Scam dan kesunyian ancam simpanan hari tua warga emas

Usia selepas 60 tahun sepatutnya menjadi musim menuai. Wang pencen, simpanan KWSP dan hasil titik peluh puluhan tahun bekerja diharapkan menjadi bekalan untuk hidup tenang, membantu anak cucu dan beribadat.

Namun, dalam kalangan sahabat sebaya saya sendiri, ada yang kehilangan ratusan ribu ringgit akibat ditipu scammer.

Ada yang terpedaya dengan pelaburan yang menjanjikan pulangan luar biasa dan ada pula yang terjerat dengan “kekasih” dalam talian kerana kesunyian selepas bersara.

Saya tidak menulis untuk menghakimi mereka. Sebagai warga emas dan orang kurang upaya (OKU), saya sedar bahawa saya juga tergolong dalam kumpulan yang sedang diintai oleh sindiket ini.

Saya sendiri tidak terkecuali. Telefon saya kerap menerima panggilan daripada nombor yang tidak dikenali dan aplikasi Truecaller sering memaparkan amaran bahawa pemanggil itu ialah scammer.

Teknologi seperti ini banyak membantu, tetapi tidak semua warga emas memasangnya atau memahami fungsinya. Kira-kira tiga tahun lalu, saya hampir terjebak dalam penipuan melalui panggilan telefon dan mesej WhatsApp yang disusun dengan begitu meyakinkan.

Saya bersyukur kerana sempat menyedarinya sebelum terlambat. Pengalaman itu mengajar saya bahawa scammer tidak memilih mangsa berdasarkan tahap pendidikan atau pengalaman hidup, tetapi mengambil kesempatan ketika kita leka.

Warga emas rugi ratusan juta ringgit

Angka rasmi cukup menggerunkan.

Menurut Menteri Dalam Negeri, sebanyak 95,638 kes penipuan dalam talian direkodkan sepanjang 2025 hingga Mei 2026 dengan kerugian berjumlah RM3.80 bilion.

Kerugian tahunan pula hampir berganda, daripada RM1.57 bilion pada 2024 kepada RM2.97 bilion pada 2025, dengan penipuan pelaburan tidak wujud sebagai penyumbang terbesar, iaitu RM1.46 bilion pada tahun lalu sahaja.

Bagi warga emas, statistik Polis Diraja Malaysia (PDRM) menunjukkan golongan ini mengalami kerugian RM986.15 juta melibatkan 3,837 kes pada 2024, manakala bilangan kes meningkat lebih 80 peratus pada 2025. Berdasarkan angka 2024, purata kerugian bagi setiap kes melebihi RM250,000.

Angka ini bukan kebetulan. Scammer tahu bahawa warga emas mempunyai simpanan yang besar, ada yang masih baharu menggunakan telefon pintar dan perbankan dalam talian, menghormati pihak berautoriti serta sering malu untuk mengaku telah ditipu.

Kesunyian membuka ruang kepada love scam

Saya ingin menyentuh satu aspek yang jarang dibincangkan secara terbuka, iaitu kesunyian.

Selepas bersara, rutin harian hilang, rakan sekerja tidak lagi ditemui, anak-anak sibuk dengan keluarga masing-masing dan ada yang telah kehilangan pasangan.

Bagi warga emas OKU, pergerakan lebih terbatas dan lebih banyak masa dihabiskan di hadapan skrin. Dalam kekosongan itulah datang mesej yang penuh perhatian, ucapan selamat pagi setiap hari dan janji untuk hidup bersama.

Dari segi jumlah, penipuan cinta atau love scam mencatatkan kerugian lebih kecil berbanding pelaburan palsu, iaitu kira-kira RM47.44 juta pada 2025. Namun, kesannya terhadap setiap mangsa amat dahsyat.

Pada Julai lalu, seorang pesara wanita berusia 70 tahun di Muar kerugian RM183,100 selepas diperdaya dua individu yang menyamar sebagai doktor pakar dan tokoh korporat di luar negara melalui Facebook Messenger. Wang simpanannya dipindahkan dalam lapan transaksi.

Scammer sebenarnya tidak menjual cinta. Mereka menjual perhatian kepada insan yang dahagakan perhatian.

Wang yang hilang sukar diperoleh semula

Kerajaan tidak berdiam diri. Pusat Respons Scam Kebangsaan (NSRC) menerusi talian 997 beroperasi 24 jam bagi membolehkan tindakan segera diambil untuk membekukan akaun dan menyekat transaksi.

Bagi tempoh Januari hingga Mei 2026, sebanyak RM7.25 juta telah disita dan 49 peratus daripadanya dipulangkan kepada mangsa, satu peningkatan berbanding purata 29 peratus bagi tempoh 2022 hingga 2025.

Pada Mei lalu, Menteri Komunikasi mengumumkan penubuhan jawatankuasa khas yang menghimpunkan agensi penguatkuasaan, badan kawal selia, syarikat telekomunikasi dan bank.

PDRM pula mencadangkan hukuman lebih berat termasuk sebatan, manakala Menteri Undang-Undang menyatakan sokongan sambil menegaskan bahawa bank yang menerima wang hasil penipuan juga mesti memikul tanggungjawab.

Namun, kita perlu jujur. Jumlah wang yang dipulangkan masih terlalu kecil berbanding kerugian berbilion ringgit. Bagi kebanyakan mangsa, wang yang telah dipindahkan ke akaun keldai dan dikeluarkan dalam beberapa minit hampir mustahil diperoleh semula.

Bank perlu tingkatkan perlindungan warga emas

Bank Negara Malaysia telah mengarahkan institusi kewangan beralih daripada penggunaan kata laluan sekali guna melalui SMS (SMS OTP) kepada kaedah pengesahan yang lebih selamat, memperketat pengesanan transaksi mencurigakan, menyediakan talian khas aduan penipuan serta kemudahan membekukan akaun dengan segera.

Menurut Bank Negara, bank berjaya menyekat kira-kira RM1.2 bilion yang cuba dicuri oleh scammer pada tahun lalu. Banyak kes juga berjaya dihentikan apabila pegawai di kaunter menyoal pelanggan warga emas yang ingin membuat transaksi besar. Usaha ini wajar dihargai.

Pada pendapat saya, bank masih boleh melakukan lebih banyak usaha. Mengapa akaun keldai masih begitu mudah dibuka dan menerima ratusan ribu ringgit tanpa menimbulkan syak wasangka?

Mengapa tidak diwujudkan tempoh bertenang bagi pemindahan wang dalam jumlah luar biasa besar daripada akaun warga emas, atau pilihan untuk mendaftarkan seorang ahli keluarga sebagai kenalan dipercayai yang akan dimaklumkan setiap kali transaksi besar dibuat?

Perlindungan seperti ini tidak menafikan hak warga emas untuk mengurus wang sendiri, sebaliknya memberi ruang kepada mereka untuk berfikir sebelum terlambat.

Apabila kakitangan bank sendiri terlibat

Soalan yang sering ditanya oleh sahabat saya ialah sama ada kakitangan bank turut terlibat dalam penipuan. Jawapannya, terdapat kes yang menunjukkan penglibatan mereka.

Pada 2024, polis menahan 14 individu termasuk empat kakitangan bank, antaranya pengurus dan penyelia simpanan tetap, berhubung kehilangan RM24.2 juta daripada akaun simpanan tetap pelanggan.

Menurut polis, kakitangan terbabit dianggarkan menerima komisen antara RM100,000 hingga RM240,000. Polis turut menyatakan bahawa masalahnya bukan terletak pada sistem bank, tetapi pada integriti kakitangan. Bank berkenaan kemudiannya memulangkan wang tersebut kepada pelanggan.

Walau bagaimanapun, tidak adil untuk menuduh semua kakitangan bank. Kebanyakan penipuan bergantung pada akaun keldai yang disewakan oleh orang awam sendiri, satu perbuatan yang telah diingatkan oleh kerajaan sebagai kesalahan jenayah.

Namun, satu kes pengkhianatan dari dalam sudah cukup untuk meruntuhkan kepercayaan. Oleh itu, pemeriksaan integriti kakitangan dan hukuman tegas terhadap mereka yang bersubahat mesti menjadi sebahagian daripada strategi pencegahan.

Anak-anak jangan hanya menghantar wang

Akhirnya, benteng pertama tetap terletak pada diri dan keluarga kita. Anak-anak perlu kerap bertanya khabar, bukan sekadar menghantar wang. Persatuan warga emas, surau dan masjid boleh mengadakan sesi literasi digital secara berkala.

Bagi kita yang sudah berusia, peraturannya mudah. Jangan memindahkan wang dalam jumlah besar tanpa berbincang dengan orang yang dipercayai, semak nombor akaun melalui portal Semak Mule dan hubungi 997 dengan segera jika ditipu.

Islam mengajar kita supaya bertabayyun, iaitu menyemak kebenaran sebelum bertindak. Mangsa pula tidak wajar diaibkan kerana rasa malu itulah yang menyebabkan ramai memilih untuk berdiam diri sehingga kerugian bertambah.

Warga emas telah menyumbang tenaga untuk membina negara ini. Jika simpanan hari tua mereka boleh lesap hanya dengan beberapa sentuhan pada skrin, adakah kita benar-benar telah melindungi generasi yang pernah melindungi kita? - DagangNews.com