Kota Kinabalu: Usaha reformasi dan memperkasakan kerangka perundangan serta institusi Sabah akan menjadi antara tonggak utama dalam manifesto Gabungan Rakyat Sabah (GRS) bagi Pilihan Raya Negeri (PRN) ke-17 akan datang, kata Timbalan Setiausaha Agung GRS, Datuk Armizan Mohd Ali.
Armizan, yang juga Pengerusi Jawatankuasa Teknikal Manifesto GRS berkata, agenda reformasi perundangan itu bukan perkara baharu, sebaliknya kesinambungan proses yang bermula sejak 2021 dan akan diperkasakan mulai 2026.
Beliau berkata, agenda itu bertujuan memperkukuh institusi negeri dalam melaksanakan undang-undang secara lebih berkesan, termasuk memperbaiki peraturan berkaitan pemilikan harta dan strata, suatu isu yang sudah lama dihadapi di Sabah.
“Ketika ini, bagi sesetengah bidang, laluan undang-undang masih perlu melalui peringkat persekutuan. Menerusi reformasi ini, kita mahu memperkukuh kerangka undang-undang di peringkat negeri agar Sabah mempunyai proses perundangan yang lebih jelas, pantas dan cekap,” katanya pada sidang media, Isnin.
Armizan berkata, Pejabat Peguam Besar Negeri kini turut mengendalikan pendakwaan kes jenayah di bawah undang-undang negeri — kuasa yang sebelum ini hanya dijalankan oleh Pejabat Peguam Negara Persekutuan.
Perkara itu dimuktamadkan menerusi Warta Persekutuan bertarikh 6 April 2023 yang mewujudkan Bahagian Penguatkuasaan dan Pendakwaan di bawah Pejabat Peguam Besar Negeri.
“Reformasi ini bermaksud mana-mana agensi kini perlu mendapatkan kelulusan Peguam Besar Negeri sebelum melakukan pendakwaan terhadap mana-mana kesalahan di bawah undang-undang Sabah seperti ordinan tanah, perhutanan atau alam sekitar.
“Ia memastikan pendakwaan lebih cekap dan penguatkuasaan lebih kukuh di peringkat negeri,” jelasnya.
Sejak GRS mengambil alih pentadbiran negeri pada November 2020, kerajaan negeri telah meluluskan atau meminda sebanyak 51 enakmen.
Antaranya termasuk Enakmen Pengurusan Sisa Pepejal dan Pembersihan Awam 2022, Enakmen Suruhanjaya Tenaga Sabah 2023, Enakmen Bekalan Gas 2023, Enakmen Perlembagaan Negeri Sabah (Pindaan) 2023 yang memperkenalkan peruntukan anti-lompat parti, Enakmen Bekalan Elektrik 2024, Enakmen Tenaga Boleh Baharu 2024 serta Enakmen Perubahan Iklim dan Tadbir Urus Karbon 2025.
Menurut Armizan, reformasi institusi yang dilaksanakan GRS telah memberi kesan yang ketara.
Sebagai sebahagian daripada fasa seterusnya, kerajaan GRS menubuhkan Majlis Penasihat Reformasi Undang-Undang Sabah (SLRAC) pada 31 Julai 2025 sebagai badan bebas bagi menilai dan memodenkan undang-undang negeri.
Majlis itu dipengerusikan oleh bekas Hakim Besar Sabah dan Sarawak, Tan Sri David Wong Dak Wah, serta dianggotai tokoh perundangan berpengalaman seperti Datuk Daniel Tan Jwee Peng, Dr David Fung Yin Kee, Datuk John Sikayun, Datuk Roger Chin Ken Fong dan Puan Shakinur Ain Karama.
“SLRAC akan menasihati kerajaan mengenai penambahbaikan undang-undang dan institusi menerusi pengumpulan pandangan daripada pihak berkepentingan termasuk NGO, masyarakat sivil, industri serta orang awam.
“Ia memastikan setiap reformasi undang-undang yang dilaksanakan bukan sahaja berkesan tetapi berteraskan rakyat,” katanya.
Armizan turut memaklumkan bahawa manifesto GRS yang akan dilancarkan selepas proses penamaan calon turut menampilkan pencapaian sepanjang lima tahun lalu serta garis masa realistik untuk menyelesaikan isu teras seperti bekalan air, elektrik dan jalan raya — bukannya sekadar “janji kosong.”Berhubung isu lima Ahli Dewan Undangan Negeri (Adun) Star yang menyertai GRS, beliau menjelaskan bahawa mereka boleh memilih untuk menyertai mana-mana parti komponen atau menjadi ahli langsung GRS.
“GRS ialah entiti politik yang sah dan diiktiraf oleh Pendaftar Pertubuhan serta Suruhanjaya Pilihan Raya. Saya sendiri bertanding menggunakan logo GRS pada pilihan raya umum lalu, jadi tiada isu tentang kesahannya,” katanya.
Beliau turut menjelaskan bahawa calon yang bertanding sebagai ahli langsung GRS akan tertakluk kepada perlembagaan gabungan serta peraturan SPR.
“Jika seseorang bertanding atas tiket GRS secara langsung dan kemudian melompat ke parti komponen lain, tindakan itu tetap dikira sebagai lompat parti di bawah undang-undang anti-lompat. Jadi, tiada ruang untuk sebarang kelonggaran,” katanya.
Mengenai cadangan daripada bekas parti komponen seperti Star dan SAPP, Armizan berkata, saranan mereka masih akan dipertimbangkan.
“Walaupun mereka tidak lagi dalam GRS, cadangan dan pandangan terdahulu mencerminkan keprihatinan rakyat Sabah. Oleh itu, kita tetap mengambil kira saranan mereka kerana GRS mewakili semua rakyat Sabah,” katanya.
Armizan menegaskan bahawa manifesto GRS bukan sekadar menggariskan perancangan masa depan tetapi juga menunjukkan rekod pentadbiran yang nyata.
“GRS bukan sekadar berjanji untuk berubah — kita sedang melaksanakannya melalui reformasi yang berani, terancang dan berasaskan rakyat.
“Matlamat kita ialah menjadikan tadbir urus Sabah lebih bersih, pantas dan adil,” katanya.