johardy21/08/2026 - 08:00 Oleh NOR TASNIM SYAHERA RASAK suratpembaca@dagangnews.com Ketika kerajaan menyediakan Belanjawan 2027 yang dijadualkan dibentangkan di Parlimen pada 9 Oktober ini, satu persoalan mengenai agenda digital negara semakin wajar diberikan perhatian: adakah Malaysia masih perlu bergantung kepada pembinaan lebih banyak menara untuk menghubungkan kelompok terakhir rakyat yang berdepan masalah capaian Internet?
Persoalan itu penting kerana Malaysia sebenarnya semakin hampir mencapai liputan menyeluruh. Setakat 31 Disember 2025, liputan Internet dan komunikasi di kawasan berpenduduk telah mencapai 99.71%, meningkat daripada 91.8% sebelum pelaksanaan Pelan Jalinan Digital Negara (JENDELA).
Namun, baki 0.29% mungkin kelihatan kecil di atas kertas, tetapi kelompok terakhir inilah yang berpotensi menjadi paling sukar dan mahal untuk dihubungkan.
Semakin hampir Malaysia kepada liputan menyeluruh, semakin terpencil kawasan yang perlu dicapai dan semakin rumit cabarannya.
Belanjawan 2026 memperuntukkan RM780 juta untuk memperluas JENDELA 2 ke 2,700 lokasi baharu, khususnya termasuk kawasan luar bandar dan pedalaman, selain RM770 juta bagi melaksanakan baki Point of Presence (PoP) Fasa 2 berhampiran kawasan perindustrian serta sekolah terpilih di desa dan pedalaman.
Kerajaan turut menyediakan RM2 bilion bagi Sambungan Kabel Dasar Laut MADANI (SALAM) sepanjang kira-kira 3,190 kilometer untuk memperkukuh kesalinghubungan antara Semenanjung, Sabah dan Sarawak. Pelaburan sebesar ini menunjukkan bahawa Internet bukan lagi sekadar kemudahan komunikasi, sebaliknya sudah menjadi sebahagian daripada infrastruktur ekonomi negara.
Menjelang Belanjawan 2027, persoalannya bukan hanya berapa banyak lagi menara dibina, berapa kilometer gentian optik dipasang atau berapa banyak lokasi mendapat liputan. Persoalan yang lebih penting ialah berapa ramai rakyat benar-benar mendapat sambungan berkualiti pada kos yang munasabah dan sejauh mana sambungan itu membuka peluang ekonomi kepada mereka.
Belanjawan 2027 perlu melihat hasil, bukan sekadar infrastruktur
Kementerian Kewangan telah menyatakan bahawa Belanjawan 2027 akan terus berpandukan Kerangka Ekonomi MADANI, dengan pertumbuhan mampan, inklusif dan kesejahteraan rakyat sebagai antara keutamaan. Pendigitalan, kecerdasan buatan dan penggunaan data bersepadu turut diberikan perhatian.
Ini memberikan kerajaan peluang untuk melihat semula bagaimana kejayaan pelaburan digital negara dinilai.
Apabila kos menghubungkan kelompok terakhir semakin tinggi, pendekatan yang digunakan untuk mencapai sebahagian besar penduduk tidak semestinya menjadi pendekatan paling berkesan bagi mereka yang masih tertinggal.
Keterangkuman juga tidak bermakna semua tempat mesti menerima infrastruktur yang sama. Yang lebih penting ialah rakyat mempunyai peluang yang munasabah untuk mengambil bahagian dalam ekonomi digital tanpa lokasi menjadi penghalang utama.
Dalam konteks ini, persoalan Belanjawan 2027 bukan semata-mata apa lagi yang perlu dibina, tetapi apakah cara paling berkesan untuk memberikan sambungan kepada rakyat yang masih belum menikmatinya dengan baik.
Dan jawapannya mungkin tidak semestinya sebuah lagi menara.
Liputan tinggi belum tentu pengalaman sama
Liputan yang hampir menyeluruh tidak semestinya bermakna pengalaman digital rakyat juga hampir sama.
Status sesebuah kawasan sebagai mempunyai liputan tidak menjamin setiap pengguna menikmati sambungan yang stabil, pantas dan mampu dimiliki.
Bagi masyarakat bandar, gangguan Internet mungkin sekadar menyusahkan. Namun, bagi peniaga kecil yang bergantung pada pembayaran QR, tempahan dalam talian dan komunikasi dengan pelanggan, gangguan yang sama boleh membawa kerugian.
Perkara ini lebih penting bagi perusahaan mikro, kecil dan sederhana (PMKS) di kawasan luar bandar.
Seorang pengusaha inap desa memerlukan Internet untuk menerima tempahan. Petani boleh menggunakannya untuk mendapatkan maklumat pasaran. Peniaga makanan bergantung pada pembayaran digital, manakala pengusaha produk tempatan menggunakan media sosial dan platform e-dagang untuk mencari pelanggan jauh melangkaui kampung mereka.
Apabila akses digital lemah, mereka bukan sekadar kehilangan isyarat telefon. Mereka kehilangan peluang untuk bersaing.
Jurang digital akhirnya boleh menjadi jurang peluang ekonomi.
Apabila sambungan datang dari langit
Di sinilah perkembangan teknologi satelit semakin relevan kepada Malaysia.
Kemunculan teknologi direct-to-device (D2D) membuka kemungkinan telefon pintar berhubung terus dengan satelit bagi menyediakan perkhidmatan tertentu tanpa bergantung sepenuhnya kepada rangkaian darat.
Selama beberapa dekad, logik telekomunikasi mudah: telefon mencari menara. D2D mula mengubah logik itu — dalam keadaan tertentu, telefon boleh berhubung dengan satelit di langit.
Perubahan itu bukan lagi sekadar teknologi masa hadapan. Operator telekomunikasi dan syarikat satelit global mula meneroka bagaimana rangkaian darat dan angkasa boleh berfungsi secara saling melengkapi.
Malaysia mempunyai banyak kawasan yang mencabar dari segi geografi, termasuk pedalaman, pulau dan kawasan berkepadatan penduduk rendah.
Bagi kawasan seperti ini, membina sebuah lagi menara atau membawa gentian optik mungkin masih menjadi pilihan terbaik. Namun, bagi sesetengah lokasi, kos pembinaan dan penyelenggaraannya boleh menjadi tinggi berbanding jumlah pengguna yang mendapat manfaat.
Maka, perancangan digital negara tidak seharusnya terikat kepada satu teknologi sahaja.
Teknologi yang sesuai untuk lokasi yang sesuai
Gentian optik perlu digunakan apabila ia paling berkesan. Menara dan 5G perlu diperluas apabila teknologi tersebut memberikan kapasiti terbaik. Satelit pula wajar dipertimbangkan apabila keadaan geografi dan struktur kos menjadikannya pilihan yang lebih praktikal.
Prinsipnya mudah: teknologi yang sesuai perlu digunakan untuk lokasi yang sesuai.
Namun, keterujaan terhadap teknologi baharu juga perlu diseimbangkan dengan realiti.
D2D bukan pengganti mutlak kepada menara, gentian optik atau 5G. Teknologi satelit mempunyai batasan dari segi kapasiti, spektrum, kos, keserasian peranti dan keupayaan mengendalikan penggunaan data yang tinggi.
Kawasan bandar yang padat tetap memerlukan rangkaian darat berkapasiti tinggi.
Satelit lebih munasabah dilihat sebagai pelengkap yang boleh mengisi jurang apabila pembangunan infrastruktur konvensional terlalu sukar, mengambil masa atau tidak ekonomik.
Pendekatan sedemikian juga boleh mengelakkan negara daripada terperangkap dalam perlumbaan membina infrastruktur semata-mata untuk mengejar angka liputan.
Yang rakyat perlukan bukan menara. Mereka perlukan sambungan.
Ekonomi MADANI perlu sampai kepada kelompok terakhir
Di sinilah isu ketersambungan bertemu dengan aspirasi Ekonomi MADANI.
Bagi PMKS, perkara ini semakin kritikal. Pendigitalan perniagaan tidak akan membawa banyak makna sekiranya sambungan Internet yang menjadi asas kepada proses tersebut masih tidak stabil atau sukar dicapai.
Oleh itu, kejayaan agenda digital tidak sewajarnya diukur melalui peratusan liputan semata-mata. Kualiti sambungan, kemampuan rakyat membayar perkhidmatan serta sejauh mana akses tersebut meningkatkan produktiviti dan pendapatan juga perlu menjadi ukuran.
Jika akses digital mahu menjadi pemangkin mobiliti ekonomi, ukuran kejayaannya akhirnya perlu dilihat pada apa yang boleh dilakukan oleh rakyat dengan sambungan tersebut.
Malaysia masih memerlukan menara. Kita masih memerlukan gentian optik dan 5G. Semua itu kekal sebagai tulang belakang ekonomi digital.
Namun, bagi kelompok terakhir yang masih sukar menikmati sambungan berkualiti, jawapannya mungkin tidak semestinya sebuah lagi menara.
Kerana untuk memastikan tiada rakyat yang tertinggal di bumi, Malaysia mungkin sudah tiba masanya untuk turut melihat ke langit. - DagangNews.com
