Kota Kinabalu: Bekas Ketua Hakim Negara Tun Richard Malanjum menggesa Kerajaan Persekutuan Madani menunjukkan iltizam politik untuk menyelesaikan masalah pendatang tanpa izin (PTI) yang telah lama berlarutan di Sabah dengan menempatkan semula mereka di Semenanjung yang lebih rancak dari segi ekonomi.
Malanjum berkata terdapat banyak projek pembinaan berskala besar yang sedang dijalankan di sana yang memerlukan tenaga kerja namun keperluan itu dipenuhi dengan mengambil semakin ramai pekerja asing.
Beliau berkata demikian ketika melancarkan buku Hakim Mahkamah Sesyen Dr Melissa Chia Pui Fung bertajuk “Citizen in Crisis: The Ripple Effect of the Undocumented Migrants in Sabah” di Perpustakaan Negeri pada Sabtu.
Malanjum memetik Suruhanjaya Siasatan Diraja (RCI) 2012 mengenai PTI di Sabah yang menyatakan bahawa iltizam politik amat penting dalam menyelesaikan masalah berkaitan kewarganegaraan dan pendatang yang timbul daripada “Projek IC” yang terkenal di Sabah di bawah pentadbiran persekutuan terdahulu.
“Penduduk ini sebahagian besarnya wujud hasil keputusan yang dibuat di Putrajaya beberapa dekad lalu demi kepentingan pihak-pihak yang beribu pejabat di sana.
“Ini merupakan projek Persekutuan. Namun, ia meletakkan keseluruhan beban kemanusiaan, kewangan dan sosial ke atas satu negeri: Sabah, negeri termiskin.
“Itu bukan sekadar tidak adil; ia merupakan sebab mengapa masalah ini tidak dapat diselesaikan dari sudut politik, kerana Sabah menanggung kos tetapi tidak mempunyai kuasa untuk menyelesaikannya, manakala Kerajaan Persekutuan yang mempunyai kuasa tidak menanggung sebarang kos.”Malanjum berkata perlu ada penyelesaian di peringkat nasional di mana mereka yang didapati layak mendapat status sah tidak secara automatik ditempatkan di Sabah tetapi dengan insentif yang sewajarnya dan melalui persetujuan yang betul, diagihkan di seluruh Malaysia mengikut kemampuan setiap negeri berserta pembiayaan yang sepadan.
“Seorang pekerja pembinaan yang diberikan status sah di bawah skim Persekutuan boleh bekerja di Johor atau Selangor dengan mudah seperti di Tawau dan ekonomi negeri-negeri berkenaan sebenarnya menyerap tenaga kerja asing dalam jumlah berjuta-juta.
Katanya, Sabah telah menanggung masalah ini seorang diri selama setengah abad dan perkongsian beban bukanlah sesuatu yang radikal. “Itulah tujuan sebuah persekutuan.”Beliau memuji Dr Melissa atas buku yang dihasilkan sebagai sebahagian daripada pengajian PhD beliau dan menggesa Ahli Parlimen serta Ahli Dewan Undangan Negeri, antara lain, supaya membacanya.
“Dr Melissa, terima kasih. Anda telah melakukan sesuatu yang Suruhanjaya Diraja dengan segala kuasa Persekutuan tidak mampu untuk lakukan: anda telah menyatakan dengan jelas apa yang berlaku, apa kosnya dan apa yang perlu dilakukan sekarang. Anda telah memberikan kita agenda reformasi. Selebihnya terletak pada kita.”Malanjum berkata hanya mengeluarkan MyKad kepada mereka bukan penyelesaian; ia seolah-olah Projek IC kedua dengan perhubungan awam yang lebih baik.
“Begitu juga, ‘hantar mereka semua pulang’ bukan penyelesaian; bagi seorang kanak-kanak yang dilahirkan di Semporna atau Tawau kepada ibu bapa yang tiba 40 tahun lalu, tiada tempat asal untuk mereka dihantar pulang.
“Ramai daripada mereka yang terheret dalam perkara ini (Projek IC) sebenarnya tidak pernah diberikan kewarganegaraan.
“Mereka diberikan resit. Kepingan kertas yang cukup untuk membolehkan mereka mengundi, kemudian tidak berguna untuk apa-apa. Tetapi mereka terus tinggal.
Mereka membina keluarga. Dan anak-anak mereka yang dilahirkan di bumi Sabah kini berdepan dengan Jabatan Pendaftaran Negara dan mahkamah kita tanpa mampu membuktikan siapa diri mereka.
“Itulah kesan rantaian yang dimaksudkan dalam tajuk buku ini. Satu skim yang dirancang untuk menghasilkan pengundi sebaliknya telah menghasilkan satu golongan kanak-kanak tanpa kerakyatan yang kekal.
“Orang yang mendapat keuntungan daripadanya sudah lama berlalu. Orang yang terjejas akibatnya masih berada di sini dan mereka adalah jiran kita.
“Penduduk tanpa dokumen di Sabah tidak pernah menjadi masalah yang mahu diselesaikan oleh ahli politik kita.
“Ia merupakan aset yang mereka mahu kekalkan. Fikirkan bagaimana isu ini digunakan. Pada waktu pilihan raya, ia menjadi ancaman: ‘Undi kami atau orang asing akan mengambil alih’.
“Antara pilihan raya, ia menjadi alat tawar-menawar: berikan kami kementerian ini, peruntukan itu dan kami akan bertindak. Di Kuala Lumpur, ia menjadi alat untuk menekan Sabah berhubung tuntutan haknya di bawah Perjanjian Malaysia 1963.
“Di Sabah, ia menjadi tongkat yang digunakan setiap pihak untuk memukul pihak lain kerana pernah berkuasa ketika jumlah penduduk meningkat. Dan, seperti yang didengar di RCI melalui keterangan saksi, pada asalnya ia merupakan satu jentera untuk mengubah siapa yang berhak menentukan siapa yang memerintah negeri ini.
Beliau berkata apa sahaja mekanisme yang dicadangkan dalam buku itu – Suruhanjaya Kebenaran dan Rekonsiliasi, tribunal bebas atau penyelesaian perkongsian beban – mesti melakukan tiga perkara yang tidak dilakukan RCI.
“Ia mesti menamakan apa yang berlaku. Ia mesti menentukan status undang-undang yang jelas bagi setiap individu termasuk status sebagai individu yang boleh dihantar pulang secara sah.
“Dan ia mesti mengikat, supaya tiada kerajaan pada masa depan boleh menggagalkan penyelesaian ini demi kepentingan pilihan raya. Saya telah menyatakan sejak awal bahawa hampir tiada pihak berkuasa yang bersedia menyelesaikan perkara ini hingga tuntas.
“Bab terakhir Dr Melissa menjelaskan mengapa beliau masih mempunyai harapan. Beliau telah bertemu generasi baharu rakyat Sabah dan percaya mereka berbeza. Mereka tidak mencipta masalah ini.
“Mereka membesar bersama anak-anak yang menjadi mangsa masalah ini. Mereka kurang berminat untuk mencari siapa yang harus dipersalahkan.
“Mereka, dalam kata-kata beliau, bersedia mengamalkan keterangkuman, dalam kerangka undang-undang yang jelas dan berusaha mencapai keamanan sebenar di Sabah.”Malanjum menyeru generasi muda Sabah: “Kamu adalah golongan yang sepatutnya mengeluarkan Nota Prosiding RCI dari ra, dan membawa bersama kamu buku ini serta penerbitan Dr Chong (Eng Leong) dan enggan membiarkannya dilupakan.”Beliau berkata menurut RCI, penyelesaian masalah ini bergantung kepada iltizam politik. “Iltizam politik, dalam sebuah demokrasi, bukan sesuatu yang kita tunggu.
“Ia sesuatu yang kita wujudkan, dengan menjadikan kos tidak bertindak lebih tinggi daripada kos bertindak, dan dengan enggan memberi ganjaran kepada mereka yang mendapat keuntungan daripada membiarkan luka ini terus terbuka.
“Masalah yang tidak pernah diselesaikan ialah masalah yang sentiasa boleh digunakan. Itulah ekonomi politik kepada Isu Ibu Segala Isu ini dan sebab itulah Dr Melissa betul apabila beliau berkata penyelesaian hanya boleh bermula apabila pihak berkuasa politik mengambil tanggungjawab atas kesalahan mereka sendiri.”“Citizen in Crisis” mengandungi 10 bab dan 208 halaman, berdasarkan kes-kes mahkamah sebenar, Nota Prosiding Suruhanjaya Siasatan Diraja, bahan arkib daripada Arkib Negeri Sabah dan Kerajaan Sabah serta temu bual lapangan yang dijalankan oleh Dr Melissa bersama sekumpulan sukarelawan di lapangan.
