johardy21/09/2026 - 07:00 Ilustrasi dijana secara AI menerusi idea Johardy Ibrahim/ DagangNews.com Oleh SAMIRUL ARIFF OTHMAN editor@dagangnews.com Keyakinan sesebuah negeri merupakan syarat penting bagi pembangunan wilayah, tetapi itu sahaja tidak mencukupi. Negeri hanya dapat menjadi pemacu kemakmuran negara apabila kekuatan masing-masing dihubungkan menerusi infrastruktur, sistem pengeluaran dan perancangan wilayah yang terselaras.
Cabaran Malaysia seterusnya bukan sekadar membangunkan negeri yang lebih kuat, tetapi membentuk wilayah yang lebih kukuh.
Bahagian pertama menghujahkan bahawa Malaysia sedang memasuki fasa baharu federalisme yang dicirikan oleh identiti negeri yang semakin kukuh, keyakinan institusi yang berkembang dan strategi pembangunan wilayah yang semakin bercita-cita tinggi.
Persoalan seterusnya lebih bersifat praktikal berbanding konseptual. Bagaimanakah keyakinan negeri dapat diterjemahkan kepada daya saing negara?
Jawapannya terletak pada pembentukan wilayah berdaya saing yang menghubungkan kelebihan bandingan negeri-negeri berjiran, bukannya membiarkan setiap negeri membangun secara berasingan.
Daya saing wilayah sebagai penghubung yang hilang
Hal ini memerlukan pendekatan pemikiran baharu mengenai daya saing.
Secara tradisinya, negeri-negeri di Malaysia dilihat sebagai unit pentadbiran berasingan yang bersaing secara bebas untuk mendapatkan pelaburan, infrastruktur dan peruntukan Kerajaan Persekutuan.
Namun, kejayaan ekonomi semakin kurang bergantung pada sesebuah bidang kuasa secara bersendirian, sebaliknya lebih ditentukan oleh kekuatan rangkaian yang menghubungkannya.
Daya saing wilayah boleh difahami sebagai keupayaan negeri-negeri berjiran menghasilkan nilai ekonomi yang lebih besar secara bersama berbanding secara bersendirian menerusi infrastruktur bersepadu, industri yang saling melengkapi, pasaran buruh yang terhubung, institusi bersama dan perancangan jangka panjang yang terselaras.
Peralihan daripada keyakinan negeri kepada daya saing wilayah inilah yang akan membentuk fasa pembangunan Malaysia seterusnya.
Johor sebagai pemacu pertumbuhan wilayah pertama Malaysia
Johor memberikan contoh paling jelas tentang bagaimana keyakinan negeri boleh berkembang menjadi kepimpinan ekonomi wilayah.
Gagasan Bangsa Johor, yang dahulunya difahami terutamanya sebagai identiti kebudayaan dan sejarah, secara beransur-ansur memperoleh dimensi ekonomi yang penting.
Gagasan itu semakin mencerminkan keyakinan terhadap institusi negeri, strategi pelaburan serta keupayaan Johor membentuk hala tuju pembangunannya sendiri sambil kekal teguh dalam Persekutuan.
Keyakinan itu turut diperkukuh oleh faktor geografi. Zon Ekonomi Khas Johor-Singapura (JS-SEZ), Sistem Transit Rapid (RTS), cadangan rangkaian Transit Aliran Autonomi Bertingkat (E-ART) serta peluasan infrastruktur logistik secara beransur-ansur membentuk antara ekosistem ekonomi rentas sempadan paling bersepadu di Asia Tenggara.
Secara keseluruhannya, inisiatif tersebut jauh melangkaui projek infrastruktur secara berasingan. Inisiatif itu sedang meletakkan asas bagi sistem pengeluaran yang semakin canggih dengan menghubungkan sektor pembuatan, perkhidmatan maju, industri digital, logistik, bakat dan teknologi merentasi sempadan negara.
Pengalaman Johor menunjukkan bahawa daya saing moden bukan sekadar bergantung pada usaha menarik pelaburan, tetapi juga pembentukan ekosistem ekonomi yang lengkap.
Syarikat semakin memilih lokasi yang menawarkan logistik cekap, tenaga kerja berkemahiran, infrastruktur yang boleh dipercayai, keupayaan penyelidikan serta rangkaian pembekal yang kukuh, bukannya sekadar kawasan perindustrian yang terasing.
Oleh itu, cita-cita Johor penting bukan sahaja kerana skala projeknya, tetapi juga disebabkan mutu integrasi ekonominya.
Negeri Sembilan menghubungkan Koridor Selatan Malaysia
Namun, kejayaan Johor tidak seharusnya dilihat secara berasingan.
Sistem pengeluaran moden tidak terhenti di sempadan negeri. Rantaian bekalan, mobiliti tenaga kerja, pendidikan tinggi, perumahan, logistik dan pembangunan perindustrian semakin beroperasi merentasi koridor wilayah yang lebih luas.
Jika Johor sedang muncul sebagai pemacu pertumbuhan selatan Malaysia, daya saing jangka panjangnya akan banyak bergantung pada kekuatan wilayah yang terhubung dengannya.
Di sinilah Negeri Sembilan memperoleh kepentingan strategik yang semakin besar.
Berbeza dengan Johor yang kelebihan bandingannya terletak terutamanya pada kesalinghubungan antarabangsa, kepentingan strategik Negeri Sembilan berpunca daripada kedudukan geografinya.
Terletak di antara Lembah Klang dan Johor, negeri itu menduduki kedudukan penting yang menghubungkan ekonomi metropolitan terbesar Malaysia dengan koridor pertumbuhan selatannya yang berkembang paling pesat.
Daripada sekadar berfungsi sebagai peluasan kawasan kediaman Kuala Lumpur Raya, Negeri Sembilan berpotensi menjadi koridor pengeluaran penting yang menghubungkan sektor pembuatan, logistik, pendidikan tinggi, industri digital dan perkhidmatan perniagaan di seluruh Semenanjung Malaysia.
Lembah Wawasan Malaysia (MVV) menggambarkan potensi tersebut. Jika dibangunkan dengan sempurna, projek itu mampu memperkukuh hubungan ekonomi antara Kuala Lumpur, Seremban, Johor Bahru dan Singapura, sekali gus membentuk ekonomi wilayah yang lebih bersepadu dan bukannya sekumpulan pusat bandar yang saling bersaing.
Dalam konteks ini, tradisi perundingan dan tadbir urus wilayah di Negeri Sembilan melengkapi kelebihan geografinya dengan menunjukkan bagaimana penyelarasan berkesan dapat menyokong pembangunan wilayah yang seimbang.
Pembentukan Koridor Pertumbuhan Selatan
Jika dilihat secara bersama, Johor dan Negeri Sembilan mewakili lebih daripada dua buah negeri yang berjaya.
Kedua-duanya membentuk teras Koridor Pertumbuhan Selatan yang sedang muncul, merentang dari Singapura menerusi Johor dan Negeri Sembilan hingga ke Lembah Klang.
Koridor ini semakin berfungsi sebagai sebuah ruang ekonomi tunggal yang dicirikan oleh sistem pengangkutan saling terhubung, rantaian bekalan bersepadu, mobiliti tenaga kerja, infrastruktur digital dan aliran pelaburan yang berkembang.
Oleh itu, geografi ekonomi Semenanjung Malaysia yang sedang terbentuk tidak lagi boleh difahami dengan melihat setiap negeri secara berasingan.
Tenaga kerja, pembekal, rangkaian logistik, teknologi, pelaburan dan pengetahuan semakin bergerak merentasi sempadan pentadbiran.
Dasar awam perlu berkembang seiring dengan perubahan tersebut — daripada menguruskan negeri secara individu kepada menguruskan ekonomi wilayah yang bersepadu.
Daripada daya saing wilayah kepada daya saing negara
Pengiktirafan terhadap perubahan geografi ini memerlukan evolusi yang sepadan dalam federalisme Malaysia.
Federalisme fiskal kekal penting kerana menentukan bagaimana hasil dan tanggungjawab dikongsi. Namun, pengaturan fiskal sahaja tidak mampu membentuk ekonomi wilayah yang berdaya saing.
Perancangan wilayah mesti menjadi tonggak federalisme yang sama penting dengan menyelaraskan infrastruktur, dasar perindustrian dan pembangunan guna ruang merentasi negeri-negeri berjiran.
Federalisme berasaskan pengeluaran melengkapkan kerangka ini dengan memastikan kelebihan bandingan wilayah berbeza saling mengukuhkan menerusi rantaian bekalan yang lebih mantap, perkongsian teknologi, integrasi logistik dan penciptaan nilai domestik.
Hubungan antara Putrajaya dengan kerajaan negeri juga perlu disesuaikan dengan realiti baharu ini.
Kerajaan Persekutuan perlu semakin berperanan sebagai penyelaras daya saing negara, bukan sekadar pihak yang mengagihkan peruntukan pembangunan.
Begitu juga, kerajaan negeri perlu menjadi rakan strategik yang bertanggungjawab bukan sahaja untuk menarik pelaburan, tetapi juga memperkukuh sistem pengeluaran Malaysia secara keseluruhan.
Kerangka Kerjasama Koridor Pertumbuhan Selatan
Satu langkah praktikal yang boleh dilaksanakan ialah penubuhan Kerangka Kerjasama Koridor Pertumbuhan Selatan yang diterajui secara bersama oleh Kerajaan Persekutuan, Johor dan Negeri Sembilan.
Kerangka sedemikian tidak akan mengubah tanggungjawab yang ditetapkan oleh Perlembagaan.
Sebaliknya, kerangka itu akan menginstitusikan kerjasama dalam bidang infrastruktur pengangkutan, perancangan perindustrian, kesalinghubungan digital, pembangunan tenaga kerja, logistik, perumahan dan kelestarian alam sekitar.
Langkah ini akan memastikan keputusan pembangunan saling memperkukuh di seluruh koridor berkenaan.
Dengan menyelaraskan keutamaan Persekutuan dan negeri dalam satu kerangka strategik bersama, kerjasama tersebut mampu menjadikan Koridor Pertumbuhan Selatan sebagai model perancangan wilayah di bahagian lain Malaysia.
Daripada wilayah berdaya saing kepada satu ekonomi pengeluaran Malaysia
Johor dan Negeri Sembilan memperlihatkan satu pengajaran penting bagi federalisme Malaysia.
Keyakinan negeri hanyalah permulaan. Cabaran nasional yang lebih besar adalah untuk mengubah negeri-negeri yang yakin kepada wilayah berdaya saing, seterusnya menyatukan wilayah berdaya saing itu dalam satu ekonomi pengeluaran Malaysia yang bersepadu.
Masa depan federalisme Malaysia akan lebih bergantung pada sejauh mana hubungan ekonomi dapat dibina dengan berkesan merentasi sempadan, bukan pada cara sempadan pentadbiran ditetapkan.
Negeri yang kuat tidak semestinya melemahkan Persekutuan.
Apabila dihubungkan dengan baik menerusi perancangan wilayah, integrasi pengeluaran dan institusi yang terselaras, negeri-negeri itu akan menjadi asas kepada Malaysia yang lebih kukuh, berdaya saing dan makmur. — DagangNews.com
