol, Asean Supply Base, Sabah Air, Sabah Forest Industries (SFI), Tanjong Aru Beach Hotel atau TABH [kini Shangri-La Tanjong Aru Resort], Limbungan Labuan, Sabah Hot Briquetted Iron, KPI, SUDC dan Sabah Cement Industries.
Lebih penting Harris juga menubuhkan tiga institusi kewangan – Bank Pembangunan Sabah, Bank Sabah dan Kewangan Sabah. Ini unik kerana tiada negeri lain yang pernah diberi kelulusan untuk menubuhkan tiga institusi kewangan yang membawa nama negeri.
GLC menguasai hampir semua sektor ekonomi utama di Sabah. Mereka mengawal banyak sumber asli seperti perlombongan atau mineral [SMM], kayu balak dan Konsesi Hutan [Innoprise, Safoda].
“GLC diberi tanah paling bernilai di Kota Kinabalu. Semua tanah komersial diberi kepada GLC dengan hanya RM1,000.
“Kemudian mereka membuat usaha sama dengan pihak lain dan hari ini ada GLC tertentu yang muflis sedangkan sepatutnya menjana berbilion ringgit. GLC mengawal banyak aset kita termasuk ladang kelapa sawit yang bernilai berbilion ringgit serta monopoli seperti Cement Sabah dan sebagainya.
“Setiap aspek dalam kehidupan ekonomi kita ada sahaja GLC yang terlibat,” dedah Lo.
