Kos RM30,000 hingga RM80,000: Perlukah kenduri kahwin mahal-mahal?

Hampir setiap hujung minggu, Sabtu dan Ahad, serta pada hari cuti, saya dan isteri menerima jemputan ke majlis perkahwinan anak jiran, kawan dan saudara-mara. Ada kalanya dalam sehari kami menerima tiga hingga empat undangan.

Sebagai warga emas, kami menghargai setiap jemputan kerana ia tanda kita masih diingati. Namun, kami juga perlu mengatur masa, tenaga dan belanja dengan teliti. Ini mendorong saya bertanya: berapa ramai yang berkahwin dan berapa banyak wang yang mengalir untuk sebuah majlis?

Menurut Jabatan Perangkaan Malaysia (DOSM), 190,304 perkahwinan didaftarkan pada 2024. Selangor mencatatkan 38,309 perkahwinan, Kuala Lumpur 10,413 dan Putrajaya 509, iaitu kira-kira 49,200 atau satu perempat daripada jumlah negara. Daerah Petaling mencatatkan jumlah perkahwinan orang Islam tertinggi, iaitu 7,150.

Tiada statistik rasmi mengikut hari, tetapi puratanya sekitar 950 perkahwinan seminggu di ketiga-tiga kawasan itu. Jika 60 hingga 80 peratus majlis diadakan pada hujung minggu dan hari cuti, itu bersamaan kira-kira 570 hingga 760 majlis setiap hujung minggu.

Ini anggaran saya dan mungkin lebih tinggi kerana ramai mengadakan kenduri di kedua-dua belah pihak. Itulah sebabnya jemputan bertindih dan dewan disarankan ditempah enam hingga 12 bulan lebih awal.

Anak sulung lelaki saya berkahwin di Kanada dengan gadis berketurunan Korea Utara. Kami kemudian mengadakan majlis di sini, terutamanya untuk ayah dan ibu menantu yang datang dari Kanada, serta saudara-mara, jiran dan kawan-kawan.

Hampir 3,000 orang dijemput dan majlisnya cukup meriah. Belanjanya hampir RM30,000. Anggaran semasa ialah RM15,000 hingga RM20,000 bagi majlis Melayu paling asas dan RM30,000 hingga RM50,000 bagi pasangan di bandar, manakala untuk 300 hingga 500 tetamu di Lembah Klang, kosnya boleh mencecah RM30,000 hingga RM80,000.

Kemeriahan tidak semestinya sebanding dengan kos

Anggaran ini datang daripada vendor dan portal komersial, bukan kajian rasmi. Jika jumlah yang kami belanjakan meliputi seluruh majlis, puratanya sekitar RM10 bagi setiap jemputan, satu kiraan kasar kerana jemputan tidak sama dengan kehadiran. Pengalaman ini membuat saya percaya bahawa kemeriahan tidak semestinya sebanding dengan kos.

Dengan purata RM30,000 hingga RM50,000, belanja perkahwinan di Selangor, Kuala Lumpur dan Putrajaya boleh mencecah RM1.5 hingga RM2.5 bilion setahun. Bagi seluruh negara, pada purata RM20,000 hingga RM40,000, jumlahnya sekitar RM3.8 hingga RM7.6 bilion.

Wang ini menghidupkan peniaga katering, dewan, pelamin, jurugambar dan butik pengantin, dan itu ekonomi yang sihat jika dibelanjakan mengikut kemampuan. Ia menjadi beban apabila keluarga berhutang semata-mata kerana tekanan pandangan orang.

Dalam bahasa Melayu, door gift disebut cenderahati atau cenderamata. Dalam adat Melayu, bunga telur ialah cenderahati tradisi yang melambangkan kesuburan, tetapi kini pilihannya jauh lebih luas dan banyak yang berharga di bawah RM5 seunit, seperti biskut, bertih jagung atau tuala.

Untuk 300 hingga 500 cenderahati, belanjanya RM600 hingga RM2,500 bagi setiap majlis, atau kira-kira RM30 juta hingga RM123 juta setahun di Selangor, Kuala Lumpur dan Putrajaya, serta RM114 juta hingga RM476 juta di seluruh negara.

Ini anggaran berdasarkan andaian. Berdasarkan pemerhatian saya di Nilai, barangan yang dijual kesemuanya buatan China, walaupun saya tidak menemui data rasmi tentang asal-usul cenderahati di sana atau di GM Klang.

Barangan yang boleh dimakan mungkin dibuat atau dibungkus di Malaysia. Pada pandangan saya, cenderahati yang boleh dimakan atau digunakan dan dibuat oleh pengusaha tempatan lebih bermakna kerana wang itu berputar dalam negara. Dengan cenderahati yang berguna, tetamu pulang dengan kenangan dan bukan sekadar bungkusan yang dibuang.

Majlis kecil juga sebuah perkahwinan

Anak kedua saya memilih jalan yang berbeza. Beliau tidak mahu mengadakan majlis perkahwinan; cukuplah sekadar untuk keluarga sahaja. Perkahwinannya akan dilangsungkan mengikut agama Islam, dengan akad nikah dan mas kahwin, serta didaftarkan mengikut undang-undang keluarga Islam yang terpakai.

Di Selangor, Kuala Lumpur dan Putrajaya, kadar mas kahwin yang ditetapkan bagi pengantin perempuan yang belum pernah berkahwin ialah RM300, jumlah yang amat sederhana berbanding kos majlis.

Beliau juga mahu berkahwin dengan seorang gadis Cina yang turut mempunyai protokol keluarganya. Perkahwinan Cina lazimnya melibatkan Guo Da Li (hantaran pertunangan), upacara minum teh untuk orang tua dan jamuan makan malam yang dianggap kemuncak, dengan ang pau daripada tetamu.

Namun, ramai pasangan kini meringkaskannya dan upacara minum teh biasanya dihadiri keluarga terdekat sahaja. Saya menghormati pilihan anak saya dan percaya kedua-dua pihak boleh bertemu di tengah, dengan majlis kecil yang menghormati adat masing-masing. Pelamin, dewan dan ratusan tetamu bukan penentu sahnya sesebuah perkahwinan.

Perlu dibezakan antara mas kahwin dengan wang hantaran. Mas kahwin ialah pemberian wajib suami kepada isteri dan menjadi hak mutlak isteri, manakala wang hantaran hanyalah adat yang dipersetujui kedua-dua keluarga dan bukan syarat sah perkahwinan.

Saya berpendapat nilai hantaran yang terlalu tinggi tidak wajar dijadikan ukuran kehormatan kerana ia boleh menyukarkan pasangan muda untuk berkahwin. Apabila hantaran dan majlis dikawal, pasangan dapat memulakan rumah tangga dengan lebih tenang dan tidak dibebani hutang.

PKP buktikan kenduri boleh dibuat sederhana

Kita sebenarnya pernah melalui zaman perkahwinan tanpa majlis besar. Ketika Perintah Kawalan Pergerakan (PKP) semasa COVID-19, majlis di dewan dan hotel tidak dibenarkan pada peringkat awal dan jumlah tetamu dihadkan dengan ketat.

Ramai pasangan memilih nikah ringkas bersama keluarga terdekat dan menangguhkan atau membatalkan kenduri. Angka DOSM menunjukkan perkahwinan tidak berhenti: 203,661 pada 2019, turun kepada 186,297 pada 2020, kemudian melonjak kepada 215,973 pada 2021.

Perkahwinan bukan Islam jatuh daripada 55,814 pada 2019 kepada 40,854 pada 2020, manakala perkahwinan orang Islam hampir tidak berubah pada 2020 dan meningkat kepada 176,002 pada 2021.

Saya menganggap sebahagian daripada lonjakan itu ialah perkahwinan yang tertangguh, tetapi itu tafsiran saya. Berapa banyak wang yang dijimatkan, tiada angka rasmi. Di sebaliknya, penggiat industri perkahwinan kehilangan punca rezeki. Jimat bagi keluarga, rugi bagi peniaga.

Jangan berhutang kerana kenduri

Apa yang boleh kita pelajari? Pada pendapat saya, ada tiga perkara yang munasabah. Pertama, keluarga wajar menetapkan bajet mengikut kemampuan sebelum menempah dewan dan tidak berhutang untuk majlis.

Kedua, tuan rumah boleh mengehadkan jemputan kepada mereka yang benar-benar rapat atau membahagikan majlis kepada dua sesi kecil dan bukan satu majlis besar.

Ketiga, sebagai tetamu, kita perlu menerima hakikat bahawa tidak semua jemputan boleh dihadiri; ucapan tahniah dan doa juga bermakna. Sesiapa yang memilih majlis ringkas tidak seharusnya dipandang rendah.

Sebagai warga emas yang pernah menganjurkan majlis besar dan kini menghormati pilihan anak yang berbeza, saya tidak menolak kemeriahan kenduri. Ia cara kita meraikan, mengeratkan silaturahim dan memohon doa restu.

Yang perlu difikirkan ialah kesederhanaan. Maka, sampai bila kita mahu mengukur kebahagiaan sebuah perkahwinan dengan jumlah ringgit yang dibelanjakan? - DagangNews.com