johardy20/08/2026 - 08:00 Oleh Dr Razli Ramli editor@dagangnews.com Isu penyertaan anak syarikat Sports Toto Bhd., Magna Mahsuri Sdn Bhd. dalam melanggan sukuk bernilai RM25 juta di bawah Program Sukuk Wakalah yang diterbitkan BGRB Venture Sdn Bhd., anak syarikat Berjaya Property Bhd., baru-baru ini telah mencetuskan perbincangan hangat dalam kalangan masyarakat Malaysia.
Laporan DagangNews.com yang memetik pemakluman syarikat itu di Bursa Malaysia menyebut bahawa pelaburan tersebut menawarkan kadar keuntungan tetap 7% setahun, dengan dana diperoleh sepenuhnya daripada sumber dalaman kumpulan Sports Toto.
ARTIKEL BERKAITAN: Sports Toto langgan sukuk Wakalah RM25 juta pada kadar keuntungan 7% setahun
Walaupun dari sudut komersial ia dilihat sebagai langkah pengoptimuman dana korporat, reaksi masyarakat, khususnya di media sosial, menunjukkan kekeliruan dan keresahan berhubung status pematuhan Syariah instrumen tersebut.
Penulis ingin memberikan kefahaman lebih menyeluruh berlandaskan garis panduan yang ditetapkan Bank Negara Malaysia (BNM) dan Suruhanjaya Sekuriti Malaysia (SC).
Ia bertujuan menjelaskan bahawa dalam sistem muamalat Islam, keterlibatan entiti bukan Islam atau entiti yang tidak patuh Syariah dalam instrumen kewangan Islam adalah dibenarkan selagi struktur produk tersebut tidak melanggar mana-mana kehendak Syariah yang ditetapkan.
Status Syariah terikat kepada instrumen
Di Malaysia, BNM dan SC memainkan peranan penting dalam memastikan integriti sistem kewangan Islam. Setiap instrumen yang diterbitkan dalam pasaran modal, termasuk Islamic Medium-Term Notes (IMTN) seperti Sukuk Wakalah, tertakluk kepada proses penilaian Syariah yang ketat.
Apabila sesuatu sukuk diiktiraf sebagai patuh Syariah oleh SC, status tersebut terikat kepada instrumen dan struktur kontraknya, bukan kepada profil syarikat yang membeli atau melanggan sukuk berkenaan.
Ini merupakan prinsip asas dalam muamalat yang membezakannya daripada ibadah khusus. Dalam muamalat, urus niaga bersifat universal dan terbuka kepada semua pihak yang bersetuju untuk mematuhi syarat kontrak yang telah ditetapkan.
Satu contoh yang paling mudah difahami masyarakat ialah kemudahan perbankan. Di Malaysia, tiada halangan bagi individu bukan Islam untuk membuka akaun simpanan atau akaun semasa di bawah produk perbankan Islam.
Malah, ramai pelanggan bukan Islam memilih produk ini kerana ia menawarkan ketelusan, tiada caj tambahan yang tersembunyi dan berlandaskan prinsip keadilan.
Begitu juga dengan korporat. Jika sebuah syarikat yang beroperasi dalam industri tidak patuh Syariah memilih untuk melabur dalam sukuk yang telah diiktiraf patuh Syariah, ia tidak menjadikan sukuk tersebut tidak sah.
Syarikat berkenaan bertindak sebagai pelabur yang menerima pulangan berdasarkan kontrak Wakalah atau Mudarabah, manakala dana yang dilaburkan tertakluk kepada keabsahan kontrak pelaburan tersebut.
Mengapa penyertaan dibenarkan?
Bagi penulis, terdapat beberapa justifikasi mengapa keterlibatan entiti korporat yang tidak patuh Syariah dalam instrumen kewangan Islam dibenarkan berdasarkan garis panduan pengawalseliaan.
1. Pemisahan antara operasi entiti dengan struktur instrumen
Status patuh Syariah sesuatu sukuk dinilai berdasarkan akad atau kontrak antara penerbit dengan pelabur. Jika penerbit, dalam kes ini BGRB Venture, telah mematuhi struktur yang diluluskan SC, maka instrumen tersebut adalah sah. Pelabur hanya menerima pulangan berdasarkan prestasi aset yang dibiayai, bukan berdasarkan aktiviti teras pelabur.
2. Kepentingan pengoptimuman dana korporat
Daripada perspektif korporat, pelaburan dalam sukuk Islam memberi pulangan yang lebih baik berbanding deposit konvensional, seperti yang dinyatakan dalam kes Sports Toto dengan kadar 7% setahun. Selagi pelaburan tersebut tidak melibatkan penggunaan dana berasaskan hutang riba atau aktiviti yang dilarang, ia dilihat sebagai langkah pengurusan kewangan yang berhemat.
3. Menggalakkan peralihan ke arah kewangan lebih beretika
Membenarkan syarikat bukan patuh Syariah melabur dalam instrumen Islam boleh dilihat sebagai langkah positif untuk mengalihkan lebih banyak dana ke dalam sistem yang bebas daripada riba. Ia secara tidak langsung mengurangkan pergantungan kepada instrumen konvensional yang mengandungi unsur yang diharamkan.
4. Kelulusan Syariah SC
SC menetapkan garis panduan berkaitan penawaran sekuriti Islam yang meletakkan tanggungjawab memastikan pematuhan Syariah pada penerbit dan struktur produk. Menurut penulis, tiada peruntukan yang melarang penyertaan pelabur bukan Islam atau pelabur daripada industri sensitif selagi mereka mematuhi terma langganan yang sah.
Bila penyertaan boleh menjadi persoalan?
Sebaliknya, penulis berpandangan terdapat situasi tertentu apabila keterlibatan sedemikian boleh menimbulkan persoalan atau dianggap tidak dibenarkan.
1. Jika dana pelaburan berpunca daripada aktiviti haram
Sekiranya dana yang digunakan untuk membeli sukuk diperoleh secara langsung daripada aktiviti yang diharamkan seperti hasil pertaruhan, arak atau riba, maka timbul persoalan dari sudut kebersihan sumber dana (halal source of funds). Walaupun sukuk tersebut patuh Syariah, transaksi pelaburan mungkin dilihat bermasalah jika dana berkenaan tidak disucikan terlebih dahulu.
2. Jika syarikat menggunakan sukuk untuk 'membersihkan' reputasi
Sekiranya tujuan utama langganan sukuk adalah untuk memberikan gambaran bahawa syarikat tersebut "patuh Syariah" sedangkan operasi terasnya masih melanggar hukum, keadaan itu boleh mengelirukan pelabur lain dan menjejaskan integriti pasaran.
3 Jika terdapat klausa dalam kontrak yang menghalang penyertaan
Sesetengah penerbit sukuk mungkin memasukkan syarat khusus dalam prospektus yang mengehadkan penyertaan kepada pelabur yang memenuhi kriteria tertentu. Dalam kes BGRB Venture, setakat pengetahuan penulis, tiada sekatan sedemikian dinyatakan, justeru penyertaan itu dibenarkan.
Jurang literasi kewangan Islam
Reaksi masyarakat terhadap berita Sports Toto melanggan sukuk RM25 juta ini mencerminkan fenomena lebih besar berkaitan jurang literasi kewangan Islam dalam kalangan rakyat Malaysia.
Ramai yang menganggap bahawa kerana Sports Toto beroperasi dalam industri perjudian yang jelas haram dalam Islam, maka sebarang keterlibatannya dalam produk kewangan Islam merupakan satu bentuk "penodaan" terhadap institusi kewangan Islam.
Masyarakat Islam di Malaysia sangat mementingkan aspek agama. Apabila nama "Sports Toto" dikaitkan dengan "Sukuk Wakalah", ia mencetuskan rasa kurang senang kerana perjudian dianggap sebagai dosa besar.
Walaupun secara teknikalnya tiada pelanggaran Syariah pada struktur sukuk tersebut, sentimen agama tidak boleh dipandang ringan.
Risiko yang lebih besar, menurut penulis, bukanlah kepada Sports Toto tetapi kepada reputasi sistem kewangan Islam Malaysia.
Jika masyarakat terus keliru dan menganggap sukuk berkenaan telah "tercemar", keadaan itu boleh menjejaskan keyakinan pelabur institusi lain, termasuk dana pencen dan institusi wakaf yang sangat mementingkan ketelusan serta pematuhan Syariah.
Integriti kewangan Islam perlu dipelihara
Dari sudut pasaran modal, berita sebegini juga boleh menjejaskan harga dagangan sekunder atau persepsi kredit terhadap penerbit sukuk.
Pelabur asing yang tidak memahami konteks Malaysia mungkin melihatnya sebagai kelemahan dalam sistem kawal selia, walaupun hakikatnya sistem kewangan Islam negara adalah antara yang paling ketat di dunia.
Kesimpulannya, penulis berpandangan bahawa keterlibatan Magna Mahsuri, anak syarikat Sports Toto, dalam melanggan Sukuk Wakalah BGRB Venture bernilai RM25 juta tidak menyalahi garis panduan Syariah yang ditetapkan SC mahupun BNM.
ARTIKEL BERKAITAN: Sports Toto melanggan sukuk RM25 juta: Mengapa semakin ramai bukan Islam pilih kewangan Islam?
Walau bagaimanapun, penulis yakin isu ini membuka mata kita terhadap keperluan mendesak untuk meningkatkan literasi kewangan Islam dalam kalangan masyarakat.
Pihak berautoriti, institusi kewangan dan media perlu berganding bahu memberikan pendidikan yang tepat, berhemah dan berlandaskan fakta pengawalseliaan.
Sistem kewangan Islam di Malaysia telah dibina berlandaskan keilmuan dan integriti. Ia mampu bertahan dan terus menjadi rujukan global, asalkan rakyat, pelabur dan pengamal media memainkan peranan masing-masing dengan penuh tanggungjawab dan beradab serta sentiasa merujuk kepada sumber yang sahih. - DagangNews.com
